ANH HÙNG LIỆT SĨ NGUYỄN PHAN VINH (1933–1968) – NGƯỜI THUYỀN TRƯỞNG HUYỀN THOẠI CỦA TÀU KHÔNG SỐ C235

Nguyễn Phan Vinh sinh năm 1933 tại xã Điện Nam, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (nay thuộc phường Điện Bàn Đông, thành phố Đà Nẵng). Sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng, từ tuổi thiếu niên ông đã sớm tham gia hoạt động cách mạng. Năm 1954, khi vừa 21 tuổi, Nguyễn Phan Vinh tình nguyện nhập ngũ, sau đó tập kết ra miền Bắc và được rèn luyện trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

Khi lực lượng vận tải biển chiến lược được tổ chức để thực hiện nhiệm vụ chi viện cho chiến trường miền Nam, Nguyễn Phan Vinh được điều động về đơn vị tàu không số. Từ đây, cuộc đời ông gắn liền với những chuyến hải trình đặc biệt trên Đường Hồ Chí Minh trên biển – tuyến vận tải quân sự bí mật mà mỗi chuyến đi là một lần đối mặt với hiểm nguy, gian khổ và ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết.

Đầu năm 1968, Nguyễn Phan Vinh được giao làm Thuyền trưởng tàu C235, thực hiện nhiệm vụ vận chuyển vũ khí từ miền Bắc vào chiến trường Nam Trung Bộ. Trong đêm 1-3-1968, khi tàu C235 đang tìm cách đưa vũ khí vào bến, lực lượng địch phát hiện và tổ chức truy đuổi, bao vây quyết liệt.

Trước tình thế đặc biệt nguy hiểm, Nguyễn Phan Vinh đã thể hiện bản lĩnh, sự bình tĩnh và mưu trí của một người chỉ huy dày dạn kinh nghiệm. Ông cho tàu thả khói nghi binh, khéo léo điều khiển tàu tiếp cận khu vực bến tại Ninh Phước, Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa trước đây, nay thuộc địa bàn phường Đông Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, để bí mật thả vũ khí xuống biển. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, ông cho tàu cơ động về phía Ninh Vân, thực hiện nghi binh nhằm đánh lạc hướng truy đuổi, bảo đảm cho số vũ khí đã được đưa vào chiến trường không bị phát hiện.

Khu vực Ninh Vân ngày nay vẫn còn lưu giữ dấu tích của trận chiến năm xưa. Di tích Địa điểm lưu niệm sự kiện Tàu C235 hiện thuộc phường Đông Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, là nơi ghi dấu sự hy sinh anh dũng của Nguyễn Phan Vinh cùng các đồng đội.

Sau khi tìm cách đưa một số đồng đội vào bờ an toàn, Nguyễn Phan Vinh cùng Thượng sĩ cơ điện Ngô Văn Thứ ở lại trên tàu. Trước nguy cơ con tàu và số vũ khí lọt vào tay địch, hai chiến sĩ quyết định phá hủy tàu. Khối thuốc nổ được điểm hỏa, con tàu C235 chìm xuống biển, mang theo những bí mật của một chuyến vận tải đặc biệt.

Rời tàu, Nguyễn Phan Vinh và Ngô Văn Thứ tiếp tục chiến đấu chống lại lực lượng địch truy bắt. Trong cuộc chiến không cân sức, hai chiến sĩ kiên cường chiến đấu đến viên đạn cuối cùng. Khi không còn khả năng chống trả, các anh đã lựa chọn hy sinh để giữ trọn khí tiết của người chiến sĩ cách mạng.

Nguyễn Phan Vinh hy sinh ngày 1-3-1968, khi mới 35 tuổi.

Sự hy sinh của người Thuyền trưởng C235 đã trở thành một trong những câu chuyện bi tráng nhất của Đường Hồ Chí Minh trên biển. Những người lính tàu không số không chỉ chiến đấu với sóng gió, bão tố và sự truy lùng của đối phương, mà còn mang trên vai nhiệm vụ giữ bí mật tuyệt đối về tuyến vận tải chiến lược. Mỗi con tàu ra khơi là một lần đối mặt với hiểm nguy; mỗi chuyến hàng cập bến an toàn là một đóng góp quan trọng cho chiến trường miền Nam.

Tên anh hóa thành tên đảo giữa Trường Sa

Ghi nhận những cống hiến và sự hy sinh đặc biệt của Nguyễn Phan Vinh, năm 1970, Nhà nước truy tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhưng sự tri ân dành cho người Thuyền trưởng C235 không dừng lại ở những phần thưởng và danh hiệu. Tên tuổi của ông còn được gửi gắm vào biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Năm 1978, trong một chuyến kiểm tra tại quần đảo Trường Sa, Đô đốc Giáp Văn Cương, khi đó là Tư lệnh Quân chủng Hải quân, đề nghị đổi tên Hòn Sập thành đảo Phan Vinh, lấy tên người Thuyền trưởng tàu không số đã anh dũng hy sinh trên Đường Hồ Chí Minh trên biển.

Từ đó, giữa trùng khơi Trường Sa, cái tên Phan Vinh trở thành một phần của bản đồ Tổ quốc. Đảo Phan Vinh hiện là một trong những điểm đảo có vị trí quan trọng trong thế trận bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Việt Nam. Tên người Thuyền trưởng năm xưa vì thế không chỉ được nhắc nhớ trong những trang sử về Đường Hồ Chí Minh trên biển, mà còn hiện diện giữa biển trời Tổ quốc.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày Nguyễn Phan Vinh cùng đồng đội nằm lại với biển. Hài cốt của người Thuyền trưởng C235 đến nay vẫn chưa được tìm thấy, nhưng sự hy sinh của ông chưa bao giờ chìm vào quên lãng.

Từ quê hương Điện Bàn Đông, thành phố Đà Nẵng đến phường Đông Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, nơi ghi dấu trận chiến cuối cùng; từ di tích tàu C235 đến đảo Phan Vinh giữa quần đảo Trường Sa, những địa danh hôm nay đã trở thành những dấu mốc nhắc nhớ về một thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh vì độc lập, thống nhất đất nước.

Nguyễn Phan Vinh đã hóa thân vào biển cả. Nhưng tên tuổi của người Thuyền trưởng tàu không số C235 vẫn tiếp tục được những thế hệ hôm nay nhắc nhớ – như một khúc tráng ca bất tử của Đường Hồ Chí Minh trên biển, của lòng yêu nước và ý chí bảo vệ Tổ quốc giữa trùng khơi.