ANH HÙNG, LIỆT SĨ NGUYỄN PHAN VINH – TRẬN CHIẾN SINH TỬ CỦA TÀU C235

hời kỳ lịch sử

Đêm 29-2 rạng sáng 1-3-1968 – Kháng chiến chống Mỹ, Đường Hồ Chí Minh trên biển.
PHẦN I – NGƯỜI THUYỀN TRƯỞNG CỦA TÀU C235

Nguyễn Phan Vinh sinh năm 1933, quê ở Điện Bàn, Quảng Nam.

Ông gia nhập Hải quân và trở thành một trong những cán bộ được tin tưởng giao nhiệm vụ trên những con tàu đặc biệt của Đoàn 125.

Đó là những con tàu không mang số hiệu bình thường.

Không có tên.

Không có cờ hiệu để nhận biết.

Không có một hành trình được phép để lại dấu vết.

Chúng âm thầm rời những bến bí mật ở miền Bắc, vượt biển, đưa vũ khí vào chiến trường miền Nam.

Mỗi chuyến đi là một lần đối mặt với nguy hiểm.

Nhưng C235 có một đặc điểm khác.

Đây là loại tàu cao tốc, được thiết kế để tận dụng tốc độ, bí mật đưa hàng vào bến rồi nhanh chóng rút ra. Tàu được trang bị vũ khí để tự vệ khi cần thiết.

Người chỉ huy con tàu ấy là Nguyễn Phan Vinh.

Ông còn trẻ.

Nhưng những chuyến đi trước đã giúp ông tích lũy kinh nghiệm.

Và trong một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng đầu năm 1968, cấp trên giao cho ông chỉ huy C235 vận chuyển vũ khí vào bến Hòn Hèo, Khánh Hòa.

Đây không phải chuyến đi bình thường.

Cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 đang diễn ra.

Chiến trường miền Nam cần vũ khí.

C235 phải đưa hàng tới nơi.

Và phải giữ bí mật bằng mọi giá.

Chú thích ảnh: Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Phan Vinh – Thuyền trưởng Tàu C235, Đoàn 125 Hải quân.

Nguồn ảnh: Báo Quân đội nhân dân và tư liệu về Đoàn tàu Không số.

PHẦN II – CHUYẾN ĐI KHÔNG ĐƯỢC PHÉP THẤT BẠI

Cuối tháng 2-1968.

C235 nhận lệnh.

Trên tàu là một khối lượng vũ khí, đạn dược lớn để chi viện cho chiến trường Khánh Hòa.

Các nguồn tư liệu ghi con số khác nhau, khoảng 14 đến 16 tấn vũ khí, đạn dược. Báo Quân đội nhân dân dẫn lời các cựu thủy thủ xác định nhiệm vụ là vận chuyển 14 tấn; một bài hồi ức khác ghi khoảng 16 tấn.

Con tàu rời bến.

Ngoài biển, nguy hiểm đã chờ sẵn.

Địch có tàu tuần tra.

Có máy bay trinh sát.

Có những lực lượng được bố trí để phát hiện các con tàu vận tải bí mật từ miền Bắc vào.

C235 nhiều lần phải thay đổi hướng đi.

Nguyễn Phan Vinh không chỉ điều khiển con tàu bằng tốc độ.

Ông phải đánh lừa đối phương.

Khi phát hiện tàu địch bám theo, ông chuyển hướng.

Khi đối phương mất dấu, C235 lại tiếp tục hành trình.

Một bức điện từ con tàu gửi về sau này được ghi lại:

“Có nhiều tàu địch từ bờ ra bám theo chúng tôi, chúng càng ra nhiều tôi càng dễ tránh để tiếp tục vào bờ.”

Đó là cách người thuyền trưởng đối mặt với nguy hiểm.

Không hoảng loạn.

Không quay đầu.

Tìm cách đi tiếp.

Bởi phía trước là bến.

Và trên tàu là số vũ khí mà chiến trường đang chờ.

Chú thích ảnh: Những con tàu vận tải của Đoàn 125 thực hiện nhiệm vụ trên Đường Hồ Chí Minh trên biển.

Nguồn ảnh: Tư liệu Báo Quân đội nhân dân về Đường Hồ Chí Minh trên biển.

PHẦN III – HÒN HÈO TRONG ĐÊM

Đêm xuống.

C235 tiến về Hòn Hèo.

Mục tiêu đã ở rất gần.

Theo các tư liệu, khoảng 23 giờ ngày 29-2-1968, tàu đến khu vực Hòn Hèo. Khi còn cách bến khoảng vài hải lý, thủy thủ đoàn phát hiện lực lượng địch triển khai thành thế bao vây.

