Anh hùng, Liệt sĩ Mạc Thị Bưởi
Mạc Thị Bưởi sinh năm 1927 tại xã Nam Tân, là người dân tộc Kinh và đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Chị là một nữ chiến sĩ du kích kiên cường, cán bộ cơ sở tiêu biểu trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
Những năm 1946–1947, với lòng yêu nước và tinh thần căm thù giặc sâu sắc, chị tích cực tham gia công tác phụ nữ tại địa phương, vận động quần chúng đứng lên chống áp bức bóc lột. Dù điều kiện khó khăn, chị luôn bền bỉ hoạt động, xây dựng cơ sở cách mạng và tổ chức nhân dân đấu tranh. Năm 1949, khi địch lập bốt tại Trung Hà, tăng cường càn quét và truy bắt cán bộ, nhiều cơ sở cách mạng ở Nam Tân phải tạm rút sang vùng khác. Trong hoàn cảnh nguy hiểm ấy, Mạc Thị Bưởi vẫn một mình bám đất, bám dân, bí mật đào hầm, che chở cán bộ và tiếp tục gây dựng phong trào kháng chiến. Nhờ sự kiên trì của chị, ba tổ nữ du kích được thành lập cùng 35 cơ sở cách mạng ở ba thôn trong xã. Chị còn vận động nhân dân chống nộp thuế, chống đi phu cho giặc. Năm 1950, trong trận đánh bốt Thanh Dung, chị làm nhiệm vụ liên lạc cho bộ đội. Khi trận đánh diễn ra, chị dũng cảm vượt qua ba hàng rào dây thép gai, nhiều lần ra vào vị trí địch để truyền lệnh và báo cáo tình hình, góp phần giúp đơn vị hoàn thành nhiệm vụ. Ngoài ra, chị còn cùng cán bộ huyện đột nhập nhiều nơi để diệt tề, trừ gian, bảo vệ cơ sở cách mạng. Năm 1951, chị được giao nhiệm vụ vận động nhân dân vùng tạm chiếm chuẩn bị lương thực, nhu yếu phẩm chuyển ra vùng tự do phục vụ chiến dịch. Trong chuyến công tác cuối cùng, chị không may rơi vào ổ phục kích của địch và bị bắt. Dù bị tra khảo hết sức tàn bạo, chị vẫn giữ trọn khí tiết, không khai báo nửa lời, tuyệt đối trung thành với tổ chức. Sau đó, chị anh dũng hy sinh khi mới 24 tuổi. Sự hy sinh của Mạc Thị Bưởi khiến nhân dân và đồng đội vô cùng thương tiếc, càng thêm quyết tâm chiến đấu chống giặc. Ngày 31/8/1955, chị được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì. Ngày nay, tại Nam Sách đã dựng tượng đài Mạc Thị Bưởi bên Quốc lộ 5 và xây nhà tưởng niệm gần khu đền thờ Mạc Đĩnh Chi để ghi nhớ công lao của người con gái anh hùng quê hương. Tên tuổi chị mãi là biểu tượng đẹp về lòng yêu nước, đức hy sinh và ý chí bất khuất của phụ nữ Việt Nam.
