Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Hữu Thọ (Út Thọ) – Dũng sĩ diệt Mỹ với nhiều chiến công
Năm 1967, có một dũng sĩ thi đua “tí hon” mà Đại hội chiến sĩ thi đua toàn miền Nam tặng cho danh hiệu “Anh hùng còn cõng trên lưng”. Người anh hùng nhỏ tuổi đó là Hồ Văn Mên. Ngày nay trong nhiều bức ảnh Bác Hồ với thiếu nhi dũng sĩ miền Nam, bên cạnh Bác Hồ bao giờ cũng hai cô cậu thiếu nhi. Cô bé dũng sĩ diệt Mỹ 14 tuổi đó là Hồ Thị Thu, quê ở Duy Tân, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam hiện đang nghĩ hưu sinh sống tại TP Đà Nẵng mà báo chí từng viết.
Còn dũng sĩ diệt Mỹ 14 tuổi với chiếc mũ tai bèo to gấp đôi khuôn mặt ấy là Anh hùng Hồ Văn Mên - “người anh hùng còn cõng trên lưng” sinh ra và lớn lên ở miệt vườn Lái Thiêu, tỉnh Bình Dương - nơi nổi tiếng cây lành, trái ngọt và ông đã mất từ năm 1984.
Người anh hùng… không nhang khói
Không ai làm cái việc nhẫn tâm khi nói về chuyện “nhang khói” của một người anh hùng có trong lòng bao nhiêu thế hệ trẻ Việt Nam. Nhưng đã là sự thật, thì cũng nên lắm… Suy nghĩ này đã giày vò tôi nhiều đêm liền khi nghĩ về anh hùng Hồ Văn Mên.
Có một lần, ngồi với mấy bạn thân ở TX Thủ Dầu Một, chuyện trò rôm rả về đất và con người Bình Dương xưa nay, có người đã quả quyết rằng, TX Thủ Dầu Một ngày nay không có con đường nào mang tên Anh hùng Hồ Văn Mên, mà chỉ có TX Thuận An, huyện Thuận An quê hương Anh hùng Hồ Văn Mên mới có con đường mang tên ông.
Nghe chuyện ấy, tôi cứ bần thần mãi, không lẽ người đời đã quên người anh hùng còn cõng trên lưng này sao? Đâu là sự thật? Hỏi ai thờ tự ông, ai biết nhiều về ông là câu hỏi không có lời đáp. Chính điều này đã thôi thúc trong tôi muốn tìm hiểu về Anh hùng Hồ Văn Mên…
Trưa một ngày cuối tháng 4, tôi tìm về phường An Thạnh, TX Thuận An để tìm gặp người thân của Anh hùng Hồ Văn Mên. Tên địa danh xã An Thạnh, thị trấn Lái Thiêu xưa nay thành phường An Thạnh cùng với bao thay đổi của vùng đô thị hóa, phát triển khu công nghiệp nhanh đến chóng mặt.
Muốn tìm ra một địa chỉ của ngày xa xưa không dễ chút nào. May mắn làm sao, trong lúc ngồi ở Uỷ ban nhân dân phường đợi cô bạn Phó Chủ tịch phường nhờ hướng dẫn đường đến nhà người thân của Anh hùng Hồ Văn Mên, thì tôi tình cờ gặp được má Tư Long, Hội Chữ thập đỏ Khu phố Thạnh Lộc của phường đang có mặt ở Ủy ban. Nghe xong chuyện, má Tư Long rất nhanh nhẹn ra bãi lấy xe gắn máy, rồi nhìn tôi nói như ra lệnh: “Theo má tới nhà ông Mên luôn”.
Trên đường đi về khu phố Thạnh Lộc, lân la hỏi chuyện tôi mới biết: má Tư Long (Nguyễn Thị Kim Long) là bạn nối khố của Anh hùng Hồ Văn Mên, nhà sát bên, cùng tuổi, học chung trường từ nhỏ. Do vậy mà má Tư Long tuyên bố: Cái giống gì xảy ra ở cái đất An Thạnh này, má đều biết rất rõ. Riêng chuyện về gia đình Anh hùng Hồ Văn Mên má Tư thuộc nằm lòng.
Má nhớ lại, hình như lâu lắm rồi mới có nhà báo tới hỏi về ông Mên. Má Tư Long cùng tuổi với Hồ Văn Mên, hỏi chuyện hồi nhỏ thấy ổng ra sao? Má cười cười rồi nói: Chả hiền lành lắm, nhưng lỳ và gan dạ thì làng này không ai bằng. Đưa tay má Tư Long chỉ chân cầu Trắng và nói: Chỗ này, ổng chọi lựu đạn, mấy thằng địch banh xác.
Theo sau má Tư Long, rẽ trái ngay dốc chân cầu Trắng, rồi chạy men theo con đường đất sỏi đỏ, nhỏ hẹp lỗ chỗ hố voi, ổ gà xuyên qua những khu vườn cây ăn trái xanh mướt với hàng cau lô nhô khắp bốn bề non một cây số, bỗng má Tư quày xe vào một căn nhà tường cấp 4. Căn nhà khóa cửa trước, cửa hông nhà sau gần như không cánh, bốn bề vắng lặng. Nghe tiếng má Tư Long gọi “Sáu ơi…”, từ phía sau bếp, có một người đàn ông đi lên. Chủ nhà là một nông dân vóc dáng thấp, khỏe mạnh đang ở trần trùng trục từ phía sau nhà đi lên hơi ngỡ ngàng chào má Tư và khách lạ. Anh là Hồ Văn Sang, 55 tuổi, là em trai thứ sáu (Hồ Văn Mên thứ ba), cùng cha khác mẹ.
Theo lời má Tư Long, thì anh Sáu Sang là người có khuôn mặt “giống hệt” ông Mên hồi còn sống. Căn nhà mà anh Sang đang ở nằm cách nền nhà cũ nơi sinh ra Hồ Văn Mên chừng 200m, nên chưa có cây xanh bóng mát còn nham nhở cát đất xây dựng. Anh Sáu Sang kể chuyện: Do nền nhà cũ trước đây diện tích đất nhỏ hẹp chỉ hơn 200m2, lại bị nước ngập thường xuyên nên anh dời qua đây ở, còn bên kia vẫn là đất bỏ hoang với vài bụi cây.
Quanh nhà anh có trồng mấy chậu hoa mười giờ và mấy chậu hoa kiểng trước sân đang nở rất đẹp, tôi dò hỏi: Chị và các con anh không có nhà? Nghe xong anh Sang cười héo nói: Tui thôi vợ hơn 10 năm nay, hai đứa con đã lớn ở riêng nên anh trở thành người mồ côi ngay trong nhà mình. Hai con anh Sang là cô Hồ Thị Nhàn 25 tuổi đã có chồng, còn cậu út Hồ Thanh Nam 17 tuổi đang làm nghề thợ hồ như anh đủ sống qua ngày. Người em út của Anh hùng Hồ Văn Mên là anh Hồ Văn Út năm nay 52 tuổi, có vợ và hai con cũng làm thuê mướn, phụ hồ nhà kề phía sau.
Nhìn gia cảnh của anh Sang đủ thấy ái ngại cho sự nghèo từ trong ra ngoài. Có thể vì cuộc sống quá khó khăn với nghề thợ hồ và làm mướn dọn cỏ, đào đắp… quanh năm, ai kêu thì làm, không ai kêu thì... thất nghiệp nên trong căn nhà của anh không có một vật gì có giá trị cao.
Căn nhà lạnh lẽo và đơn sơ ấy, anh Sang dành riêng một góc thờ người anh thứ ba là Anh hùng Hồ Văn Mên. Chính giữa là bàn thờ cha mẹ anh. Lâu lắm rồi không ai quét dọn nên cũ kỹ, im lìm rất tội. Ngoài bức di ảnh Anh hùng Hồ Văn Mên được tráng rọi ảnh màu, đeo khăn quàng đỏ nhìn nghiêng góc, phía trên tường có treo mấy khung bằng các huân, huy chương và ảnh Anh hùng Hồ Văn Mên bên cạnh Bác Hồ năm 1967 tại Hà Nội.
