Anh hùng, liệt sĩ Lý Văn Mưu – Khối bộc phá cuối cùng ở Đông Khê

Trong những trang sử của Chiến dịch Biên giới Thu – Đông 1950, trận đánh Đông Khê thường được nhắc đến như một trận đánh mở màn có ý nghĩa đặc biệt. Ở đó, những người lính trẻ đã đối diện với một hệ thống phòng thủ kiên cố bằng lòng quả cảm và quyết tâm mở đường cho đội hình tiến công.

Giữa những người lính ấy có một chiến sĩ người Tày mới 16 tuổi.

Tên anh là Lý Văn Mưu.

Tuổi đời còn rất trẻ, thời gian trong quân ngũ chưa dài, nhưng trong khoảnh khắc quyết định của trận chiến, người chiến sĩ ấy đã mang khối bộc phá tiến về phía lô cốt địch, hoàn thành nhiệm vụ bằng chính sự hy sinh của mình.

Tiếng nổ ở Đông Khê đã mở một khoảng trống trong tuyến phòng thủ.

Còn câu chuyện về người lính trẻ Lý Văn Mưu thì ở lại với lịch sử như một biểu tượng về lòng dũng cảm và tinh thần đặt nhiệm vụ, đồng đội lên trên sự an nguy của bản thân.

Cậu bé người Tày lớn lên trong vùng căn cứ cách mạng

Lý Văn Mưu sinh năm 1934, trong một gia đình người Tày ở xã Độc Lập, huyện Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng.

Quê hương anh là vùng đất sớm có phong trào cách mạng. Người dân tham gia nhiều công việc phục vụ kháng chiến, từ nuôi giấu cán bộ, vận chuyển lương thực đến bảo vệ các cơ sở cách mạng.

Trong môi trường ấy, tinh thần yêu nước đến với những đứa trẻ từ rất sớm.

Khi mới 13 tuổi, Lý Văn Mưu đã tham gia công tác thiếu niên tại địa phương. Công việc của một thiếu niên trong vùng căn cứ khi ấy không đơn giản là những hoạt động thông thường.

Anh tham gia đưa tin, dẫn đường, canh gác và hỗ trợ cán bộ hoạt động.

Những nhiệm vụ ấy giúp cậu bé người Tày sớm làm quen với tinh thần trách nhiệm, sự cẩn trọng và ý thức bảo vệ cách mạng.

Nhưng trong lòng Mưu còn có một mong muốn lớn hơn.

Anh muốn được trực tiếp cầm súng.

Người lính 16 tuổi của Trung đoàn 174

Tháng 3-1950, khi vừa tròn 16 tuổi, Lý Văn Mưu tình nguyện nhập ngũ.

Anh trở thành chiến sĩ bộ binh thuộc Đại đội 675, Tiểu đoàn 251, Trung đoàn 174 – một đơn vị chủ lực có nhiều cán bộ, chiến sĩ là con em các dân tộc Cao Bằng, Bắc Kạn và Lạng Sơn.

Từ một thiếu niên làm nhiệm vụ đưa tin, dẫn đường, Mưu bước vào môi trường quân ngũ.

Đây cũng là thời điểm cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang chuyển sang giai đoạn mới. Quân đội ta từng bước xây dựng lực lượng chủ lực, chuẩn bị cho những chiến dịch có quy mô ngày càng lớn.

Và chỉ vài tháng sau ngày nhập ngũ, người chiến sĩ trẻ đã bước vào một trận đánh lớn.

Đó là Đông Khê.

Đông Khê – cánh cửa đầu tiên của Chiến dịch Biên giới

Tháng 9-1950, quân ta mở Chiến dịch Biên giới.

Đông Khê được lựa chọn làm mục tiêu tiến công mở màn.

Nằm trên tuyến đường số 4, Đông Khê là vị trí có ý nghĩa quan trọng trong hệ thống phòng thủ của quân Pháp ở vùng biên giới. Cứ điểm được xây dựng với nhiều công sự, lô cốt, hầm ngầm và các vị trí hỏa lực được bố trí chặt chẽ.

Muốn phá vỡ hệ thống phòng thủ ấy, lực lượng tiến công phải mở được những cửa đột phá qua hàng rào và công sự.

Đó là nhiệm vụ của những chiến sĩ bộc phá.

Những người mang bộc phá thường phải đi đầu đội hình, trực tiếp tiếp cận các công sự kiên cố để tạo cửa mở cho bộ binh tiến vào.

Và trong trận Đông Khê, Lý Văn Mưu là một trong những chiến sĩ đảm nhận nhiệm vụ ấy.

Khi khối bộc phá trở thành con đường cho đồng đội

Trận đánh bắt đầu.

Pháo binh ta tập trung hỏa lực vào các vị trí phòng thủ. Sau đó, các chiến sĩ bộ binh và xung kích tiến lên, tìm cách vượt qua những lớp công sự và hàng rào để áp sát mục tiêu.

Lý Văn Mưu cùng đồng đội lần lượt tiếp cận các vị trí hỏa lực.

Bộc phá được sử dụng để phá công sự, mở đường.

Nhưng trận đánh không diễn ra dễ dàng.

Một số vị trí bị đánh chiếm, song vẫn còn những ổ hỏa lực tiếp tục khống chế hướng tiến quân.

