Anh hùng liệt sĩ Ngô Quang Nhã - chiến sĩ du kích kiên trung

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, vùng đất Bạc Liêu đã sản sinh nhiều người con ưu tú, sẵn sàng hiến dâng tuổi thanh xuân và cả cuộc đời cho độc lập, tự do của dân tộc. Trong số đó, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Quang Nhã là một tấm gương sáng về lòng yêu nước, ý chí chiến đấu kiên cường và tinh thần quyết tử vì Tổ quốc. Dù chỉ có sáu năm hoạt động cách mạng, ông đã lập nhiều chiến công xuất sắc, trở thành niềm tự hào của quê hương và được nhân dân Bạc Liêu mãi mãi ghi nhớ.

Ngô Quang Nhã sinh năm 1936, quê tại ấp Giồng Bướm, xã Châu Thới, huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu. Ông sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, lớn lên trong những năm đất nước còn chìm dưới ách thống trị của thực dân và sau đó là chính quyền tay sai. Từ nhỏ, ông đã chứng kiến cảnh nhân dân bị áp bức, quê hương thường xuyên bị khủng bố, càn quét. Những mất mát ấy đã hun đúc trong người thanh niên Ngô Quang Nhã lòng căm thù giặc sâu sắc và khát vọng đứng lên giành lại cuộc sống bình yên cho quê hương.

Năm 1959, khi phong trào cách mạng ở miền Nam đang đứng trước muôn vàn khó khăn do chính quyền Ngô Đình Diệm thực hiện Luật 10/59 và mở các chiến dịch đàn áp lực lượng cách mạng, Ngô Quang Nhã quyết định tham gia kháng chiến. Đây là thời điểm vô cùng nguy hiểm, nhiều cán bộ, đảng viên bị bắt, bị tù đày hoặc hy sinh. Dù vậy, ông vẫn kiên định lựa chọn con đường cách mạng, xem đó là trách nhiệm của người thanh niên đối với Tổ quốc.

Trong những ngày đầu hoạt động, Ngô Quang Nhã được giao nhiều nhiệm vụ bí mật như in truyền đơn, treo cờ, viết khẩu hiệu, tuyên truyền, vận động quần chúng và cảnh cáo những tên ác ôn có nhiều nợ máu với nhân dân. Những công việc tưởng chừng đơn giản ấy lại vô cùng nguy hiểm vì chỉ cần sơ suất nhỏ cũng có thể bị địch bắt hoặc xử bắn. Tuy nhiên, ông luôn hoàn thành nhiệm vụ với tinh thần mưu trí, gan dạ và tuyệt đối trung thành với cách mạng.

Không chỉ giỏi công tác vận động quần chúng, Ngô Quang Nhã còn nhanh chóng trưởng thành trong chiến đấu. Năm 1960, ông cùng lực lượng du kích xã Châu Thới tham gia đánh chiếm đồn Châu Thới và đồn Năm Tiến, góp phần mở rộng vùng giải phóng tại địa phương. Đây là những chiến thắng có ý nghĩa quan trọng, khẳng định sức mạnh của lực lượng vũ trang và phong trào đấu tranh của nhân dân Bạc Liêu trong giai đoạn đầu chống Mỹ.

Một trong những dấu ấn nổi bật của Ngô Quang Nhã là sự sáng tạo trong chiến đấu. Ông đã đề xuất kế "hỏa công", tận dụng yếu tố bất ngờ để tiến công địch, góp phần giải phóng xã Vĩnh Lọng và xã Mỹ Quới. Sáng kiến này thể hiện tư duy linh hoạt, biết vận dụng điều kiện thực tế để khắc chế đối phương dù lực lượng và vũ khí của ta còn nhiều hạn chế. Chính nhờ sự mưu trí ấy, nhiều trận đánh đã giành thắng lợi với tổn thất thấp, củng cố niềm tin của nhân dân vào lực lượng cách mạng.

Với năng lực chỉ huy nổi bật, Ngô Quang Nhã được giao làm Trung đội trưởng, chỉ huy 21 chiến sĩ. Dưới sự lãnh đạo của ông, trung đội đã liên tục tập kích các đoàn xe quân sự của đối phương, làm chủ nhiều đoạn đường trên tuyến quốc lộ, gây cho địch nhiều thiệt hại về người và phương tiện. Ông luôn là người đi đầu trong mỗi trận đánh, trực tiếp động viên đồng đội và bình tĩnh xử lý những tình huống khó khăn nhất. Tấm gương của ông đã truyền thêm sức mạnh và niềm tin cho toàn đơn vị.

