Anh hùng Liệt sĩ Nguyễn Phan Vinh: Người thuyền trưởng quả cảm của Tàu không số (1933 - 1968)

Đường mòn Hồ Chí Minh trên biển là một kỳ tích quân sự có một không hai, và Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Phan Vinh (quê ở Điện Bàn, Quảng Nam) là một trong những thuyền trưởng lẫy lừng nhất của lực lượng Hải quân Việt Nam. Cuộc đời và sự hy sinh của ông gắn liền với con Tàu 235 huyền thoại và một trận hải chiến bi hùng chấn động biển Đông.

Là thuyền trưởng của Đoàn 125, Nguyễn Phan Vinh đã nhiều lần chỉ huy tàu chở hàng trăm tấn vũ khí xuyên qua hệ thống radar bủa vây của Hạm đội 7 (Mỹ) để chi viện cho miền Nam. Tháng 3 năm 1968, Tàu 235 do ông làm thuyền trưởng nhận nhiệm vụ chở 14 tấn vũ khí chi viện cho mặt trận Khánh Hòa. Rạng sáng ngày 1 tháng 3, khi tàu tiến vào vùng biển Hòn Hèo (Ninh Hòa), địch phát hiện. Hàng chục tàu chiến của Mỹ và quân đội Sài Gòn cùng máy bay được điều động đến bủa vây, rọi đèn pha sáng rực cả vùng biển và xả đạn như mưa hòng bắt sống con tàu.

Biết không thể thoát khỏi vòng vây, thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh bình tĩnh chỉ huy anh em đánh trả quyết liệt. Ông mưu trí thả khói mù, điều khiển tàu luồn lách qua làn đạn để ép sát vào bờ, tổ chức cho đồng đội chuyển được một số vũ khí xuống nước rồi dìu những người bị thương rời tàu. Để bảo vệ bí mật của Đường Hồ Chí Minh trên biển, ông cùng thợ máy Ngô Văn Thứ quyết định ở lại điểm hỏa khối thuốc nổ hủy tàu. Một tiếng nổ rung chuyển đất trời, Tàu 235 bị xé làm đôi.

Sau khi hủy tàu, Nguyễn Phan Vinh bơi vào bờ và tiếp tục dùng súng AK chiến đấu chặn hậu, thu hút hỏa lực của một đại đội lính thủy đánh bộ địch đang bủa vây để đồng đội rút lui an toàn lên núi. Sáng hôm sau, ông đã anh dũng hy sinh trên bãi biển Hòn Hèo sau khi bắn đến viên đạn cuối cùng. Sự mưu trí, quả cảm và tinh thần "quyết tử để bảo vệ bí mật con đường" của ông đã đưa tên tuổi Nguyễn Phan Vinh đi vào lịch sử. Ngày nay, một hòn đảo thuộc quần đảo Trường Sa đã được vinh dự mang tên ông – Đảo Phan Vinh.