Ở một hướng khác, chiến sĩ La Văn Cầu bị thương nặng ở cánh tay khi đang làm nhiệm vụ. Trong hoàn cảnh ấy, đồng đội Nông Văn Thêu đã hỗ trợ để La Văn Cầu tiếp tục hoàn thành nhiệm vụ bộc phá.

La Văn Cầu sau đó kích nổ những khối bộc phá vào mục tiêu, nhưng sức lực đã cạn kiệt.

Phía trước vẫn còn một lô cốt.

Và Lý Văn Mưu tiếp tục nhận nhiệm vụ.

Bước tiến cuối cùng của người chiến sĩ 16 tuổi

Phía trước Mưu là một khoảng đất trống nằm trong tầm hỏa lực của đối phương.

Anh vừa rời khỏi vị trí xuất phát thì bị trúng đạn.

Nhưng người chiến sĩ trẻ vẫn không dừng lại.

Mưu tiếp tục mang khối bộc phá tiến về phía lô cốt.

Hỏa lực từ công sự địch tập trung vào hướng tiến của anh. Người lính trẻ tiếp tục bị thương, nhưng vẫn cố gắng tiến về phía trước.

Khoảng cách với mục tiêu ngày càng được rút ngắn.

Từ một người lính khỏe mạnh, Mưu trở thành một chiến sĩ đang phải dùng phần sức lực còn lại để hoàn thành nhiệm vụ.

Nhưng anh vẫn hướng về phía lô cốt.

Không phải vì phía trước không còn nguy hiểm.

Mà bởi phía sau anh là đội hình đồng đội đang chờ một cửa mở.

Đến gần mục tiêu, Lý Văn Mưu tiếp tục kéo khối bộc phá tiến lên. Xung quanh còn có những khối thuốc của các chiến sĩ xung kích chưa kịp kích nổ.

Cuối cùng, anh áp sát lô cốt và đưa khối bộc phá vào vị trí hỏa lực.

Khối bộc phá được kích nổ.

Tiếng nổ vang lên giữa trận địa.

Những khối thuốc ở gần đó cũng phát nổ, tạo nên một sức công phá lớn, phá hủy vị trí hỏa lực đang cản đường tiến công.

Cửa mở được tạo ra.

Đội hình phía sau tiếp tục tiến lên.

Lý Văn Mưu không trở về.

Người chiến sĩ mới 16 tuổi đã hy sinh ngay bên lô cốt mà anh vừa góp phần phá hủy.

Một trận đánh, nhiều người lính không trở về

Trong ký ức của những người tham gia trận Đông Khê, sự hy sinh của Lý Văn Mưu không phải là câu chuyện duy nhất về những người lính đã lấy thân mình làm điểm tựa cho đồng đội.

Anh hùng La Văn Cầu sau này vẫn nhớ người đồng đội trẻ đã tiếp tục mang bộc phá tiến lên sau khi ông bị thương.

Trận đánh ấy còn ghi dấu sự hy sinh của Đại đội trưởng Trần Cừ, người đã dùng thân mình che lỗ châu mai để đồng đội tiếp tục tiến công.

Những con người ấy ở những vị trí khác nhau, đảm nhận những nhiệm vụ khác nhau, nhưng đều gặp nhau ở một điểm: khi nhiệm vụ phía trước chưa hoàn thành, họ vẫn tìm cách tiến lên.

Với Lý Văn Mưu, đó là bước tiến cuối cùng của cuộc đời.

Nhưng cũng chính bước tiến ấy đã góp phần mở đường cho đồng đội.

Từ Đông Khê đến một chiến thắng có ý nghĩa lịch sử

Sự hy sinh của Lý Văn Mưu cùng nhiều cán bộ, chiến sĩ khác đã góp phần vào thắng lợi của trận Đông Khê.

Việc đánh chiếm cứ điểm quan trọng này tạo điều kiện để quân ta tiếp tục triển khai các hoạt động trong Chiến dịch Biên giới, từng bước phá vỡ hệ thống phòng thủ trên tuyến đường số 4 và tạo chuyển biến quan trọng cho cuộc kháng chiến.

Đằng sau những thắng lợi ở cấp chiến dịch là những con người cụ thể.

Có người chỉ huy.

Có người chiến đấu ở tuyến đầu.

Có người làm nhiệm vụ mở đường.

Có người mang bộc phá.

Và có những người chỉ mới 16 tuổi.

Lý Văn Mưu thuộc về thế hệ những người lính như thế.

Anh chưa có một cuộc đời dài để kể về những năm tháng sau chiến tranh. Anh cũng chưa kịp sống qua tuổi thanh niên.

Tất cả những gì anh để lại được cô đọng trong một trận đánh và một hành động cuối cùng: mang khối bộc phá tiến về phía trước.

Người Anh hùng của tuổi 16

Ngày 7-5-1955, Lý Văn Mưu được truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Phần thưởng được trao khi người được vinh danh đã nằm lại chiến trường nhiều năm.

Đó là sự ghi nhận đối với một người lính đã hy sinh khi tuổi đời còn quá trẻ, nhưng hành động trong trận Đông Khê đã trở thành một phần của lịch sử.

Điều đáng nhớ ở Lý Văn Mưu không chỉ là việc anh đã hy sinh.

Mà là cách anh đã chiến đấu trong những giây phút cuối cùng.

Một người lính bị thương vẫn cố