Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Thị Lợi – nữ điệp báo cảm tử trên vùng biển Sầm Sơn
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, bên cạnh những chiến sĩ trực tiếp chiến đấu trên các mặt trận còn có những người hoạt động bí mật trong lòng địch. Họ phải sử dụng trí thông minh, sự bình tĩnh và lòng dũng cảm để thực hiện những nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm. Có những chiến công không diễn ra giữa chiến trường đầy khói lửa mà được thực hiện âm thầm, trong những hoàn cảnh ít người biết đến. Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Thị Lợi là một tấm gương tiêu biểu như thế. Sự hy sinh của bà trong chiến dịch đánh đắm chiến hạm Pháp trên vùng biển Sầm Sơn năm 1950 đã trở thành dấu ấn đặc biệt trong lịch sử kháng chiến và truyền thống Công an nhân dân Việt Nam.
Nguyễn Thị Lợi tên thật là Trần Thị Lời, sinh năm 1911, quê ở Châu Phú, Châu Đốc, Nam Bộ, nay thuộc tỉnh An Giang. Khi cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ năm 1946, bà cùng gia đình ra Bắc. Trên đường đi, chiến tranh đã cướp đi người chồng và một người con thân yêu của bà. Nỗi đau mất mát ấy vô cùng lớn, nhưng bà không để đau thương làm mình gục ngã. Bà tiếp tục tham gia phục vụ cách mạng, mong muốn góp sức vào cuộc đấu tranh giành độc lập cho dân tộc.
Năm 1949, Nguyễn Thị Lợi được tuyển vào làm nhân viên phục vụ tại Ty Công an Thanh Hóa. Qua quá trình công tác, bà thể hiện sự tận tụy, kín đáo và tinh thần trách nhiệm. Nhận thấy những phẩm chất phù hợp với nhiệm vụ đặc biệt, tổ chức đã lựa chọn bà tham gia hoạt động điệp báo. Từ một người phụ nữ bình dị, bà trở thành chiến sĩ hoạt động bí mật, sẵn sàng nhận những nhiệm vụ nguy hiểm vì lợi ích chung của đất nước.
Năm 1950, thực dân Pháp có ý đồ mở rộng hoạt động quân sự, uy hiếp vùng tự do Thanh – Nghệ – Tĩnh. Trước tình hình đó, lực lượng điệp báo của ta xây dựng kế hoạch đánh đắm chiến hạm Amyot d’Inville của Pháp trên vùng biển Sầm Sơn, Thanh Hóa. Đây là con tàu có nhiệm vụ vận chuyển sĩ quan, binh lính và nhiều phương tiện, vũ khí phục vụ chiến tranh. Muốn thực hiện kế hoạch, lực lượng điệp báo cần một người phụ nữ đóng vai phu nhân của một nhân vật quan trọng để có thể tiếp cận con tàu mà không khiến địch nghi ngờ.
Nguyễn Thị Lợi đã tình nguyện nhận nhiệm vụ. Bà được giao đóng vai phu nhân Quốc vụ khanh, mang theo chiếc vali chứa thuốc nổ lên chiến hạm. Đây là nhiệm vụ có mức độ nguy hiểm đặc biệt cao, bởi một khi bị phát hiện, bà gần như không có cơ hội thoát khỏi sự truy bắt của đối phương. Tuy nhiên, bà vẫn bình tĩnh thực hiện từng bước theo kế hoạch đã được tổ chức chuẩn bị.
Rạng sáng ngày 27 tháng 9 năm 1950, Nguyễn Thị Lợi được đưa lên chiến hạm. Sau khi khối thuốc nổ được bố trí đúng vị trí, các đồng đội rút về bờ. Bà ở lại trên tàu để bảo đảm nhiệm vụ được thực hiện. Không lâu sau, một tiếng nổ lớn vang lên giữa vùng biển Sầm Sơn. Chiến hạm Amyot d’Inville bị đánh chìm, gây tổn thất lớn cho quân Pháp. Nguyễn Thị Lợi đã anh dũng hy sinh trong chiến công ấy.
Ngày 11 tháng 6 năm 1951, bà được truy tặng Huân chương Quân công hạng Ba. Ngày 3 tháng 8 năm 1973, Nhà nước truy tặng bà danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên tuổi bà được ghi nhớ qua những công trình tưởng niệm tại Sầm Sơn và trong lịch sử truyền thống Công an nhân dân.
Cuộc đời Nguyễn Thị Lợi là minh chứng cho lòng yêu nước và tinh thần hy sinh cao cả. Bà không phải người lính cầm súng nơi chiến hào, nhưng đã góp phần tạo nên một chiến công có ý nghĩa chiến lược bằng sự mưu trí và lòng dũng cảm. Thế hệ trẻ hôm nay cần học tập ở bà tinh thần trách nhiệm, sự kiên định và ý thức đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân. Hòa bình hôm nay là thành quả của biết bao con người đã âm thầm cống hiến và hy sinh. Ghi nhớ tấm gương Nguyễn Thị Lợi cũng chính là nhắc nhở bản thân phải sống xứng đáng với những gì các thế hệ đi trước đã đánh đổi.