Trên trời có máy bay.

Dưới biển có tàu chiến.

Con tàu nhỏ nằm giữa một vòng vây đang khép lại.

Nguyễn Phan Vinh hiểu rằng tình hình đã thay đổi.

Nếu quay ra biển—

rất khó thoát.

Nếu tiếp tục—

phải vượt qua vòng vây.

Nhưng nhiệm vụ đầu tiên vẫn còn đó:

đưa hàng vào bến.

C235 tiếp tục cơ động.

Người thuyền trưởng sử dụng khói mù và cách điều khiển linh hoạt để luồn qua đội hình tàu địch.

Cuối cùng, C235 đến được khu vực bến quy định.

Hàng được thả.

Nhiệm vụ quan trọng nhất đã hoàn thành.

Nhưng ngay lúc ấy, vòng vây địch càng khép chặt.

Đèn pha quét trên mặt biển.

Pháo sáng rọi xuống.

Những chiếc tàu địch tiến lại.

C235 đã bị lộ.

Và Nguyễn Phan Vinh hiểu rằng:

Con tàu có thể không còn đường trở về.

Chú thích ảnh: Vùng biển Hòn Hèo, Ninh Vân, Khánh Hòa – nơi diễn ra trận chiến của Tàu C235 ngày 1-3-1968.

Nguồn ảnh: Tư liệu Địa điểm lưu niệm Tàu C235, di tích lịch sử quốc gia.

PHẦN IV – TRẬN CHIẾN KHÔNG CÂN SỨC

Lệnh chiến đấu được phát ra.

Các thủy thủ vào vị trí.

C235 khai hỏa.

Những khẩu súng trên tàu đáp trả.

Địch muốn bắt sống con tàu.

Nhưng C235 không chịu đầu hàng.

Theo lời kể của cựu thủy thủ Lê Duy Mai, C235 sử dụng ĐKZ và súng máy 14,5mm để chống trả, bắn chìm và làm hư hại một số tàu địch.

Nhưng tương quan lực lượng quá chênh lệch.

C235 chỉ là một con tàu vận tải.

Phía trước là nhiều tàu chiến.

Trên không là máy bay.

Trận đánh diễn ra giữa biển trong đêm.

Đạn bay trên đầu.

Mặt biển sáng lên từng đợt bởi pháo sáng và tiếng nổ.

Một số thủy thủ bị thương.

Máy tàu gặp vấn đề.

Con tàu không còn khả năng thoát khỏi vòng vây như trước.

Nhưng Nguyễn Phan Vinh vẫn bình tĩnh.

Ông biết rằng có một thứ quan trọng hơn cả con tàu:

bí mật của tuyến vận tải trên biển.

Nếu C235 rơi vào tay địch nguyên vẹn, hàng hóa, trang bị, phương thức hoạt động và tuyến đường có thể bị khai thác.

Con tàu phải được hủy.

Đó là phương án cuối cùng.

Và cũng là phương án đã được chuẩn bị từ trước.

Chú thích ảnh: Tái hiện trận chiến của Tàu C235 tại Hòn Hèo. Đây là hình ảnh minh họa/tái hiện, không phải ảnh chụp trực tiếp trận đánh năm 1968.

Nguồn: Tư liệu Báo Quân đội nhân dân và hồi ức cựu thủy thủ C235.

PHẦN V – LỆNH HỦY TÀU

Bộc phá đã được chuẩn bị.

Các vị trí trên tàu được kiểm tra.

Những thủy thủ được giao nhiệm vụ cài đặt khối nổ làm công việc của mình.

Trong khoảnh khắc ấy, Nguyễn Phan Vinh không còn chỉ là người điều khiển con tàu.

Ông là người phải đưa ra quyết định cuối cùng cho cả thủy thủ đoàn.

Ở lại hay rời tàu?

Nếu ở lại—

có thể hy sinh.

Nếu rời tàu—

phải bảo đảm con tàu bị hủy hoàn toàn.

Theo lời kể của cựu thợ máy Lê Duy Mai, sau khi kiểm tra các vị trí đặt bộc phá, Nguyễn Phan Vinh ra lệnh cho những người còn lại ôm vũ khí cá nhân rời tàu. Ông là người cuối cùng rời C235.

Đó là một chi tiết rất giản dị.

Không có lời nói lớn lao.

Không có một nghi thức.

Chỉ có một mệnh lệnh:

“Anh em rời tàu.”

