ANH HÙNG LIỆT SĨ NGUYỄN THỊ VÂN LIỆU – NỮ ANH HÙNG PHÁ BOM NỔ CHẬM TRÊN TUYẾN ĐƯỜNG TRƯỜNG SƠN HUYỀN THOẠI

ANH HÙNG LIỆT SĨ NGUYỄN THỊ VÂN LIỆU – NỮ ANH HÙNG PHÁ BOM NỔ CHẬM TRÊN TUYẾN ĐƯỜNG TRƯỜNG SƠN HUYỀN THOẠI

Đồng chí Nguyễn Thị Vân Liệu, tên thật là Nguyễn Thị Liệu, sinh năm 1945 tại xã Thi Sơn, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam trong một gia đình nông dân giàu truyền thống yêu nước. Lớn lên giữa những năm tháng đất nước còn chìm trong khói lửa chiến tranh, người con gái quê Hà Nam sớm nuôi dưỡng ý chí cống hiến cho Tổ quốc và sẵn sàng lên đường khi non sông cần.

Ngày 28/6/1965, hưởng ứng tiếng gọi thiêng liêng của tiền tuyến, Nguyễn Thị Liệu tình nguyện nhập ngũ khi vừa tròn 20 tuổi. Sau thời gian huấn luyện, chị được phân công làm nhiệm vụ tại Binh trạm 14, Đoàn 559 (Bộ đội Trường Sơn), trực tiếp phục vụ trên tuyến vận tải chiến lược Trường Sơn – con đường huyết mạch chi viện sức người, sức của cho chiến trường miền Nam.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, khu vực ATP gồm cua chữ A, ngầm Ta Lê và đèo Phu La Nhích trên tuyến Đường 20 – Quyết Thắng (nay thuộc huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình) là một trong những trọng điểm bị không quân Mỹ đánh phá ác liệt nhất. Ngày nào nơi đây cũng hứng chịu hàng trăm quả bom với mục tiêu cắt đứt tuyến vận tải chiến lược của quân ta. Giữa mưa bom bão đạn ấy, Nguyễn Thị Liệu luôn có mặt ở những nơi nguy hiểm nhất để giữ cho mạch máu giao thông không bị gián đoạn.

Sáng ngày 23/1/1967, máy bay Mỹ tiếp tục mở cuộc ném bom dữ dội xuống khu vực ATP. Tại Km80 xuất hiện một quả bom nổ chậm nằm ngay trên taluy đường, đe dọa trực tiếp đến an toàn của bộ đội và các đoàn xe vận tải. Với cương vị Tiểu đội phó Thanh niên xung phong, Nguyễn Thị Liệu cùng ba đồng đội được giao nhiệm vụ tìm cách xử lý quả bom.

Ban đầu, cả tổ cố gắng đẩy quả bom xuống vực nhưng không thành vì trọng lượng quá lớn. Một số ý kiến cho rằng nên để nguyên hiện trạng vì nếu bom phát nổ cũng khó làm hỏng mặt đường. Tuy nhiên, Nguyễn Thị Liệu nhận thấy nếu quả bom bất ngờ phát nổ sẽ gây nguy hiểm rất lớn cho người và phương tiện qua lại. Từ thực tế đó, chị mạnh dạn đề xuất một phương án hoàn toàn mới: dùng thuốc nổ để kích nổ quả bom theo cách chủ động.

Sau khi kiên trì thuyết phục và được trung đội trưởng đồng ý, Nguyễn Thị Liệu phân công hai đồng chí gác hai đầu đường, ngăn không cho xe cộ lưu thông, rồi lấy 2,8kg thuốc nổ buộc vào hai đầu dây nổ và đặt lên thân quả bom. Khi mọi công tác chuẩn bị hoàn tất, chị bắn pháo hiệu báo cho mọi người vào hầm trú ẩn, tự mình châm ngòi nổ rồi nhanh chóng rút vào nơi an toàn. Chỉ ít giây sau, hai tiếng nổ liên tiếp vang lên. Khói bụi còn chưa tan hết, Nguyễn Thị Liệu đã lập tức dùng khăn bịt miệng chạy đến hiện trường kiểm tra, xác nhận quả bom đã được phá hủy an toàn và ra hiệu cho các đoàn xe tiếp tục lưu thông.

