Anh hùng Liệt sĩ Nguyễn Quốc Trị

MÙA XUÂN DỪNG LẠI (1969)

Nguyễn Quốc Trị sinh năm 1921 tại làng Phượng Kỷ, xã Đà Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An (nay là xã Đô Lương, tỉnh Nghệ An) sinh ra trong một gia đình nghèo. Cha mất sớm, mẹ gầy gò, lưng còng theo năm tháng. Tuổi thơ của Trị không có nhiều tiếng cười. Anh lớn lên giữa những lần chạy giặc, giữa tiếng khóc của xóm làng và những bữa cơm độn khoai sắn. Nhưng Trị hiền lành, ít nói, sống rất tình nghĩa. Ai nhờ việc gì, anh cũng không nỡ từ chối.

Ngày Trị lên đường, mẹ tiễn con ra đầu ngõ. Bà không khóc, chỉ nắm chặt tay anh thật lâu.

— “Con đi rồi… nhớ sống cho tử tế, nghe con.”

Trị gật đầu. Anh quay lưng rất nhanh, sợ nếu nhìn lại sẽ không đủ can đảm bước tiếp.

Những năm sau đó, tin tức về Trị thưa dần. Chỉ biết anh làm nhiệm vụ ở chiến trường xa, gian khổ và ác liệt. Mỗi lần có người trong làng ngã xuống, mẹ Trị lại giật mình thon thót. Đêm nào bà cũng ngồi trước ngọn đèn dầu leo lét, chờ một tin nhắn nhỏ nhoi từ con trai.

Rồi một buổi chiều mưa, người cán bộ xã mang theo tờ giấy mỏng đến nhà. Mẹ Trị nhìn thấy đã hiểu ngay. Bà run rẩy đón lấy, mắt nhòe đi, môi mấp máy nhưng không thành tiếng.

Nguyễn Quốc Trị hy sinh năm 1969.

Anh ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ. Không kịp gửi về cho mẹ một lời trăn trối. Không kịp trở về nhìn lại con đường làng, hàng tre trước ngõ, hay mái nhà đã dột nát theo thời gian.

Tối hôm đó, căn nhà nhỏ không có tiếng khóc lớn. Chỉ có tiếng gió thổi qua vách lá, tiếng thở dài nén lại của người mẹ già. Bà đặt tờ giấy báo tử lên bàn thờ, thắp một nén nhang, rồi ngồi lặng rất lâu.

Từ ngày ấy, mỗi mùa xuân về, mẹ Trị lại nấu thêm một bát cơm, đặt trước di ảnh con. Bát cơm nguội dần theo khói hương, còn nỗi nhớ thì không bao giờ nguội.

Nguyễn Quốc Trị không để lại chiến công lẫy lừng, không có lời nói đi vào sách sử. Anh chỉ để lại một khoảng trống rất sâu trong lòng người ở lại. Nhưng chính sự ra đi lặng lẽ ấy đã góp phần giữ lại những mùa xuân bình yên cho quê hương hôm nay.