Anh hùng liệt sĩ Lò Văn Hắc
Anh hùng liệt sĩ Lò Văn Hắc (tức Lộc Tài) sinh năm 1905, là người dân tộc Thái, quê ở xã Mường Tranh, huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La. Khi hy sinh, đồng chí là Tiểu đội trưởng trinh sát đội Trung Dũng.
Tháng 3-1942, Lò Văn Hắc đã được đồng chí Chu Văn Thịnh và Lê Trung Toàn giác ngộ cách mạng. Lò Văn Hắc cùng Chu Văn Thịnh và Lê Trung Toàn tham gia vận động bà con xây dựng khu căn cứ cách mạng Mường Tranh, bí mật tổ chức huấn luyện lực lượng cách mạng ở Bản Môn, Mường Tranh. Từ đó, lực lượng cách mạng lớn mạnh hơn hẳn lực lượng phìa tạo ở Mường Tranh. Đến tháng 8-1945, lực lượng cách mạng với hơn 50 người đã đứng lên cướp chính quyền ở Mường Tranh và các xã lân cận, sau đó tràn lên cướp chính quyền ở thị xã Sơn La. Giành chính quyền thắng lợi, Lò Văn Hắc tham gia lực lượng Vệ quốc đoàn và được cử giữ chức tiểu đội trưởng Tiểu đội trinh sát.
Pháp trở lại xâm lược Việt Nam lần thứ hai, lực lượng Quốc dân Đảng ở Sơn La, Lai Châu do Đèo Văn Long cầm đầu được Pháp hỗ trợ đã quay trở lại tấn công chính quyền cách mạng. Ta phải rút lui để bảo toàn lực lượng. Lò Văn Hắc cùng đồng đội tổ chức chặn đánh địch để lực lượng cách mạng rút lui an toàn. Trong các trận Mường Quài, Mường É, Chiềng Pấc, Lò Văn Hắc luôn là người chỉ huy mưu trí, dũng cảm chặn đứng không cho quân địch tiến vào Mường Tranh. Địch củng cố lực lượng tổ chức truy kích lực lượng cách mạng, Lò Văn Hắc tiếp tục chỉ huy bộ đội chặn đánh địch ở ngã ba Mai Sơn, cầu Hát Lót và giành nhiều thắng lợi, bảo vệ lực lượng cách mạng an toàn.
Cuối năm 1947, đơn vị Lò Văn Hắc đánh trận phục kích Thu Cúc - Đông Lại, diệt 3 trinh sát dẫn đường của địch, lừa địch vào trận địa phục kích của ta. Đồng chí phát lệnh nổ súng, diệt nhiều địch, thu nhiều vũ khí của chúng. Trong một trận chiến ở Yên Châu, tiểu đội của Lò Văn Hắc kết hợp cùng tiểu đội của Hà Văn Ăng đã tổ chức tấn công bất ngờ, khiến địch không kịp trở tay và chịu nhiều tổn thất lớn. Năm 1948, tiểu đội do Lò Văn Hắc chỉ huy đã bí mật tổ chức nhiều đợt bao vây địch, bắt và thu nhiều súng địch khi đơn vị trên đường hành quân chiến đấu ở Vạn Yên, Suối Đúc, Mường Lò, Chợ Suông,....
Đến tháng 4-1948, Trung ương quyết định thành lập đội Trung Dũng, nhiệm vụ của đội là vừa chiến đấu, vừa tổ chức xây dựng lực lượng. Lò Văn Hắc, bí danh Lộc Tài, được cử làm Tiểu đội trưởng trinh sát. Đội Trung Dũng từ Phú Thọ hành quân về Tù Ngùi, xã Tô Múa, huyện Mộc Châu để huấn luyện, chuẩn bị lương thực, quân trang quân dụng tiến về Sơn La. Trên đường hành quân, đơn vị trinh sát do Lò Văn Hắc chỉ huy đã tiêu diệt 36 tên địch, bắt sống 1 tên, thu 38 súng các loại. Trong trận Chồ Lồng (Mường Ái), tiểu đội của Lò Văn Hắc cùng với tiểu đội do Hà Văn Ắng chỉ huy đã tiến công địch, dồn chúng vào chỗ tập trung hỏa lực của quân ta. Kết quả ta đã tiêu diệt được 1 tên quan tây, 3 lính khố đỏ, bắt sống 20 tên địch, thu nhiều vũ khí, đạn dược. Trong trận Bản Đán (Ten Luông, Lào), Lò Văn Hắc đã diệt 1 tên quan hai Pháp, chỉ huy tiểu đội tiêu diệt 30 tên địch.
Sau chiến thắng ở Bản Đán, đội Trung Dũng đánh vào đồn Pom Lạy. Trận đánh diễn ra vô cùng gay go, ác liệt. Địch có công sự, trận địa vững chắc, dùng hỏa lực mạnh chặn đánh các đợt tiến công của quân ta, tiểu đội Lò Văn Hắc phối hợp với tiểu đội Hà Văn Ắng chia hai mũi bí mật áp sát mục tiêu, diệt địch. Lò Văn Hắc xung phong trực tiếp tiêu diệt hỏa lực địch tạo điều kiện cho quân ta tấn công và giành thắng lợi. Đồng chí hy sinh trong tiếng hô xông lên tiêu diệt địch, giải phóng Chiềng Lương.
Ngày 11-6-1999, Lò Văn Hắc được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên của Anh hùng Lò Văn Hắc được đặt cho một con phố ở thị trấn Hát Lót, đoạn từ quốc lộ 6 vào sân vận động Mai Sơn.
