Anh hùng Liệt sĩ Nguyễn Viết Xuân: Biểu tượng bất diệt "Nhằm thẳng quân thù mà bắn!"
Lê Văn Quản
Thân thế và tuổi thơ
Anh hùng Nguyễn Viết Xuân sinh ngày 20/01/1933 (có tài liệu ghi năm 1934) tại xóm Thượng, xã Ngũ Kiên, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Ông xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo, chịu nhiều cơ cực từ nhỏ. Ngay từ năm 7 tuổi, ông đã phải đi ở đợ, làm thuê cho địa chủ suốt 10 năm ròng rã để kiếm sống. Đến năm 18 tuổi, ông vượt từ vùng tạm chiếm ra vùng tự do để xin đi bộ đội, bắt đầu con đường cách mạng.
Quá trình hoạt động và chiến đấu
Tham gia kháng chiến chống Pháp: Tháng 11/1952, Nguyễn Viết Xuân chính thức nhập ngũ, trở thành chiến sĩ quân đội nhân dân Việt Nam. Trong chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử năm 1954, ông cùng đơn vị pháo cao xạ dũng cảm chiến đấu, góp phần bắn rơi nhiều máy bay thực dân Pháp. Nhờ những phấn đấu xuất sắc, ông được kết nạp vào Đảng Lao động Việt Nam (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam) vào ngày 05/01/1955.
Trong kháng chiến chống Mỹ: Khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại ra miền Bắc, ông giữ chức vụ Chính trị viên Đại đội 3, Tiểu đoàn 14, Trung đoàn 280 (thuộc Sư đoàn 325, Quân khu 4). Đơn vị của ông có nhiệm vụ bảo vệ vùng trời miền Tây Quảng Bình, trọng điểm là khu vực Cha Lo và đèo Mụ Giạ.
Trận chiến oanh liệt ngày 18/11/1964: Đây là trận đánh ghi dấu ấn sâu đậm nhất trong lịch sử quân sự Việt Nam gắn liền với tên tuổi ông. Tại trận địa phía tây Quảng Bình, Mỹ huy động nhiều tốp máy bay (F-100, T-28) oanh tạc dữ dội. Ngay trong đợt đầu, Nguyễn Viết Xuân đã bị thương nặng do trúng hỏa lực địch: một chân bị dập nát và bị thương ở vùng lưng.
Dù đau đớn tột cùng, ông vẫn bình tĩnh ra lệnh cho y tá: "Cứ cắt đi và giấu cái chân vào chỗ kín hộ tôi, đừng để các đồng chí khác trông thấy" để tránh làm dao động tinh thần chiến đấu của đồng đội.
Ông tựa lưng vào thành hầm chỉ huy, nén đau, dõng dạc hô vang khẩu lệnh bất hủ: "Nhằm thẳng quân thù mà bắn!". Khẩu lệnh ấy như một luồng điện tiếp thêm sức mạnh cho toàn đại đội bắn rơi nhiều máy bay Mỹ ngay tại chỗ.
Sau trận chiến ác liệt, do vết thương quá nặng và mất máu quá nhiều, Nguyễn Viết Xuân đã anh dũng hy sinh khi mới 31 tuổi.
Vinh danh và Di sản
Danh hiệu cao quý: Ngày 01/01/1967, Nguyễn Viết Xuân được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông cũng là anh hùng đầu tiên của lực lượng phòng không Việt Nam.
Biểu tượng tinh thần: Khẩu hiệu "Nhằm thẳng quân thù mà bắn" không chỉ trở thành khẩu lệnh của lực lượng phòng không - không quân mà còn là lời hiệu triệu tinh thần dũng cảm của thanh niên Việt Nam suốt thời kỳ chống Mỹ.
Tưởng niệm: Để tri ân người anh hùng, nhiều tên đường và trường học trên khắp cả nước đã được mang tên ông (như ở Hà Nội, Cần Thơ, Hạ Long, Đồng Hới...). Tại quê hương Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc, một tượng đài uy nghi cao 9 mét đã được khánh thành vào năm 2020 để giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ. Cuộc đời ông cũng là nguồn cảm hứng cho ca khúc nổi tiếng "Cùng anh tiến quân trên đường dài" của nhạc sĩ Huy Du và nhà thơ Xuân Sách.
Các nguồn truy xuất:
Công báo Cần Thơ, số 39+40 (20/7/2018).
Video "Anh Hùng Nguyễn Viết Xuân" - Kênh Dòng Máu Việt.
Tin tức VietnamPlus về Khánh thành Tượng đài Anh hùng liệt sỹ Nguyễn Viết Xuân.
Bài viết "Nhằm thẳng quân thù mà bắn" - Câu chuyện thời hoa lửa.
Bài viết về năng lực truyền cảm hứng của Nguyễn Viết Xuân - Câu chuyện thời hoa lửa.
Nhật ký chiến sĩ đại đội Nguyễn Viết Xuân - Báo Quân đội nhân dân.
Bài viết về Trường THPT Nguyễn Viết Xuân - Báo Nhân Dân.
Tư liệu "Trận chiến đấu phòng không 18/11/1964" - TTXVN.
Tấm gương anh hùng liệt sĩ Nguyễn Viết Xuân - Trường TH Lê Đức Thọ.
Bài viết "Cùng anh tiến quân trên đường dài" từ thơ tới nhạc - Báo Quân đội nhân dân.
