Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Viết Khải
Nguyễn Viết Khải sinh năm 1940 tại vùng đất Tân Hương Tây, huyện Cái Nước, tỉnh Minh Hải. Từ những năm đầu tham gia hoạt động cách mạng, ông đã đảm nhận nhiều nhiệm vụ khác nhau ở cơ sở. Năm 1954, ông làm công tác liên lạc của xã, sau đó chuyển sang hoạt động thanh niên. Đến năm 1961, ông chính thức tham gia lực lượng du kích và được giao làm ấp đội trưởng. Với sự trưởng thành nhanh chóng trong thực tiễn đấu tranh, đến năm 1962, ông được giao nhiệm vụ chỉ huy toàn bộ lực lượng du kích của xã. Trong quá trình hoạt động, ông nhiều lần phải đối mặt với sự truy lùng và đe dọa, nhưng vẫn tiếp tục bám địa bàn, xây dựng cơ sở và tổ chức lực lượng.
Nguyễn Viết Khải được các tư liệu lịch sử ghi nhận là người có tinh thần chiến đấu gan dạ, bình tĩnh và linh hoạt. Ông tham gia nhiều trận đánh với những cách đánh phù hợp với điều kiện chiến trường địa phương. Một nguồn tư liệu ghi nhận ông đã tham gia hơn 50 trận chiến đấu, lập nhiều chiến công và từng bắn rơi 4 máy bay lên thẳng. Những hoạt động này gắn với cuộc đấu tranh của lực lượng du kích Cà Mau nhằm chống lại các cuộc càn quét và những hoạt động quân sự bằng trực thăng tại khu vực. Một trong những dấu ấn nổi bật trong quá trình chiến đấu của Nguyễn Viết Khải là việc tham gia chống lại chiến thuật “trực thăng vận”. Trong điều kiện lực lượng địa phương còn nhiều khó khăn, ông cùng đồng đội tận dụng địa hình, tổ chức lực lượng và lựa chọn cách đánh phù hợp để đối phó với các cuộc đổ quân. Tư liệu về ông nhấn mạnh rằng Nguyễn Viết Khải không chỉ trực tiếp chiến đấu mà còn có vai trò tổ chức, chỉ huy lực lượng du kích ở cơ sở. Chính quá trình hoạt động lâu dài tại địa bàn đã giúp ông tích lũy kinh nghiệm chiến đấu và trở thành một cán bộ được đồng đội tin tưởng. Sau quá trình hoạt động và chiến đấu tại địa phương, Nguyễn Viết Khải được bổ sung vào lực lượng chủ lực. Khi hy sinh, ông mang quân hàm, chức vụ Trung đội phó Trung đội 3, Đại đội Quyết Thắng, Tiểu đoàn U Minh 2, tỉnh Cà Mau và là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Những thông tin về quá trình công tác cho thấy ông đã trưởng thành từ một cán bộ hoạt động ở cơ sở, từng bước đảm nhận những nhiệm vụ quân sự quan trọng hơn trong lực lượng vũ trang. Tên tuổi Nguyễn Viết Khải ngày nay vẫn được lưu giữ tại Cà Mau. Khu tưởng niệm Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Việt Khải được xây dựng tại ấp Cái Bát, xã Nguyễn Việt Khái, tỉnh Cà Mau và được xếp hạng di tích cấp tỉnh ngày 9/6/2021. Địa danh mang tên ông cũng là một cách để ghi nhớ những đóng góp và sự hy sinh của người chiến sĩ đối với quê hương trong thời kỳ kháng chiến.
Câu chuyện về Nguyễn Viết Khải là một phần của lịch sử đấu tranh cách mạng ở vùng đất Cà Mau. Từ một cán bộ liên lạc và thanh niên ở cơ sở, ông đã trở thành người tổ chức, chỉ huy lực lượng du kích rồi tiếp tục chiến đấu trong đơn vị chủ lực. Những tư liệu còn lại về cuộc đời ông góp phần phản ánh tinh thần bền bỉ của những người chiến sĩ hoạt động tại chiến trường Nam Bộ trong những năm tháng chiến tranh.
