Anh hùng, liệt sĩ Tô Vĩnh Diện

Tô Vĩnh Diện (1924–1954) là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân nổi tiếng với hành động dũng cảm lấy thân mình chèn bánh pháo để bảo vệ vũ khí trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Quê anh ở Xã Nông Trường, huyện Nông Cống (nay thuộc huyện Triệu Sơn), tỉnh Thanh Hóa. Gia đình rất nghèo, từ năm 8 tuổi anh đã phải đi ở đợ cho địa chủ và chịu nhiều cảnh áp bức trong 12 năm. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, anh thoát cảnh tôi đòi. Năm 1946, anh tham gia lực lượng dân quân địa phương. Năm 1949, anh vào bộ đội xung phong nhập ngũ, luôn gương mẫu, đi đầu trong mọi nhiệm vụ. Khi hy sinh, anh giữ chức vụ Tiểu đội trưởng pháo cao xạ 37mm thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn pháo cao xạ 367. Vào tháng 5/1953, anh được điều về đơn vị pháo cao xạ chuẩn bị cho chiến dịch lớn. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, đơn vị thực hiện nhiệm vụ kéo pháo qua những cung đường đèo dốc hiểm trở. Ngày 01/02/1954, tại dốc Chuối (rừng Pá Có, sườn tây Pha Sung, xã Nà Nhạn, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên), khi kéo pháo qua đoạn đường hẹp và nguy hiểm, dây tời bị đứt khiến khẩu pháo nặng hàng tấn lao nhanh xuống dốc. Trong tình huống ngàn cân treo sợi tóc, anh hô lớn "Thà hy sinh, quyết bảo vệ pháo", buông tay lái và lao lên phía trước lấy thân mình chèn vào bánh pháo, giúp đồng đội kịp thời ghìm giữ khẩu pháo lại. Anh đã anh dũng hy sinh ở tuổi 30. Hình ảnh anh đã trở thành biểu tượng huyền thoại "quên mình cứu pháo" và được nhà thơ Tố Hữu ca ngợi trong bài thơ Hoan hô chiến sĩ Điện Biên. Đến ngày 07/05/1955, anh được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Huân chương Quân công hạng Nhì và Huân chương Chiến công hạng Nhất.