Anh hùng, Liệt sĩ ĐÀO PHÚC LỘC

Đồng chí Đào Phúc Lộc (bí danh Hoàng Minh Đạo, Năm Đời, Năm Thu) sinh năm 1923 trong một gia đình viên chức có truyền thống yêu nước; quê ở xã Hải Xuân, huyện Hải Ninh (nay là thành phố Móng Cái), tỉnh Quảng Ninh. Được giác ngộ cách mạng từ sớm, năm 1936, Đào Phúc Lộc tham gia phong trào học sinh yêu nước ở Hải Phòng. Đào Phúc Lộc được phân công nhiệm vụ làm liên lạc, ông đã cùng chị ruột là Đào Thị Hải tổ chức đưa đón an toàn nhiều đoàn cán bộ. Trong thời gian này, đồng chí Tô Hiệu, Bí thư Khu ủy bị bệnh nặng, Đào Phúc Lộc cùng với chị gái bảo vệ, chăm sóc đồng chí Tô Hiệu tận tình, chu đáo, an toàn.

Năm 1939, Đào Phúc Lộc được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Năm 1940, được tổ chức phân công về gây dựng cơ sở đảng ở Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh với cương vị chi ủy viên, ông đã tổ chức thành công lễ kỷ niệm Ngày Quốc tế lao động 01/5/1940. Cuối năm 1940, khi từ Uông Bí về Thành ủy Hải Phòng để báo cáo tình hình, đồng chí Đào Phúc Lộc bị mật thám bắt. Thực dân Pháp kết án tù, giam ở Hải Phòng rồi Quảng Yên. Tại đây, giữa năm 1942, đồng chí liên lạc được NHỮNG CÁ NHÂN ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN ... 213 với đồng chí Trần Danh Tuyên để thống nhất chương trình hành động của Mặt trận Việt Minh trong vùng. Nắm bắt được phương châm, phương hướng hoạt động của Đảng trong thời kỳ mới, sau khi bị địch đưa về quản thúc tại Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh, ông cùng các đồng chí ở huyện Hải Ninh bí mật tuyên truyền chương trình của Việt Minh; đồng thời chọn một số thanh niên hăng hái, nhiệt tình cách mạng tổ chức vào đoàn thể Việt Minh. Đồng chí đã khéo léo đánh lừa địch, vượt biên giới sang Đông Hưng (Trung Quốc) và lợi dụng sự sơ hở của các đảng phái phản động tại đây, tham gia vào tổ chức “Việt Cách”, tự ra tờ báo Chiến đấu lưu hành nội bộ để tuyên truyền, vận động quần chúng đấu tranh. Đầu năm 1943, tại Đông Hưng (Trung Quốc), Đào Phúc Lộc liên lạc được với đoàn học sinh Việt Nam do đồng chí Hoàng Văn Thái phụ trách, qua đó liên lạc về nước và được Trung ương giao nhiệm vụ tạo cơ sở Đảng ở Móng Cái, giữ vững đường giao thông, giao liên của Đảng từ Hải Phòng qua Móng Cái ra nước ngoài. Với nhiệm vụ giữ đường giao liên của Đảng qua Móng Cái sang Trung Quốc, tháng 02/1945, đồng chí đã trực tiếp dẫn đường và tổ chức an toàn chuyến đi của đoàn đại biểu Tổng bộ Việt Minh (gồm các đồng chí Hoàng Quốc Việt, Đặng Việt Châu...) từ Hải Phòng sang Trung Quốc làm việc. Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, Đào Phúc Lộc được đồng chí Trường Chinh cử làm Chính trị viên Trại Giải phóng quân Trung ương do đồng chí Vương Thừa Vũ làm Chỉ huy trưởng. Tháng 10/1945, ông được đồng chí Võ Nguyên Giáp cử làm Trưởng phòng tình báo thuộc Bộ Tổng Tham mưu. Tháng 9/1948, Đào Phúc Lộc được Trung ương cử vào miền Nam, sau đó được phân công làm Trưởng Quân báo Bộ Tư lệnh Nam Bộ, rồi Trưởng ban Quân báo Phòng Tham mưu Bộ Tư lệnh Phân liên khu miền Đông Nam Bộ, Bí thư liên chi ủy các cơ quan thuộc Phòng Tham mưu Phân liên khu miền Đông. Sau khi kháng chiến chống thực dân Pháp giành thắng lợi, tháng 7/1954, đồng chí được cử tham gia Phái đoàn liên lạc quân sự 4 bên giám sát Hiệp định Giơnevơ ở Nam Bộ. Sau đó, được Xứ ủy phân công ở lại miền Nam công tác và chuyển vào hoạt động bí mật ở nội thành Sài Gòn - Gia Định. Vừa làm nhiệm vụ Phó ban Binh vận của Xứ ủy, đồng chí vừa gây dựng cơ sở quần chúng, tạo thế hoạt động lâu dài trong lòng địch. Cuối năm 1955 đầu năm 1956, khai thác mâu thuẫn giữa các giáo phái ly khai chống Ngô Đình Diệm (Cao Đài, Hòa Hảo, Bình Xuyên) với ngụy quân, đồng chí tiếp xúc các giới, các tổ chức cách mạng, chỉ đạo khoét sâu mâu thuẫn địch, vừa làm tan rã chúng, vừa nắm tình hình binh lính địch để tổ chức xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng; dựng cờ giáo phái ly khai, nhờ đó ta đã nắm được cả trung đoàn địch và vũ khí. Năm 1957, Đào Phúc Lộc bị địch bắt và giam tại nhà tù Phú Lợi, nhưng chúng không điều tra được lai lịch của ông. Đào Phúc Lộc đã cùng với một số đồng chí tổ chức vượt ngục thành công, trở về tiếp tục hoạt động trong Ban Binh vận Xứ ủy Nam Bộ, chuẩn bị cho đồng khởi và xây dựng tổ chức. Năm 1959, đồng chí được cử đi Tây Ninh nghiên cứu tình hình chuẩn bị trận đánh Tua Hai. Trận đánh này ta đã giành thắng lợi lớn, loại khỏi vòng chiến đấu một trung đoàn địch. Những năm 1960 - 1962, Đào Phúc Lộc được Xứ ủy cử đi các tỉnh ở Khu 8, Khu 9 (miền Tây Nam Bộ) nắm tình hình đồng khởi. Năm 1962, thành lập Trung ương Cục miền Nam, đồng chí được điều về làm Phó ban Công tác binh vận. Từ năm 1963 đồng chí được cấp trên tăng cường cho khu trọng điểm Sài Gòn - Gia Định, chuẩn bị “Kế hoạch X”, là Ủy viên thường vụ Khu ủy Sài Gòn - Gia Định; Bí thư kiêm Chính ủy Phân khu 1, Quân khu Sài Gòn - Gia Định. Sau Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968, đồng chí được điều động làm Bí thư kiêm Chính ủy Phân khu 1, góp phần chỉ đạo khôi phục lại lực lượng và thế trận ở chiến trường ác liệt bắc Sài Gòn - Gia Định. Tháng 11/1969, trên đường về Trung ương Cục họp, đồng chí bị địch phục kích và hy sinh. Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, tại Quyết định số 373/KT-CTN ngày 22/8/1998, Liệt sĩ Đào Phúc Lộc, Bí thư kiêm Chính ủy Phân khu 1, Quân khu Sài Gòn - Gia Định, được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.