ANH HÙNG LIỆT SĨ NGUYỄN TRI PHƯƠNG – DANH TƯỚNG BẤT KHUẤT, VỊ NGHĨA SĨ TRỌN ĐỜI VÌ NƯỚC VÌ DÂN
Trong lịch sử chống ngoại xâm vào thế kỷ XIX của dân tộc Việt Nam, Danh tướng Nguyễn Tri Phương là một trong những biểu tượng kiên trung, lẫm liệt nhất. Ông là vị Tổng đốc, Danh tướng kiệt xuất của triều Nguyễn, người đã cống hiến trọn đời cho sự nghiệp bảo vệ chủ quyền và lãnh thổ quốc gia.
Danh tướng Nguyễn Tri Phương (tên thật là Nguyễn Văn Chương, tự Hàm Long) sinh năm 1800 tại làng Chí Long, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế. Xuất thân trong một gia đình làm nghề dệt vải và may mặc, nhờ tài năng vượt trội, trí tuệ mưu lược cùng lòng trung hưng, ông đã từng bước được trọng dụng và đảm nhận nhiều chức vụ quan trọng dưới thời ba đời vua: Minh Mạng, Thiệu Trị và Tự Đức.
Khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược Việt Nam năm 1858, Nguyễn Tri Phương đã đứng ở đầu sóng ngọn gió, trực tiếp chỉ huy nhiều trận chiến quan trọng tại các mặt trận chiến lược: từ Đà Nẵng, Gia Định cho đến Bắc Kỳ. Tại mặt trận Đà Nẵng (1858), ông đã sáng tạo chiến thuật làm đồn đắp lũy, thực hiện "vườn không nhà trống", ngăn chặn hiệu quả đà tiến quân của liên quân Pháp - Tây Ban Nha, buộc kẻ thù phải sa lầy.
Năm 1873, trước nguy cơ thực dân Pháp mở rộng đánh chiếm Bắc Kỳ, dù tuổi đã ngoài 70, ông vẫn nhận trọng trách Tổng đốc Hà Nội, trực tiếp chỉ huy quân dân bảo vệ thành Hà Nội. Ngày 20 tháng 11 năm 1873, Pháp nổ súng tấn công cửa Bắc thành Hà Nội. Nguyễn Tri Phương đã cùng con trai là Phố bảng Nguyễn Lâm trực tiếp lên mỗ thành chiến đấu anh dũng. Trong trận chiến ác liệt này, con trai ông anh dũng hy sinh, còn ông bị thương nặng và rơi vào tay địch.
Mặc cho thực dân Pháp tìm mọi cách dụ dỗ, cứu chữa nhằm mục đích mua chuộc, Nguyễn Tri Phương vẫn giữ vững khí tiết kiên trung của một vị tướng trọn đời vì nước. Ông thẳng thắn từ chối sự chăm sóc của y sĩ Pháp, tuyệt ăn suốt gần một tháng để giữ trọn lòng trung với Tổ quốc và thốt lên câu nói bất tử: "Bây giờ nếu ta chỉ ráng sống, sao bằng chết vì nghĩa!". Ngày 22 tháng 12 năm 1873 (tức ngày 3 tháng 11 năm Quý Dậu), ông trút hơi thở cuối cùng, hưởng thọ 73 tuổi.
Tấm gương trung liệt, chí khí quật cường và sự hy sinh cao cả của Danh tướng Nguyễn Tri Phương đã trở thành một thiên anh hùng ca bất tử trong lịch sử Việt Nam. Tên tuổi của ông ngày nay được trân trọng đặt cho nhiều con đường lớn, trường học và địa danh trên khắp cả nước, mãi là niềm tự hào và ngọn đuốc soi đường cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
