Anh hùng, Liệt sĩ Nguyễn Viết Ninh và ký ức "Lò vôi thế kỷ" Vị Xuyên: Lời thề "Sống bám đá đánh giặc, chết hóa đá bất tử" nơi biên cương Tổ quốc

Sau Đại thắng mùa Xuân năm 1975, khi vết thương của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước còn chưa kịp lành, dân tộc Việt Nam lại một lần nữa phải cầm súng bước vào cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam và biên giới phía Bắc của Tổ quốc từ năm 1979. Trên dải đất biên cương cực Bắc Hà Giang trong suốt thập niên 1979 – 1989, mặt trận Vị Xuyên đã trở thành một chiến trường ác liệt bậc nhất, nơi hàng ngàn người lính trẻ đã ngã xuống để giữ vững từng mỏm đá, từng tấc đất thiêng liêng của cha ông. Giữa khói lửa của "Lò vôi thế kỷ" Vị Xuyên năm ấy, câu chuyện về Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Liệt sĩ Nguyễn Viết Ninh và chín chữ vàng khắc trên báng súng đã trở thành lời thề bất tử của cả một thế hệ chiến sĩ bảo vệ biên giới.

Sinh năm 1958 tại xã Minh Hòa, huyện Yên Lập, tỉnh Phú Thọ trong một gia đình nông dân người dân tộc Mường giàu truyền thống yêu nước, chàng thanh niên Nguyễn Viết Ninh lớn lên với vóc dáng rắn rỏi, tính tình điềm đạm và lòng nhiệt huyết của tuổi trẻ. Khi cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc nổ ra ác liệt, nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc, tháng 8 năm 1980, anh tình nguyện lên đường nhập ngũ và được biên chế vào Đại đội 5, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 876, Sư đoàn 356 (Quân khu 2).

Theo lời kể đầy xúc động của các cựu chiến binh Sư đoàn 356 – những nhân chứng sống từng trực tiếp kề vai sát cánh cùng Nguyễn Viết Ninh trên các điểm cao Thanh Thủy, Vị Xuyên như cựu chiến binh Nguyễn Văn Kim và các đồng đội cùng đơn vị – giai đoạn năm 1984 tại mặt trận Vị Xuyên là những tháng ngày khốc liệt không thể nào quên. Chỉ tính riêng trong vài ngày cao điểm, pháo binh đối phương đã bắn hàng chục vạn quả đạn pháo các loại vào các điểm cao 1509, 772, 685, 468... Sức công phá khủng khiếp của pháo binh đã phạt phẳng nhiều đỉnh núi đá tai mèo sắc nhọn, biến đá xanh thành vôi trắng xóa, khiến những người lính mặt trận gọi cao điểm 685 và vùng đất ấy là "Lò vôi thế kỷ" hay "Thác âm phủ".

Giữa hoàn cảnh khắc nghiệt nơi chiến hào đá tai mèo không thể đào hầm sâu, ban ngày phơi mình dưới nắng cháy và mưa pháo, ban đêm sương muối biên giới lạnh thấu xương, Trung đội trưởng Nguyễn Viết Ninh luôn là điểm tựa tinh thần vững chắc cho toàn đơn vị. Trong những giờ phút ngớt tiếng pháo giữa hai đợt tiến công của địch, ngồi trong hốc đá nơi chiến hào tiền tiêu, Nguyễn Viết Ninh đã dùng mũi dao găm khắc từng nét chữ sâu hoắm lên chiếc báng súng gỗ của mình dòng chữ: "Sống bám đá đánh giặc, chết hóa đá bất tử".

Câu khẩu hiệu mộc mạc nhưng hào sảng ấy lập tức được truyền đi khắp các chiến hào từ cao điểm 685 sang cao điểm 772, 468, trở thành lời thề chung của hàng vạn cán bộ, chiến sĩ mặt trận Vị Xuyên. Ngày 12 tháng 7 năm 1984, trong trận chiến đấu vô cùng ác liệt tại bình độ 800 thuộc điểm cao 685 (xã Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên), Nguyễn Viết Ninh chỉ huy đơn vị kiên cường bám trụ đánh trả nhiều đợt xung phong của địch.

Trong quá trình chiến đấu, Nguyễn Viết Ninh bị mảnh đạn pháo và đạn nhọn của đối phương làm bị thương nặng tới hai lần. Các đồng đội trong trung đội tìm cách băng bó và dìu anh lùi về tuyến sau để cứu chữa, nhưng anh kiên quyết từ chối rời vị trí chỉ huy vì sợ nếu mình rút lui sẽ làm ảnh hưởng đến tinh thần chiến đấu của anh em trên chốt. Anh nén cơn đau dữ dội, tự băng vết thương và tiếp tục cầm súng chiến đấu cho đến khi bị thương lần thứ ba. Trước lúc trút hơi thở cuối cùng trên mỏm đá biên cương ở tuổi 26, người Trung đội trưởng dũng cảm ấy vẫn nắm chặt khẩu súng có khắc lời thề bất tử và dặn dò đồng đội: "Các đồng chí hãy quyết tâm giữ vững trận địa!"

Hơn bốn thập kỷ đã trôi qua kể từ cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc (1979 – 1989), khẩu súng khắc dòng chữ của Anh hùng, Liệt sĩ Nguyễn Viết Ninh nay đã trở thành bảo vật thiêng liêng được trưng bày trang trọng tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam. Hàng năm, những người cựu chiến binh tóc đã pha sương vẫn ngược dòng Lô giang trở lại Đài hương 468 Vị Xuyên để thắp nén tâm nhang cho более 4.000 liệt sĩ đã ngã xuống, kể lại cho thế hệ trẻ câu chuyện về một thời hoa lửa giữ đất biên cương. Lắng nghe câu chuyện của Anh hùng Nguyễn Viết Ninh và các cựu chiến binh Vị Xuyên, mỗi sinh viên hôm nay càng thấm thía giá trị của từng cột mốc biên giới và tự nhủ phải sống, học tập thật xứng đáng với những người đã "hóa đá bất tử" để Tổ quốc mãi mãi trường tồn.