Người thuyền trưởng ở lại đến cuối.

Những người thủy thủ lần lượt rời con tàu.

Có lẽ họ hiểu rằng người đang đứng phía sau mình chính là người đã cùng họ đi qua cả hành trình.

Và giờ đây, ông đang bảo đảm cho họ có cơ hội sống.

C235 bắt đầu trở thành một con tàu không người.

Nhưng người thuyền trưởng vẫn còn ở đó.

Chú thích ảnh: Khu vực tưởng niệm Tàu C235 và Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Phan Vinh tại Ninh Vân, Khánh Hòa.

Nguồn ảnh: Tư liệu Địa điểm lưu niệm Tàu C235 – di tích lịch sử quốc gia.

PHẦN VI – CỘT LỬA TRÊN BIỂN HÒN HÈO

Rồi những khối bộc phá phát nổ.

ẦM!

Màn đêm bị xé toạc.

Một cột lửa dựng lên giữa biển.

Con tàu bị xé nát.

Những mảnh vỡ văng ra.

Một phần con tàu chìm xuống biển.

C235 không còn nguyên vẹn để rơi vào tay địch.

Nhưng trận chiến chưa kết thúc.

Những người thủy thủ đã rời tàu phải tìm cách lên bờ.

Họ vừa chiến đấu, vừa tìm đường thoát khỏi vòng vây.

Nguyễn Phan Vinh và nhiều đồng đội đã hy sinh.

Theo Báo Quân đội nhân dân, sau trận đánh chỉ còn một số thủy thủ sống sót; những người này phải tìm cách vượt qua núi Hòn Hèo, có người bị bắt hoặc mất tích, những người còn lại dìu nhau vượt núi trong nhiều ngày.

Cột lửa trên biển Hòn Hèo đêm ấy không chỉ đánh dấu sự kết thúc của một con tàu.

Nó đánh dấu sự hy sinh của những con người đã lựa chọn:

không để con tàu rơi vào tay địch.

Và giữa những người hy sinh ấy có người thuyền trưởng.

Nguyễn Phan Vinh.

Ông đã hoàn thành nhiệm vụ đưa vũ khí tới chiến trường.

Đã bảo vệ bí mật của tuyến đường.

Đã đưa đồng đội rời tàu.

Và rồi—

ông không trở về.

Chú thích ảnh: Tái hiện khoảnh khắc Tàu C235 bị hủy tại vùng biển Hòn Hèo. Hình ảnh mang tính tái hiện lịch sử.

Nguồn: Tư liệu Báo Quân đội nhân dân và hồi ức của các cựu thủy thủ C235.

PHẦN VII – NHỮNG NGƯỜI SỐNG SÓT TRÊN HÒN HÈO

Nhưng câu chuyện C235 không kết thúc ngay sau tiếng nổ.

Những người còn sống phải đối mặt với một thử thách khác:

thoát khỏi vòng vây.

Họ không còn con tàu.

Không còn máy móc.

Không còn khoang tàu để trú ẩn.

Phía trước là núi.

Phía sau là lực lượng địch.

Những người bị thương phải được dìu đi.

Có người kiệt sức.

Có người không còn đủ sức mang theo vũ khí.

Họ phải tìm nước.

Tìm thức ăn.

Tìm đường.

Và quan trọng nhất—

không được để bị phát hiện.

Theo hồi ức được Báo Quân đội nhân dân đăng tải, năm thủy thủ sống sót đã phải dìu nhau suốt 13 ngày đêm vòng vo trên núi Hòn Hèo.

Hãy thử hình dung 13 ngày.

Không phải trong một căn nhà.

Không phải trong doanh trại.

Mà giữa rừng núi, trong tình trạng bị truy lùng.

Mỗi bước chân đều có thể dẫn đến nguy hiểm.

Những người ấy vẫn cố sống.

Bởi phía sau họ là đồng đội đã hy sinh.

Và phía trước là con đường trở về.

Sau này, những người sống sót trở thành những nhân chứng quan trọng nhất của trận đánh.

Họ kể lại câu chuyện về con tàu.

Về người thuyền trưởng.

Về tiếng nổ trên biển.

Và về những người đã không trở về.

Nhờ những lời kể ấy, câu chuyện C235 không bị chìm theo con tàu.

Chú thích ảnh: Khu vực núi Hòn Hèo, nơi những thủy thủ C235 sống sót phải tìm đường thoát khỏi vòng vây sau khi tàu bị hủy.

Nguồn: Tư liệu Địa điểm lưu niệm Tàu C235 và hồi ức cựu thủy thủ.