Không dừng lại ở thành công đầu tiên, từ thực tiễn chiến đấu, Nguyễn Thị Liệu tiếp tục nghiên cứu cách hạn chế tối đa thiệt hại đối với mặt đường. Chị nhận thấy nếu bom nằm ngay giữa đường thì khi phát nổ sẽ phá hỏng tuyến giao thông, vì vậy đã đề xuất đặt bộc phá sát hoặc bên dưới quả bom để lực nổ hất quả bom lên không trung trước khi phát nổ, nhờ đó giảm đáng kể sức công phá xuống mặt đường.

Sáng kiến ấy nhanh chóng được kiểm chứng trong thực tế. Mồng Ba Tết Nguyên đán Đinh Mùi 1967 (11/2/1967), trong khi đồng đội được nghỉ đón Tết, Nguyễn Thị Liệu vẫn tình nguyện ra mặt đường làm nhiệm vụ. Hôm đó, máy bay Mỹ tiếp tục ném nhiều loại bom, trong đó có một quả bom nổ chậm nằm ngay giữa tuyến đường vận tải.

Một lần nữa, chị bình tĩnh chỉ huy đồng đội gác hai đầu đường, trực tiếp moi đất và đặt khối bộc phá ngay dưới thân bom. Sau khi bắn tín hiệu cho mọi người vào hầm trú ẩn, chị châm dây cháy chậm rồi nhanh chóng rút lui. Hai tiếng nổ vang lên giữa núi rừng Trường Sơn. Khi khói tan, mặt đường chỉ bị phá một hố nhỏ, nhanh chóng được san lấp để các đoàn xe tiếp tục hành quân. Phương pháp sáng tạo của Nguyễn Thị Liệu đã chứng minh hiệu quả vượt trội trong việc bảo vệ tuyến giao thông chiến lược.

Chiến công và sáng kiến của chị nhanh chóng được Bộ Tư lệnh Tổng cục Tiền phương biểu dương, phát động thành phong trào "Học tập và noi gương Nguyễn Thị Liệu phá bom nổ chậm" trên toàn tuyến Trường Sơn. Từ đó, kinh nghiệm của chị được phổ biến rộng rãi, góp phần giúp nhiều đơn vị xử lý bom nổ chậm an toàn và bảo vệ hiệu quả tuyến đường vận tải chiến lược.

Tháng 5/1967, Nguyễn Thị Liệu được điều động sang Đại đội 5, Tiểu đoàn 2, Binh trạm 14, Đoàn 559 đảm nhiệm nhiệm vụ mới. Dù ở cương vị nào, chị vẫn luôn là người tiên phong, sẵn sàng nhận những phần việc khó khăn, nguy hiểm nhất, trở thành tấm gương tiêu biểu về lòng dũng cảm và tinh thần trách nhiệm của lực lượng Thanh niên xung phong Trường Sơn.

Ngày 27/5/1968, trong khi thực hiện nhiệm vụ trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại, đồng chí Nguyễn Thị Vân Liệu đã anh dũng hy sinh khi mới 23 tuổi, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng đội và Nhân dân.

Ghi nhận những cống hiến đặc biệt xuất sắc đối với sự nghiệp kháng chiến chống Mỹ cứu nước, năm 2001, Nhà nước đã truy tặng đồng chí danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tên tuổi của Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Thị Vân Liệu mãi mãi gắn liền với những chiến công phá bom nổ chậm trên tuyến đường Trường Sơn. Hình ảnh người nữ thanh niên xung phong mưu trí, quả cảm, luôn bình tĩnh đối mặt với bom đạn để giữ vững mạch máu giao thông chiến lược đã trở thành biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam, góp phần làm nên huyền thoại Trường Sơn bất diệt trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.