Anh hùng Liệt sĩ Tô Vĩnh Diện – "Lấy thân mình chèn pháo" tạc nên huyền thoại Điện Biên Phủ

Tô Vĩnh Diện sinh năm 1924 tại xã Nông Trường, huyện Triệu Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, ông sớm tham gia lực lượng du kích địa phương và chính thức nhập ngũ năm 1949. Với tinh thần trách nhiệm cao, tính tình điềm tĩnh và luôn nhận phần việc khó khăn về mình, ông được đồng đội tin tưởng và cử làm Khẩu đội trưởng Pháo cao xạ 37mm thuộc Trung đoàn 367 – đơn vị pháo cao xạ đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Đầu năm 1954, Trung đoàn 367 nhận lệnh tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ. Việc kéo những khẩu pháo cao xạ nặng hàng tấn qua hàng trăm kilomet đường núi hiềm trở, đèo cao dốc đứng hoàn toàn bằng sức người là một thử thách vô cùng khốc liệt. Trong điều kiện đêm tối, sương mù và mưa rừng trơn trượt, Khẩu đội trưởng Tô Vĩnh Diện luôn đi đầu, bình tĩnh điều hành khẩu đội từng bước đưa pháo vào trận địa an toàn theo phương án tác chiến.

Tháng 1 năm 1954, khi Bộ Chỉ huy Chiến dịch quyết định thay đổi phương châm tác chiến sang "Đánh chắc, tiến chắc", các đơn vị nhận lệnh kéo pháo ra. Đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, trên đường kéo pháo ra qua đoạn dốc Pu Pha Sông cao 60 độ, đường hẹp và vô cùng trơn trượt, dây tời kéo pháo bất ngờ bị đứt. Khẩu pháo nặng hơn 2 tấn mất đà, lao nhanh xuống vực sâu, nguy cơ đè nát bộ đội và phá hủy khí tài quân sự quý giá.

Trong khoảnh khắc sinh tử ngàn cân treo sợi tóc, không chút đắn đo suy nghĩ, Tô Vĩnh Diện đã buông tay lái, lao thẳng thân mình vào bánh pháo để làm gờ giảm tốc, cản đà lao của khẩu pháo. Đồng đội phía sau kịp thời lao đến dùng chèn chặn đứng khẩu pháo ngay trên mép vực thẳm. Khi được đồng đội nghẹn ngào bế ra, câu nói cuối cùng của Tô Vĩnh Diện trước khi trút hơi thở cuối cùng là: "Pháo có việc gì không anh em?". Hành động hy sinh lẫm liệt ở tuổi 30 của ông đã trở thành biểu tượng bất tử, tiếp thêm sức mạnh chiến đấu cho toàn chiến dịch. Ngày 7 tháng 5 năm 1955, ông vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.