PHẦN VIII – NGƯỜI THUYỀN TRƯỞNG Ở LẠI

Có lẽ điều khiến câu chuyện Nguyễn Phan Vinh trở nên ám ảnh nhất không phải chỉ là việc ông hy sinh.

Mà là thứ tự những người rời khỏi con tàu.

Những thủy thủ lần lượt rời đi.

Còn người thuyền trưởng ở lại sau cùng.

Trong chiến tranh, đôi khi một mệnh lệnh có thể cứu sống cả một tập thể.

Nhưng người ra lệnh lại là người phải trả giá đầu tiên.

Nguyễn Phan Vinh hiểu điều ấy.

Ông biết C235 không thể trở về.

Biết rằng địch đã bao vây.

Biết rằng việc hủy tàu có thể đồng nghĩa với việc mình không còn đường thoát.

Nhưng ông vẫn làm.

Không phải để tạo nên một huyền thoại.

Mà vì đó là nhiệm vụ.

Giữ tàu.

Giữ hàng.

Giữ bí mật.

Giữ đồng đội.

Trong trận chiến ấy, C235 đã đưa được số vũ khí vào bến.

Con tàu bị hủy.

Nhưng tuyến vận tải không bị lộ theo cách mà đối phương mong muốn.

Đó là điều Nguyễn Phan Vinh và đồng đội đã đánh đổi bằng mạng sống.

Ngày nay, Địa điểm lưu niệm Tàu C235 tại Ninh Vân đã được công nhận là di tích lịch sử quốc gia, ghi dấu trận chiến năm 1968 và sự hy sinh của cán bộ, chiến sĩ Hải quân trên con tàu.

Chú thích ảnh: Địa điểm lưu niệm Tàu C235 tại Ninh Vân, Khánh Hòa – di tích ghi dấu trận chiến và sự hy sinh của Nguyễn Phan Vinh cùng đồng đội.

Nguồn ảnh: TTXVN; Báo Quân đội nhân dân; tư liệu di tích.

LỜI KẾT – CON TÀU CHÌM, CÂU CHUYỆN KHÔNG CHÌM

Đêm 1-3-1968.

Trên biển Hòn Hèo, một cột lửa bùng lên.

Tàu C235 biến mất khỏi mặt biển.

Nhưng những gì con tàu mang theo đã được đưa tới nơi cần đến.

Và bí mật của nó không rơi nguyên vẹn vào tay đối phương.

Nguyễn Phan Vinh hy sinh.

Nhiều thủy thủ hy sinh.

Những người còn sống phải vượt qua những ngày dài trên núi Hòn Hèo.

Chiếc tàu đã chìm.

Nhưng câu chuyện không chìm.

Nó được những người sống sót kể lại.

Được đồng đội ghi nhớ.

Được lịch sử ghi lại.

Và hôm nay, nơi C235 từng chiến đấu đã trở thành một địa điểm lưu niệm lịch sử.

Nguyễn Phan Vinh được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và tên ông được đặt cho nhiều công trình, trường học, đường phố để tưởng nhớ. Báo Quân đội nhân dân cũng ghi nhận chân dung ông được đặt ở vị trí trang trọng tại trường mang tên Nguyễn Phan Vinh ở Đà Nẵng.

Nhưng có lẽ điều đẹp nhất trong câu chuyện này không nằm ở những danh hiệu sau này.

Mà nằm ở khoảnh khắc trên con tàu năm ấy.

Người thuyền trưởng kiểm tra lần cuối.

Đồng đội đã rời tàu.

Bộc phá đã sẵn sàng.

Ông biết mình phải ở lại.

Và ông đã ở lại.

Một con tàu có thể được đóng lại.

Một con tàu có thể chìm xuống đáy biển.

Nhưng một con người đã chọn đồng đội trước bản thân mình thì không dễ bị thời gian nhấn chìm.

Nguyễn Phan Vinh và các thủy thủ C235 đã để lại một câu chuyện như thế.

Một câu chuyện về biển.

Về những chuyến tàu không số.

Về con đường Hồ Chí Minh trên biển.

Và trên hết—

về những con người đã đi vào biển đêm, biết rằng có thể không trở về, nhưng vẫn đi.

Chú thích ảnh: Địa điểm lưu niệm Tàu C235 tại Ninh Vân, Khánh Hòa ngày nay – nơi tưởng niệm Nguyễn Phan Vinh và các cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh trong trận đánh năm 1968.

Nguồn ảnh: TTXVN; Báo Quân đội nhân dân; tư liệu di tích lịch sử quốc gia.