Anh hùng Liệt sĩ Tô Vĩnh Diện (1924–1954)

Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 trong một gia đình nông dân nghèo. Từ nhỏ, cuộc sống rất vất vả, 8 tuổi đã phải đi ở cho địa chủ, sau đó làm tá điền để phụ giúp gia đình. Những năm tháng lao động cực nhọc đã rèn luyện cho ông ý chí chịu đựng gian khổ và lòng yêu quê hương.Năm 1946, ông tham gia lực lượng dân quân tại địa phương. Đến tháng 7 năm 1949, ông tình nguyện nhập ngũ vào Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong quân ngũ, ông luôn gương mẫu, xông xáo và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao.

Tháng 5 năm 1953, khi quân đội thành lập các đơn vị pháo cao xạ 37 mm để chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ, Tô Vĩnh Diện được điều động về Trung đoàn 367 và sang Nam Ninh (Quảng Tây, Trung Quốc) huấn luyện sử dụng pháo cao xạ. Chiến công “Lấy thân mình chèn pháo” Đầu năm 1954, đơn vị của Tô Vĩnh Diện nhận nhiệm vụ kéo những khẩu pháo cao xạ 37 mm vượt núi, băng rừng vào trận địa Điện Biên Phủ. Công việc vô cùng nguy hiểm vì pháo rất nặng, đường dốc trơn trượt và phải thực hiện chủ yếu vào ban đêm để giữ bí mật. Đêm 01/02/1954, khi kéo pháo qua một con dốc hiểm trở, dây tời bất ngờ bị đứt, khẩu pháo nặng hàng tấn lao nhanh xuống dốc, có nguy cơ rơi xuống vực và gây thương vong cho nhiều chiến sĩ. Trong tình huống khẩn cấp, Tô Vĩnh Diện hô đồng đội tránh ra rồi lao cả thân mình vào chèn bánh pháo, dùng cơ thể ghìm lại đà lao của khẩu pháo. Nhờ hành động quyết đoán ấy, khẩu pháo được giữ lại an toàn, nhưng ông đã anh dũng hy sinh. Sự hy sinh của ông giúp đơn vị bảo toàn vũ khí để tiếp tục đưa pháo vào trận địa, phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Hành động “lấy thân mình chèn pháo” của Tô Vĩnh Diện đã trở thành biểu tượng của, tinh thần đặt nhiệm vụ và lợi ích tập thể lên trên bản thân, lòng dũng cảm, sẵn sàng hy sinh để bảo vệ vũ khí và đồng đội, ý chí quyết tâm giành thắng lợi trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Đây là một trong những câu chuyện tiêu biểu nhất về chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam. Danh hiệu và khen thưởng và để ghi nhận chiến công và sự hy sinh của Tô Vĩnh Diện, Đảng và Nhà nước đã, truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (ngày 07/05/1956), truy tặng Huân chương Quân công hạng Nhì, tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất ngay tại mặt trận. Tấm gương để lại cho các thế hệ.

Tô Vĩnh Diện là một trong những anh hùng tiêu biểu của Chiến dịch Điện Biên Phủ, cùng với các anh hùng như Phan Đình Giót, Bế Văn Đàn, Trần Can, Nguyễn Văn Ty... Tên tuổi của ông được đặt cho nhiều trường học, đường phố và công trình trên khắp cả nước; mộ ông hiện nằm tại Nghĩa trang Liệt sĩ A1 ở Điện Biên Phủ.