Anh hùng Lực lượng vũ trang

ANH HÙNG LIỆT SĨ THIẾU NIÊN TRƯƠNG VĂN TÔN – "TƯỢNG ĐÀI" KIÊN TRUNG 12 TUỔI BẤT KHUẤT TRƯỚC LƯỠI DAO QUÂN THÙ

Hưng Yên14/08/2026Lê Thị Thanh Vân ((LĐ) Đoàn phường Lang Biang - Đà Lạt)9 lượt xem0 lượt chia sẻ

ANH HÙNG LIỆT SĨ THIẾU NIÊN TRƯƠNG VĂN TÔN – "TƯỢNG ĐÀI" KIÊN TRUNG 12 TUỔI BẤT KHUẤT TRƯỚC LƯỠI DAO QUÂN THÙ

Anh hùng Trương Văn Tôn sinh năm 1939 tại thôn Trung Hòa, xã Phú Thịnh, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên. Sau đó, gia đình ông chuyển đến sinh sống và ông lớn lên tại thôn Tri Thủy, xã Tri Thủy, huyện Phú Xuyên (nay thuộc thành phố Hà Nội). Sinh ra giữa thời buổi loạn lạc, người thiếu niên ấy đã phải chứng kiến nỗi đau tột cùng của gia đình và quê hương khi thực dân Pháp tràn về bắn phá, g.i.ế.t hại dã man đồng bào ta, trong đó có người mẹ kính yêu và bốn người em họ của ông.

Nỗi đau mất mát cùng lòng căm thù giặc sâu sắc đã sớm hun đúc trong lòng Trương Văn Tôn một ý chí sắt đá: quyết đền nợ nước, trả thù nhà. Với tính cách lanh lợi, thông minh và lòng dũng cảm thiên bẩm, ông sớm được đồng chí Vũ Văn Ân (Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến xã) phát hiện, trực tiếp giáo dục và rèn luyện trở thành hạt nhân nòng cốt cho phong trào cách mạng địa phương.

Đầu năm 1951, trong bối cảnh thực dân Pháp tăng cường xây dựng bốt Lịm, bốt Mai Sá và thiết lập mạng lưới tay sai chỉ điểm dày đặc quanh xã Tri Thủy hòng lùng sục du kích, chiến sĩ nhỏ Trương Văn Tôn chính thức được giao nhiệm vụ làm liên lạc cho Ủy ban Kháng chiến và Xã đội. Nhờ vóc dáng nhỏ bé và sự mưu trí, ông khéo léo hóa trang thành đứa trẻ đi bắt cua, cắt cỏ, hay leo lên ngọn cây vờ bắt chim để quan sát biến động của địch.

Sự xuất sắc của người giao liên 12 tuổi đã giúp các mệnh lệnh chiến đấu được truyền đạt kịp thời, đưa phong trào du kích xã Tri Thủy trụ vững và phát triển mạnh mẽ.

Đỉnh điểm của thử thách diễn ra vào sáng ngày 21 tháng 2 năm 1951, sau thất bại tại chiến dịch Hòa Bình, thực dân Pháp điên cuồng mở trận càn lớn vào miền đông huyện Phú Xuyên, trọng điểm là xã Tri Thủy. Chúng huy động quân đội chính quy theo hai gọng kìm từ Quốc lộ 1 và hướng Sông Hồng đập vào, có pháo binh dọn đường gay gắt.

Suốt hơn 4 giờ chiến đấu không cân sức, lực lượng du kích và Đại đội 43 bộ đội địa phương đã dũng cảm bẻ gãy nhiều đợt tiến công của giặc, tiêu diệt và làm bị thương 30 tên địch. Giữa làn mưa bom bão đạn, Trương Văn Tôn như một con thoi dũng cảm, nhanh nhẹn chạy qua các ngõ xóm để truyền lệnh chiến đấu. Khi quân Pháp tăng viện đường thủy gây tổn thất lớn, nhận lệnh từ Xã đội, ông tiếp tục băng qua chiến tuyến để truyền đạt mệnh lệnh cho bộ đội và du kích rút lui chiến thuật xuống các hầm bí mật an toàn.

Sau khi hoàn thành xuất sắc việc đưa đồng đội vào nơi trú ẩn, trên đường tiếp tục nắm tình hình địch tại đầu xóm Trại, thôn Tri Thủy, chiến sĩ nhỏ Trương Văn Tôn không may bị địch phục kích bắt giữ. Khám xét trên người ông thấy có một con d.a.o găm và một quả l.ự.u đ.ạ.n, quân Pháp hí hửng vì biết đã bắt được một liên lạc cốt cán. Kẻ thù dùng mọi thủ đoạn từ dụ dỗ ngon ngọt, cho kẹo bánh đến dọa nạt hòng moi ra vị trí của các hầm bí mật. Thế nhưng, câu trả lời chúng nhận được chỉ là sự im lặng đầy thách thức của người anh hùng nhỏ tuổi.

Điên cuồng vì không thu được kết quả, lũ giặc chuyển sang t.r.a t.ấ.n tàn bạo từ trưa đến chiều muộn. Trước sự gan dạ không hề lay chuyển, những con q.u.ỷ khát m.á.u đã dùng thủ đoạn hèn hạ và dã man nhất: dùng dao m.ổ bụng, m.o.i gan và ruột của ông ra ngoài. Chúng tàn nhẫn tuyên bố nếu ông chịu khai, chúng sẽ khâu lại và cho thầy thuốc cứu sống. Đáp lại sự man rợ ấy, Trương Văn Tôn vẫn trừng trừng nhìn thẳng vào quân thù với ánh mắt căm hờn, cắn răng chịu đựng nỗi đau x.é thịt.

Thất vọng và khiếp sợ trước dũng khí của ông, bọn giặc dùng dao k.h.o.é.t mắt ông rồi hốt hoảng rút quân về bốt. Khi chiều tà buông xuống, bộ đội và du kích từ dưới hầm bí mật lao đến bên bờ ao nơi ông nằm, người chiến sĩ 12 tuổi dù ruột gan đã vắt ngang lồng ngực nhưng vẫn thoi thóp thở. Ông kịp nở một nụ cười mãn nguyện, tự hào với các anh, các chú vì đã bảo vệ vẹn toàn cho tổ chức trước khi trút hơi thở cuối cùng.

Liệt sĩ Trương Văn Tôn là một tượng đài bất tử về tinh thần "Tuổi nhỏ chí lớn" và lòng trung thành vô hạn với Tổ quốc của thế hệ thiếu niên tiền phong Việt Nam. Sự hy sinh của ông ở tuổi 12 không chỉ là một minh chứng đanh thép cho tội ác tột cùng của thực dân Pháp, mà còn là biểu tượng đỉnh cao của khí tiết người chiến sĩ cách mạng: thà chết chứ không phản bội đồng đội, không giao nộp giang sơn cho giặc.

Để ghi nhận chiến công oanh liệt và sự hy sinh khôn cùng ấy, năm 2001, Nhà nước đã trang trọng truy tặng cho ông danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Hương hồn và nụ cười bất khuất của người chiến sĩ nhỏ bên bờ ao Tri Thủy ngày ấy mãi là tấm gương ngời sáng, nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay về cái giá của độc lập, tự do.

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn