Anh hùng, Liệt sĩ NGUYỄN NGỌC ĐỒNG

Đêm 27 - 28/3/1968, đồng chí chỉ huy đơn vị tập kích chớp nhoáng đoàn xe tăng và xe bọc thép M.113 của Mỹ cụm tại chốt tháp Cao Đài tại ấp 3, xã Hưng Long, huyện Bình Chánh, phối hợp với tiểu đội du kích xã Hưng Long đột nhập mục tiêu dùng lưỡi lê và dao găm diệt tốp lính gác và phát lệnh tiến công, bắn cháy 2 xe bọc thép, đánh hỏng nặng 6 chiếc, tiêu diệt 24 tên Mỹ, đơn vị rút lui an toàn. Khi Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Ngọc Loan hy sinh, Chính trị viên Nguyễn Ngọc Đồng chỉ huy tiểu đoàn, đơn vị quyết đoán, sáng tạo, mưu trí, đánh nhiều trận, diệt và tiêu hao nhiều sinh lực của địch, giành thế chủ động trên chiến trường. Năm 1969, đồng chí phối hợp cùng Tiểu đoàn 1 - Long An liên tục chiến đấu tiêu hao sinh lực địch, phá hủy nhiều phương tiện chiến tranh của Mỹ, ngụy. Từ tháng 3/1969, thực hiện chỉ thị của Tư lệnh Đặc khu Sài Gòn, đồng chí Nguyễn Ngọc Đồng thực hiện chuyến công tác đặc biệt đột nhập vào nội thành, cùng đi có một chiến sĩ bảo vệ (Hiến) và một giao liên dẫn đường người địa phương. Vào lúc 21 giờ ngày 12/9/1969, tổ công tác bí mật băng đồng tiến vào địa điểm tập kết để chờ xâm nhập nội thành. Trên đường đi tổ công tác dừng chân nghỉ tại ấp 6, xã Đa Phước (thường gọi là Cù lao Cây khô) một vùng địa bàn quân ta thường ém quân trước khi đột nhập vào thành phố. Đêm đó tổ công tác bị địch phát hiện, bao vây tại vùng giáp ranh xã Đa Phước và xã Tân Kim, huyện Cần Giuộc. Từ lâu địch đã biết đồng chí Nguyễn Ngọc Đồng là cán bộ Việt cộng nằm vùng, địch khiếp sợ gọi đồng chí là “hùm sám đồng bằng”. Chúng luôn quyết tâm bắt sống hoặc tiêu diệt để lãnh thưởng nên siết chặt vòng vây với ý định kêu gọi chiêu hồi hoặc bắt sống đồng chí. Biết địch đã bao vây, đồng chí chỉ huy tổ công tác chiếm lĩnh gò Cây Dừa đào công sự chờ địch. Mặc dù địch dùng loa kêu gọi chiêu hồi nhưng không lay chuyển được đồng chí. 6 giờ sáng ngày 13/9/1969, chúng huy động các lực lượng tấn công. Tổ công tác đã chiến đấu dũng cảm, đánh lui nhiều đợt tiến công của 2 tiểu đoàn bộ binh, có máy bay lên thẳng và xe bọc thép yểm trợ. Với lực lượng quá chênh lệch, trong khi số đạn mang theo quá ít, đồng chí Nguyễn Ngọc Đồng và đồng chí Hiến bị thương, nhưng vẫn kiên quyết chiến đấu, không để sa vào tay địch. Khoảng 9 giờ sáng, tổ công tác tiêu diệt được 24 tên địch, đồng chí cùng tổ công tác dũng cảm chiến đấu đến viên đạn cuối cùng, kiệt sức, quân địch tràn vào trận địa, trước khi hy sinh, đồng chí kịp thời phá hủy vũ khí để không rơi vào tay địch. Sau hơn 3 giờ chiến đấu, đồng chí Nguyễn Ngọc Đồng và đồng chí Hiến hy sinh. Địch lôi xác 2 đồng chí chặt đầu cắm cọc và bêu xác tại 2 đầu cầu Ông Thìn, bên cạnh bót trong thời gian 5 ngày đêm (bót Ông Thìn thuộc xã Đa Phước, huyện Cần Giuộc, tỉnh Long An; sau năm 1975 thuộc huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ Chí Minh do tên Đại úy Mai ác ôn là dân di cư năm 1954 làm Trưởng bót, chúng tổ chức lễ ăn mừng khao quân lính cả tuần vì được thưởng công đã giết được một cán bộ Việt cộng khét tiếng vùng Sài Gòn - Long An). Đến ngày thứ 6, lực lượng hợp pháp của ta vận động đấu tranh mới lấy được thi thể 2 liệt sĩ ra an táng tại ngã ba Chú Lường xã Tân Kim, Cần Giuộc, Long An và được chăm sóc bảo vệ cho đến ngày toàn thắng. Đồng chí đã được khen thưởng: 1 Huân chương Chiến thắng hạng Ba, 1 Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất, 2 Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhì, Ba; 2 Huân chương Chiến sĩ Giải phóng hạng Nhất; Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhất, Nhì, Ba. Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu, tại Quyết định số 212/QĐ-CTN ngày 23/02/2010, Liệt sĩ Nguyễn Ngọc Đồng, Chính trị viên Tiểu đoàn Phú Lợi II, được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân