ANH HÙNG LIỆT SĨ NGUYỄN THỊ SẶNG
Nguyễn Thị Sặng sinh năm 1944, ở xóm Phú Thọ, tiểu khu Phú Sơn, thị xã Thanh Hoá, (nay là phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hoá) trong gia đình nông dân nghèo.
Bố mất sớm, là chị cả, nên từ nhỏ chị Sặng phải nỗ lực làm lụng cùng người mẹ hay đau ốm nuôi 2 em gái. Chứng kiến cảnh đất nước chìm trong khói lửa, chị hăng hái tham gia lực lượng dân quân địa phương.
Mùa hè năm 1971, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, chị Sặng viết đơn tình nguyện tham gia lực lượng Thanh Niên Xung Phong vào tuyến lửa Quảng Bình, trực tiếp tham gia chiến đấu, mở đường Trường Sơn.
Chị cùng 185 Thanh Niên Xung Phong ở thị xã Thanh Hóa được biên chế vào đại đội thanh niên xung phong C211, N75, Ban Xây dựng 67. Đại đội được giao nhiệm vụ phụ trách cung đường từ km 17 đến km 21, Đường 20 – Quyết Thắng từ đơn vị bạn đi nhận nhiệm vụ mới. Chị Sặng là y tá của đại đội.
Chị Sặng là người có tinh thần quyết tâm và ý chí rất cao trong nhiệm vụ. Là y tá nhưng chị Sặng tham gia mọi công việc từ nấu cơm, lấy củi, khiêng ky, đẩy xe ba gác, san lấp mặt đường…. Dù bất cứ công việc gì chị cũng luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được đại đội giao
Suốt thời gian từ năm 1971 đến 1973, cung đường từ km 17 đến 21, có dốc Ba Thang là trọng điểm đánh phá ác liệt của máy bay Mỹ. Trong hàng trăm trận ném bom bắn phá Đường 20 – Quyết Thắng thì có tới gần 30 trận địch đánh vào dốc Ba Thang. Địch trút xuống đoạn đường 4 km này hàng trăm tấn bom đạn các loại nhằm cắt đứt mạch máu giao thông chi viện cho chiến trường Miền Nam.
Dưới mưa bom, bão đạn của quân thù, đại đội Thanh Niên Xung Phong C211, N75 kiên cường bám trụ cung đường với tinh thần "Sống bám cầu bám đường, chết kiên cường dũng cảm", giữ vững tuyến giao thông cho ô tô vận tải, xe kéo pháo hành quân vượt trọng điểm an toàn.
Trong trận bom B52 ác liệt tối 23 giờ ngày 18/6/1972, Đường 20 – Quyết Thắng trời đổ mưa, tiếng mưa cộng hưởng cùng tiếng máy bay B52 gầm rú, tiếng bom đạn như xé tan bầu trời. Bom đạn trút xuống cung đường hàng loạt. Mặt đường km 18 và trọng điểm dốc Ba Thang bị bom cày nát. Đại đội Thanh Niên Xung Phong C211 được lệnh, di tản vào các hang đá, hẻm đá, hầm chữ A ven đường để tránh bom.
Nhưng không may loạt bom rơi đúng chỗ các anh các chị tránh trú. 3 chiến sỹ của đại đội gồm Nguyễn Thị Lan, Trần Thị Sen, Nguyễn Duy Hùng hy sinh ngay tại chỗ. Chị Sặng bị thương ở phần đầu, được đồng đội chuyển đến trạm xá đoàn 559 để cấp cứu. Nhưng do vết thương quá nặng, hai ngày sau chị hy sinh. Sau khi chị Sặng hy sinh, đồng đội an táng chị cạnh con suối nơi chị từng sống và chiến đấu ở km18
Để tỏ lòng tri ân và tưởng nhớ sự hy sinh của y tá, liệt sỹ Nguyễn Thị Sặng, năm 2011, tỉnh Quảng Bình (nay là tỉnh Quảng Trị) xây dựng nhà bia tưởng niệm tại km 18, Đường 20 – Quyết Thắng.
