Anh hùng Liệt sĩ Hoàng Đôn Vân

🇻🇳 LIỆT SĨ, NHÀ CÁCH MẠNG HOÀNG ĐÔN VÂN (1926-1946)

Hoàng Đôn Vân sinh ngày 15/12/1926 tại làng Đại Đồng, xã Tam Quan, huyện Hoài Nhơn (nay là phường Tam Quan, thị xã Hoài Nhơn), tỉnh Bình Định trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Nhiều người trong dòng họ từng bị thực dân Pháp bắt giữ vì tham gia hoạt động cách mạng.

Từ rất sớm, ông đã tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tại Sài Gòn. Khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời năm 1930, ông trở thành đảng viên cộng sản, tham gia xây dựng Công hội đỏ, phát triển các tổ chức công hội bí mật trong nhiều xí nghiệp và biến chính ngôi nhà của mình thành cơ sở hoạt động cách mạng.

Tháng 3/1945, tại Hội nghị đại biểu Tổng Công đoàn Nam Bộ tổ chức ở chợ Trương Minh Giảng, Hoàng Đôn Vân được bầu làm Tổng Thư ký Tổng Công đoàn Nam Bộ. Đến tháng 5 cùng năm, ông được Xứ ủy Nam Kỳ giao nhiệm vụ lãnh đạo tổ chức Thanh niên Tiền phong, chuẩn bị lực lượng cho Tổng khởi nghĩa.

Ngày 15/8/1945, ông là một trong những thành viên của Ủy ban Khởi nghĩa Sài Gòn do Trần Văn Giàu làm Chủ tịch. Trong Cách mạng Tháng Tám, Hoàng Đôn Vân trực tiếp tham gia lãnh đạo khởi nghĩa tại Sài Gòn và vận động thành công chủ hãng Brossard Mopin bàn giao toàn bộ cơ sở cho lực lượng cách mạng.

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, ông giữ chức Ủy trưởng Lao động trong Ủy ban Hành chính Lâm thời Nam Bộ. Khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược, ông tiếp tục lãnh đạo Tổng Công đoàn Nam Bộ, xây dựng lực lượng kháng chiến và tổ chức phong trào đấu tranh của công nhân.

Ngày 23/9/1945, khi quân Pháp với sự hỗ trợ của quân Anh đánh chiếm Sài Gòn, nhà riêng và nơi làm việc của ông bị lục soát, bản thân ông bị bắt giữ. Thực dân Pháp còn rải truyền đơn tuyên bố xử tử ông vì tội "chống nhà nước bảo hộ". Tuy nhiên, trước sự phản đối và sức ép mạnh mẽ của nhân dân Sài Gòn, ông được trả tự do và tiếp tục hoạt động cách mạng.

Ngày 6/1/1946, Hoàng Đôn Vân được bầu làm Đại biểu Quốc hội khóa I khu vực Sài Gòn – Chợ Lớn. Trong kỳ họp đầu tiên của Quốc hội, đoàn đại biểu Sài Gòn – Chợ Lớn đã đề xuất đổi tên thành phố Sài Gòn thành Thành phố Hồ Chí Minh, thể hiện tình cảm và lòng kính trọng đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Sau kỳ họp Quốc hội, trên đường trở về Nam Bộ, khi đến cầu Đò Lèn (Thanh Hóa), ông bị một nhóm vũ trang bắt cóc và mất tích. Theo tài liệu của Quốc hội khóa I, ông đã bị lực lượng Quốc dân Đảng thủ tiêu và hy sinh trong năm 1946.

Sau ngày đất nước thống nhất, Nhà nước đã công nhận Hoàng Đôn Vân là liệt sĩ và truy tặng Huân chương Độc lập nhằm ghi nhận những đóng góp to lớn của ông đối với sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc.

Cuộc đời ngắn ngủi nhưng đầy cống hiến của liệt sĩ, nhà cách mạng Hoàng Đôn Vân là biểu tượng của tinh thần yêu nước, lòng trung thành với cách mạng và sự hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Tên tuổi của ông mãi là niềm tự hào trong lịch sử cách mạng Việt Nam.