Anh hùng liệt sĩ Nông Văn Dền (Kim Đồng)
Nông Văn Dền, bí danh Kim Đồng (1929–1943), là một thiếu niên dân tộc ở Cao Bằng, một trong những đội viên đầu tiên của Đội Nhi đồng Cứu quốc và được bầu làm đội trưởng. Trong thời gian hoạt động cách mạng, Kim Đồng làm nhiệm vụ liên lạc, chuyển tài liệu, đưa đón cán bộ và theo dõi tình hình địch. Ngày 15/2/1943, khi đang làm nhiệm vụ bảo vệ một cuộc họp bí mật, anh đã mưu trí đánh lạc hướng quân địch để các cán bộ rút lui an toàn và anh dũng hy sinh khi mới 14 tuổi.
Anh hùng liệt sĩ Nông Văn Dền, tên thường gọi là Kim Đồng, sinh năm 1929 tại bản Nà Mạ, xã Trường Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng. Từ nhỏ, Kim Đồng đã sống trong môi trường có phong trào cách mạng và sớm được giác ngộ. Anh cùng các bạn thiếu niên trong bản tham gia những công việc phục vụ cách mạng như làm liên lạc, chuyển công văn, tài liệu, đưa đón cán bộ và trinh sát, nắm tình hình của địch.
Ngày 15/5/1941, Đội Nhi đồng Cứu quốc được thành lập tại Nà Mạ với 5 đội viên đầu tiên. Nông Văn Dền là một trong năm đội viên và được bầu làm đội trưởng. Đội có nhiệm vụ góp phần bảo vệ cán bộ cách mạng, làm công tác liên lạc và bảo vệ các cuộc họp.
Trong quá trình hoạt động, Kim Đồng luôn thể hiện sự nhanh nhẹn, thông minh và dũng cảm, hoàn thành những nhiệm vụ được giao dù còn rất nhỏ tuổi. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cũng ghi nhận rằng Kim Đồng từng được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh và được Bác khen ngợi về sự mưu trí, nhanh nhẹn, dũng cảm.
Rạng sáng ngày 15/2/1943, Kim Đồng được giao nhiệm vụ canh gác, bảo vệ một cuộc họp bí mật của cán bộ cách mạng. Khi phát hiện quân địch đang bao vây, Kim Đồng nhanh trí đánh lạc hướng quân địch và phát tín hiệu báo động, tạo điều kiện để các cán bộ bên trong cuộc họp rút lui an toàn. Trong tình huống đó, Kim Đồng bị địch bắn và anh dũng hy sinh khi mới 14 tuổi.
Sự hy sinh của Kim Đồng trở thành một tấm gương tiêu biểu về lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và sự dũng cảm của thiếu niên Việt Nam. Ngày 2/9/1944, Tổng bộ Việt Minh đã truy tặng liệt sĩ Nông Văn Dền (Kim Đồng) bằng “Có công với nước”. Về sau, Kim Đồng được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
