Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi – Khí tiết lẫm liệt của người thanh niên cộng sản

Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 1 tháng 2 năm 1940 tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam trong một gia đình nghèo nhưng có truyền thống yêu nước. Sau năm 1954, ông rời quê hương vào Sài Gòn lập nghiệp và làm thợ điện tại nhà máy điện Chợ Quán. Chính trong môi trường lao động khắc nghiệt và chứng kiến cảnh đồng bào bị đàn áp dưới chế độ thực dân kiểu mới, người thanh niên trẻ đã sớm giác ngộ cách mạng. Ông tham gia vào phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên, công nhân và sau đó chính thức gia nhập đội Biệt động vũ trang nội thành Sài Gòn – một lực lượng chiến đấu nhạy bén và đầy hiểm nguy ngay trong lòng địch.

Bước ngoặt lịch sử gắn liền với tên tuổi của ông diễn ra vào tháng 5 năm 1964. Nhận được mật báo về việc phái đoàn quân sự cấp cao của Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu sẽ đến thăm Sài Gòn, Nguyễn Văn Trỗi đã dũng cảm xung phong nhận nhiệm vụ tiêu diệt phái đoàn này. Kế hoạch là gài 8kg thuốc nổ tại cầu Công Lý (nay là đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa) – tuyến đường huyết mạch từ sân bay Tân Sơn Nhất về trung tâm thành phố. Tuy nhiên, giữa lúc đang khẩn trương chuẩn bị, do có kẻ phản bội chỉ điểm, kế hoạch bại lộ. Nguyễn Văn Trỗi bị địch phục kích và bắt giữ vào đêm 9/5/1964, chỉ chưa đầy 20 ngày sau khi ông cử hành hôn lễ với người vợ trẻ Phan Thị Quyên.

Trong chốn lao tù, chính quyền Sài Gòn và cố vấn Mỹ đã dùng đủ mọi thủ đoạn từ mua chuộc, dụ dỗ bằng tiền tài, chức vụ cho đến những trận đòn tra tấn tàn độc nhất nhằm moi thông tin về mạng lưới biệt động. Thế nhưng, với ý chí sắt đá, người chiến sĩ ấy không hề hé răng khai báo nửa lời, một mực nhận hết trách nhiệm về mình để bảo vệ an toàn cho cơ sở cách mạng và đồng đội. Bất lực trước sự kiên trung của ông, địch vội vã kết án tử hình và đưa ông ra pháp trường tại khám Chí Hòa vào sáng ngày 15/10/1964.

Chín phút cuối đời của Nguyễn Văn Trỗi trước họng súng kẻ thù đã trở thành một bản anh hùng ca bất tử. Khi bị dẫn ra bãi bắn trước sự chứng kiến của nhiều ký giả quốc tế, ông kiên quyết từ chối để linh mục rửa tội và giật phắt chiếc băng đen bịt mắt, dõng dạc nói: "Không, phải để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu của tôi!". Trước cái chết, ông không hề run sợ, ngược lại còn dồn hết sức lực vạch trần tội ác xâm lược của đế quốc Mỹ. Giây phút tiếng súng vang lên, ông đã hô lớn: "Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Đả đảo Nguyễn Khánh! Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!".

Sự hy sinh anh dũng của người thanh niên 24 tuổi không chỉ thổi bùng ngọn lửa đấu tranh cách mạng sục sôi khắp miền Nam mà còn làm chấn động dư luận toàn cầu. Ngay tại Venezuela, lực lượng du kích Lực lượng Vũ trang Giải phóng Quốc gia (FALN) đã bắt cóc trung tá không quân Mỹ Michael Smolen nhằm yêu cầu trao đổi tự do cho Nguyễn Văn Trỗi, một minh chứng cho sự đoàn kết của phong trào phản chiến quốc tế. Tên tuổi, khí phách và câu nói bất hủ của Nguyễn Văn Trỗi đã hóa thành tượng đài rực rỡ, mãi mãi là ngọn đuốc soi đường cho các thế hệ thanh niên Việt Nam trong công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nước.