Anh hùng liệt sĩ Tô Vĩnh Diện

Trong trang sử vàng của Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, hình ảnh Anh hùng liệt

sĩ Tô Vĩnh Diện lấy thân mình chèn bánh pháo đã trở thành biểu tượng bất tử về lòng

dũng cảm và tinh thần "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh".

Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 trong một gia đình nông dân nghèo tại xã Nông Trường,

huyện Nông Cống (nay thuộc huyện Triệu Sơn), tỉnh Thanh Hóa. Năm 8 tuổi, ông đã

phải đi ở đợ chịu nhiều áp bức. Năm 1946, ông tham gia dân quân địa phương và đến

năm 1949 xung phong vào bộ đội. Tháng 5/1953, ông cùng đơn vị sang Nam Ninh

(Trung Quốc) huấn luyện pháo cao xạ. Khi tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông

giữ chức Tiểu đội trưởng pháo cao xạ 37mm thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung

đoàn phòng không 367.

Sự kiện tiêu biểu nhất làm nên huyền thoại Tô Vĩnh Diện diễn ra trên chặng đường

kéo pháo ra khỏi trận địa khi Bộ Chỉ huy chuyển phương án tác chiến sang "Đánh

chắc, tiến chắc". Đêm ngày 1/2/1954, trên đường di chuyển qua Dốc Chuối – con dốc

nguy hiểm nghiêng 70 độ, đường hẹp và cong trơn trượt. Tô Vĩnh Diện xung phong

lái pháo. Nửa chừng, dây tời rồi dây kéo pháo lần lượt bị đứt, khiến khẩu pháo nặng

hàng tấn lao nhanh xuống vực. Trong khoảnh khắc sinh tử hiểm nghèo, Tô Vĩnh Diện

hô vang: “Thà hy sinh, quyết bảo vệ pháo”. Ông dũng cảm buông tay lái, lao mình ra

phía trước chèn thân vào bánh pháo, giúp khẩu pháo khựng lại, dựa vào sườn núi và

dừng hẳn. Khi được đồng đội cứu ra, câu hỏi duy nhất của ông trước khi trút hơi thở

cuối cùng vào lúc 2 giờ 30 phút sáng là: “Pháo có việc gì không?”.

Hành động dũng cảm ấy đã cứu sống tài sản quý giá của quân đội và củng cố quyết

tâm chiến đấu trên toàn mặt trận. Sau khi hy sinh, ông được truy tặng Huân chương

Chiến công hạng Nhất, Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng

Lực lượng vũ trang nhân dân. Khẩu pháo 37mm mang số hiệu 510681 gắn liền với

chiến công của ông sau này đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc

gia.

Sự hy sinh của Tô Vĩnh Diện mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc: Đây là bài học vô giá về

tinh thần trách nhiệm, kỷ luật cao và ý chí bảo vệ tài sản, vũ khí cách mạng như chính

máu thịt mình. Tấm gương ấy nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay phải trân trọng nền hòa

bình đổi bằng xương máu của cha anh, bồi đắp lòng yêu nước và ý thức cống hiến cho

Tổ quốc

Nguồn tư liệu tham khảo:

1. Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) – Tư liệu "Tô Vĩnh Diện - Người anh hùng lấy

thân mình chèn bánh pháo"

2. Đoàn TNCS Hồ Chí Minh - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 – Bài viết "Tô Vĩnh

Diện - người anh hùng lấy thân cứu pháo"

3.Chân dung anh hùng thời đại Hồ Chí Minh, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà

Nội, 2002, tr. 162

4. Chuyện kể Chiến thắng Điện Biên Phủ, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội,

2024, tr. 190, 191