Anh hùng liệt sĩ Công an nhân dân Bùi Thị Cúc – Sống anh dũng, chết vẻ vang
Liệt sĩ CAND Bùi Thị Cúc tên thật là Trần Thị Lan, sinh năm 1930, quê ở làng Vân Mạc, xã Vân Du, huyện Ân Thi. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Bùi Thị Cúc tham gia sinh hoạt đoàn thể ở thôn, làm công tác dân vận. Năm 1947, chị được kết nạp vào Đảng, sau đó làm cán sự Hội Phụ nữ huyện Ân Thi.
Tháng 12/1949, chị trở thành cán bộ Công an, làm nhiệm vụ phản gián và địch vận, nắm tình hình, thu thập tin tức về hoạt động của địch trong vùng. Sau khi tạo được vỏ bọc và được tên Nhi tin cậy, chị Cúc đã khéo léo đưa đồng đội vào hàng ngũ địch để hoạt động. Qua một số việc làm, các cơ sở của ta đã chiếm được lòng tin của tên Nhi. Nhờ đó, những tin tức quan trọng của địch trong vùng đều được ta nắm bắt và kịp thời có chủ trương đối phó. Thực hiện kế hoạch của cấp trên nhằm trừ khử tên Nhi, đồng chí Bùi Thị Cúc đã bố trí một cuộc hẹn với hắn tại làng Vân Mạc. Nguyễn Doãn Nhi trúng kế, xuống làng một mình, bị lực lượng của ta bắt và tiêu diệt, sau đó đem chôn giấu thi thể.
Mất tên Nhi, bọn địch ở bốt Cảnh Lâm lập tức vây ráp, càn quét làng Vân Mạc, bắt hơn 40 người, trong đó có một số đảng viên. Chúng đánh đập, tra khảo rất dã man hòng tìm ra người đã giết tên Nhi. Chị Bùi Thị Cúc cũng bị địch bắt, bị đánh đập, tra khảo và đã nhận hết trách nhiệm về mình.
Biết không thể khuất phục được người con gái can trường, ngày 15/5/1950, bọn địch đã đem chị đi hành hình hết sức tàn độc. Tinh thần hy sinh anh dũng của chị Cúc vang xa khắp đất nước. Ngày 15/1/1952, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh truy tặng đồng chí Bùi Thị Cúc Huân chương Độc lập hạng Ba và 6 chữ vàng: ""Sống anh dũng, chết vẻ vang"". Năm 1953, bà Vũ Thị Hằng, mẹ chị Cúc, được cử tham gia Đoàn đại biểu phụ nữ Việt Nam dự Hội nghị các bà mẹ bảo vệ hòa bình thế giới tại Liên Xô. Tại quê hương của Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại, bà Hằng đã gặp mẹ của nữ anh hùng Dôi-a. Bạn bè thế giới trân trọng tấm gương chói lọi của chị Bùi Thị Cúc và gọi chị là ""người con gái Việt Nam quang vinh"". Năm 1995, liệt sĩ Bùi Thị Cúc được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
