Anh hùng liệt sĩ Cà Văn Khum

Anh hùng liệt sĩ Cà Văn Khum sinh năm 1942, là người dân tộc Thái, quê ở bản Gióng, xã Chiềng Cơi, thị xã Sơn La (hiện nay là thành phố Sơn La), tỉnh Sơn La. Nhập ngũ tháng 2-1964, khi tham gia chiến đấu, Cà Văn Khum giữ cấp bậc Trung úy, chức vụ Phân đội phó đặc công thuộc Đoàn 31, Đại đội 31 trinh sát quân khu, bộ đội tình nguyện chiến đấu ở Lào; đồng thời là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tháng 4-1964, Cà Văn Khum làm nhiệm vụ trinh sát, nắm tình hình địch ở các vị trí Mường Ngàn, Tha Viêng, Tha Thơm thuộc phía nam tỉnh Xiêng Khoảng. Mặc dù địch tuần tra, canh phòng cẩn mật, gài nhiều bẫy bãi mìn nhưng Cà Văn Khum vẫn mưu trí, nhiều lần tìm cách đột nhập các vị trí trọng yếu, nắm bắt chi tiết tình hình địch. Nhờ các thông tin đồng chí báo cáo về, đơn vị đã lập được những phương án đánh địch chi tiết và hiệu quả.

Ngày 5-1-1966, đơn vị phối hợp cùng quân dân Lào đánh đồn Tông Sơ (thuộc miền Thượng Lào). Khi được lệnh nổ súng chiếm đồn, Cà Văn Khum nhanh chóng tiếp cận vị trí kẻ thù đang chiếm giữ. Ngay những phút tấn công đầu tiên, đồng chí cùng tổ trinh sát mũi nhọn đã tiêu diệt 3 tên địch, sau đó đánh sâu vào trung tâm đồn, góp phần cùng đơn vị kết thúc trận đánh nhanh gọn.

Ngày 2-2-1967, cùng với quân đội nước bạn, đơn vị đặc công của Cà Văn Khum tiến hành trận đánh sân bay Luông Pha Băng (thuộc huyện Luông Pha Băng) lần thứ nhất.

Qua nhiều lần trinh sát, phương án tác chiến chính thức đã được xác định. Sau 5 ngày đêm, đơn vị đặc công băng rừng, lội suối, bí mật hành quân qua các chốt địch canh giữ để tiến sát sân bay. Ngày 2-2-1967, các mũi tiến công bí mật tiếp cận mục tiêu, đồng loạt nổ súng. Bị đánh bất ngờ, địch không kịp đối phó. Do nắm chắc tình hình nên đơn vị đã đánh thắng một trận oanh liệt, ít thương vong. Trận đánh này đã tiêu diệt 30 tên địch, phá hủy 9 máy bay T28, 2 máy bay lên thẳng, 150 tấn bom, một nhà máy điện và vô hiệu hóa 65 tên địch. Trong chiến thắng này, Cà Văn Khum là một trong những người có chiến công lớn.

Tháng 3-1967, trong trận chống càn ở Pắc Ngà (huyện Bắc Yên, tỉnh Sơn La), Cà Văn Khum chỉ huy một mũi tiến công, đã chiến đấu tiêu diệt 10 tên địch.

Ngày 16-7-1967, trong trận đánh sân bay Luông Pha Băng lần thứ hai, Cà Văn Khum lập được công lớn khi dùng bộc phá phá hủy 3 máy bay địch và góp phần cùng đơn vị phá hủy 17 chiếc khác cùng 2 xe ô tô vận tải, 2 xe húc, 1 nhà máy điện, 100 tấn bom, đánh sập một chiếc cầu, diệt hơn 40 tên địch.

Tháng 2-1969, Cà Văn Khum nhận nhiệm vụ dẫn một đội đến trinh sát vị trí Long Chẹng (thuộc tỉnh Xiêng Khoảng, Lào). Mặc dù địch bố trí canh gác nghiêm ngặt, đặt nhiều ổ phục kích, các đường ra vào đều gài nhiều mìn, song tổ trinh sát của Cà Văn Khum vẫn vượt qua nguy hiểm để điều tra tình hình địch tại vị trí này trong thời gian dài.

Ngày 24-5-1969, trong trận đánh vị trí Đồi Tháp, chiến trận diễn ra giằng co ác liệt giữa ta và địch, Cà Văn Khum bị thương nặng. Tuy nhiên, đồng chí vẫn tiếp tục chỉ huy đơn vị chiến đấu đến những giây phút cuối cùng và anh dũng hy sinh trên trận địa.

Với những chiến công lớn nhỏ trong các trận đánh trên chiến trường nước bạn, Cà Văn Khum đã được tặng thưởng 1 Huân chương Chiến công hạng Ba, 1 Huân chương Chiến công hạng Nhất,1 Huân chương Chiến công hạng Nhì. Ngày 22-12-1969, Cà Văn Khum được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Hiện nay, tại thành phố Sơn La có một con đường mang tên người anh hùng Cà Văn Khum để tưởng nhớ những chiến công và những đóng góp của ông trong sự nghiệp cách mạng.