Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Đình Xô-Ngọn lửa bất khuất từ nhà tù Phú Quốc

Quân giặc dùng c.òng k.hóa c.hặt chân tay ông vào chân ghế, lấy từng chiếc đinh sắt đ.ó.n.g xuyên qua các đầu ngón tay. Cứ mỗi lần đ.ó.n.g đinh, chúng lại gầm lên t.r.a k.h.ả.o: “Có phải mày là lãnh đạo trong tù không?”. Dù thân thể quặn đau, Nguyễn Đình Xô vẫn cắn răng chịu đựng và chỉ trả lời duy nhất một từ: “Không”.

Mưu đồ bất thành, kẻ thù nhốt ông vào một chiếc bao tải rồi buộc túm lại, múc từng gáo nước sôi d.ộ.i trực tiếp lên cơ thể ông. Sau mỗi gáo nước sôi, chúng lại t.r.a k.h.ả.o, nhưng ông vẫn một mực giữ vững khí tiết, không khai báo bất kỳ điều gì. Đến xoong nước thứ ba d.ộ.i lên đầu, Nguyễn Đình Xô đã anh dũng trút hơi thở cuối cùng vào khoảng 9 giờ sáng ngày 12/4/1969, hy sinh khi mới tròn 23 tuổi.

​Trước giờ phút bị gọi tên đi chịu án, biết trước tình cảnh, ông đã bình tĩnh dặn lại đồng đội: “Tôi đi lần này là đi hẳn... Anh em nhắn giùm quê hương và gia đình rằng Nguyễn Đình Xô này quyết giữ trọn lời hứa trước lúc lên đường chiến đấu. Nhắn giúp với bạn gái tôi, thôi đành lỗi hẹn, mong cô ấy hạnh phúc.”

​Nguyễn Đình Xô sinh ngày 4/7/1946 tại xã Lạc Vệ, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh (nay là xã Tân Chi, tỉnh Bắc Ninh) trong một gia đình nông dân giàu truyền thống cách mạng. Ngay từ nhỏ, ông đã nổi tiếng chăm chỉ, hiền lành và luôn sẵn sàng giúp đỡ mọi người.

Đến năm 18 tuổi, ông đã đảm nhiệm vai trò Bí thư Chi đoàn tại địa phương, trở thành điểm tựa tinh thần cho nhiều thanh niên cùng thời. Năm 1965, khi vừa tròn 19 tuổi, Nguyễn Đình Xô viết đơn bằng máu tình nguyện lên đường vào Nam chiến đấu. Trước ngày lên đường, ông chỉ kịp nắm tay người yêu dặn dò: “Ngày chiến thắng, anh sẽ về.”

​Sau 3 tháng huấn luyện, ngày 13/9/1965, ông cùng đồng đội vượt Trường Sơn vào chiến trường Tây Nguyên, biên chế vào Đại đội 6, Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 88, Sư đoàn 302, Quân khu 7. Sống giữa b.o.m đ.ạ.n, gian khổ và sốt rét rừng, ông luôn tỏ ra là một chiến sĩ can trường và quyết đoán.

Ngày 18/7/1966, trong trận chiến ác liệt tại Gia Lai, Nguyễn Đình Xô bị thương nặng giữa vòng vây và bị địch bắt. Sau khi đi qua nhiều nhà lao từ Pleiku đến Biên Hòa, cuối năm 1967, ông bị chuyển ra Nhà t.ù Phú Quốc.

​Tại đây, ông được bầu làm Bí thư Chi đoàn, lãnh đạo các chiến sĩ tập hợp lực lượng, giữ vững kỷ luật và đấu tranh đòi địch tôn trọng Công ước Geneva. Ngày 7/3/1969, dù bị đ.á.n.h đ.ậ.p kiệt sức tại khu điều hành trại A3, ông quyết không hé lộ bất kỳ thông tin nào về tổ chức bí mật.

Một tháng sau, trước phái đoàn Hồng thập tự quốc tế đến kiểm tra, Nguyễn Đình Xô đã dũng cảm đứng bật dậy tố cáo toàn bộ tội ác t.r.a t.ấ.n dã man của cai ngục, chấp nhận bị đưa vào danh sách “theo dõi đặc biệt”.

​Khi nghe tin ông hy sinh, người bạn tù và cũng là đồng hương Nguyễn Trọng Khiêm đã lặng đi và xúc động viết nên những dòng thơ tiễn biệt:

​“...Anh nằm đất đảo đưa nôi

Câu ca quan họ ngọt bùi ru anh

Linh hồn hai bốn tuổi xanh

Xin chào vĩnh biệt người anh trọn đời”

​Ngày 26/4/2018, Chủ tịch nước đã ký Quyết định truy tặng liệt sĩ Nguyễn Đình Xô danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sự hy sinh kiên trung của ông mãi là biểu tượng bất khuất của người chiến sĩ cách mạng Việt Nam.

​Tấm gương anh dũng của Anh hùng Nguyễn Đình Xô để lại cho thế hệ hôm nay bài học sâu sắc về lòng trung thành vô hạn với Tổ quốc, giữ trọn lời thề trước gian nguy và ý chí bất khuất không bao giờ khuất phục trước khó khăn. Chúng ta mãi mãi ghi nhớ, tri ân sâu sắc công ơn và sự hy sinh cao cả của ông – ngọn lửa bất tử đã góp phần thắp sáng nền độc lập, tự do cho dân tộc Việt Nam. ❤️🇻🇳