Anh hùng, liệt sĩ Lê Thị Riêng - Người phụ nữ trọn đời vì cách mạng
Lê Thị Riêng, bí danh Hai Liên, sinh năm 1925 tại xã Vĩnh Mỹ, huyện Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu, trong một gia đình nông dân nghèo. Cha tham gia cách mạng rồi mất tích, mẹ qua đời sớm, bà được người chú nuôi dưỡng và cho học hết bậc tiểu học. Những mất mát từ nhỏ góp phần hình thành ở bà ý thức sớm về cuộc sống của người dân và con đường hoạt động cách mạng.
Khoảng đầu những năm 1940, khi tuổi đời còn rất trẻ, Lê Thị Riêng bắt đầu tham gia phong trào cách mạng. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, bà tiếp tục hoạt động trong phong trào phụ nữ. Tháng 3-1946, bà tham gia công tác phụ nữ huyện Giá Rai và Hội Phụ nữ Cứu quốc tỉnh Rạch Giá. Đến năm 1949, bà trở thành Ủy viên Ban Chấp hành Phụ nữ Nam Bộ.
Trong những năm sau đó, Lê Thị Riêng đảm nhiệm nhiều công việc trong phong trào phụ nữ và hoạt động cách mạng ở Nam Bộ. Bà được biết đến là một cán bộ có nhiều đóng góp trong việc xây dựng, tổ chức và đào tạo cán bộ phụ nữ. Trong cuộc sống riêng, bà lập gia đình và có hai người con trai. Tuy phải xa chồng con trong những năm chiến tranh, những trang thư và nhật ký còn lưu lại cho thấy bà luôn dành tình cảm sâu sắc cho gia đình.
Năm 1960, chồng bà hy sinh. Mất mát ấy là một cú sốc lớn đối với gia đình, nhưng Lê Thị Riêng vẫn tiếp tục công tác và tham gia đào tạo cán bộ phụ nữ ở miền Đông Nam Bộ. Những tư liệu còn lại cho thấy bên cạnh hình ảnh một cán bộ cách mạng, bà cũng là một người mẹ luôn mong muốn được gặp lại và chăm sóc hai con đang sống xa mình.
Sau đó, bà giữ những trọng trách trong Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng miền Nam Việt Nam, trong đó có chức Phó Hội trưởng. Bà đồng thời là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Trong thời gian hoạt động, Lê Thị Riêng dành nhiều tâm huyết cho phong trào phụ nữ và công tác xây dựng lực lượng.
Trong Tết Mậu Thân năm 1968, Lê Thị Riêng bị bắt và giam giữ tại Tổng nha Cảnh sát. Chiều mùng 2 Tết Mậu Thân, bà bị đưa đi cùng ông Trần Văn Kiểu và nữ biệt động Phùng Ngọc Anh. Lê Thị Riêng đã hy sinh trên đường Hồng Bàng vào cuối tháng 1-1968. Phùng Ngọc Anh là người sống sót và về sau trở thành một trong những nhân chứng kể lại sự việc.
Sau khi bà hy sinh, nhiều tổ chức phụ nữ trong và ngoài nước đã gửi lời chia buồn. Những trang nhật ký, thư từ và kỷ vật của Lê Thị Riêng được lưu giữ tại Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ, trong đó có những ghi chép thể hiện tình cảm của bà dành cho chồng, con và đồng chí, đồng đội.
Năm 2001, Lê Thị Riêng được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên bà sau này được đặt cho nhiều công trình, đường phố, trường học, trong đó có Công viên Lê Thị Riêng tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Cuộc đời Lê Thị Riêng gắn với phong trào phụ nữ Nam Bộ và những năm tháng chiến tranh đầy biến động. Những tư liệu còn lại về bà không chỉ ghi dấu một cán bộ cách mạng mà còn cho thấy hình ảnh một người vợ, người mẹ luôn hướng về gia đình. Lê Thị Riêng - Hai Liên vì thế được nhớ đến như một nhân vật tiêu biểu trong lịch sử phong trào phụ nữ miền Nam.