Trong 6 năm tham gia cách mạng, Ngô Quang Nhã đã trực tiếp chỉ huy và tham gia 44 trận đánh, phá hủy 4 đồn bốt, diệt và làm hư hại khoảng 30 xe quân sự, thu nhiều vũ khí, quân trang của địch và góp phần giải phóng hai xã khỏi sự kìm kẹp của chính quyền Sài Gòn. Những thành tích ấy là minh chứng cho tinh thần chiến đấu kiên cường và tài năng của người chỉ huy trẻ tuổi trên chiến trường Bạc Liêu.

Chiến công cuối cùng cũng là trang bi tráng nhất trong cuộc đời Ngô Quang Nhã diễn ra vào năm 1964. Trước khi tham dự Đại hội thi đua cấp tỉnh, ông chỉ huy đơn vị tập kích một đoàn xe quân sự của địch trên khu vực cầu Phú Giáo. Trận đánh diễn ra quyết liệt, quân địch phản kích dữ dội. Trong lúc chiến đấu, ông bị thương nặng và rơi vào vòng vây của đối phương. Biết mình không thể thoát ra, ông vẫn kiên quyết ở lại cản địch để đồng đội rút lui an toàn. Khi súng đã hết đạn, ông quyết không để mình rơi vào tay địch. Ông rút chốt hai quả lựu đạn, chờ quân địch áp sát rồi cho nổ, tiêu diệt tại chỗ ba tên địch và anh dũng hy sinh. Sự hy sinh ấy đã trở thành biểu tượng sáng ngời của tinh thần "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh".

Đồng đội kể lại rằng trước mỗi trận đánh, Ngô Quang Nhã thường nhắc mọi người: "Sống cho đáng sống, chết cho xứng đáng." Câu nói ấy không chỉ thể hiện lý tưởng sống cao đẹp mà còn phản ánh tinh thần bất khuất của thế hệ thanh niên Việt Nam trong những năm tháng kháng chiến ác liệt. Sau khi ông hy sinh, câu nói ấy tiếp tục được nhiều thế hệ nhắc lại như một lời nhắc nhở về trách nhiệm đối với quê hương, đất nước.

Để ghi nhận những cống hiến to lớn của ông, ngày 28 tháng 4 năm 2000, Chủ tịch nước đã truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Ngô Quang Nhã. Đây là phần thưởng cao quý của Đảng và Nhà nước dành cho người chiến sĩ đã cống hiến trọn tuổi xuân cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Ngày nay, tên tuổi Ngô Quang Nhã vẫn được nhân dân Bạc Liêu trân trọng gìn giữ. Một con đường tại thành phố Bạc Liêu và Trường THCS Ngô Quang Nhã ở xã Châu Thới mang tên ông, như một lời tri ân đối với người con ưu tú của quê hương. Mỗi lần nhắc đến Ngô Quang Nhã, người dân Bạc Liêu không chỉ nhớ đến một người anh hùng đã lập nhiều chiến công mà còn nhớ đến một người chỉ huy gần gũi, giàu lòng nhân ái, luôn đặt lợi ích của đồng đội và nhân dân lên trên bản thân mình.

Cuộc đời của Anh hùng liệt sĩ Ngô Quang Nhã tuy ngắn ngủi nhưng vô cùng rực rỡ. Sáu năm chiến đấu là sáu năm ông sống trọn vẹn với lý tưởng cách mạng, chiến đấu bằng tất cả lòng dũng cảm và hy sinh đến hơi thở cuối cùng vì độc lập, tự do của dân tộc. Tấm gương của ông là minh chứng cho sức mạnh của lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần bất khuất của người chiến sĩ cách mạng Việt Nam. Những chiến công và sự hy sinh của ông sẽ mãi được khắc ghi trong lịch sử, trở thành nguồn động viên để các thế hệ hôm nay và mai sau tiếp tục xây dựng, bảo vệ quê hương, đất nước.