Anh hùng liệt sĩ Trần Can – Người cắm lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” trên cứ điểm Him Lam

Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của Việt Nam, Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 là một mốc son chói lọi, đánh dấu thắng lợi vĩ đại của nhân dân Việt Nam trước thực dân Pháp. Để làm nên chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, biết bao cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng chiến đấu và hy sinh. Trong số đó, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Can là một tấm gương tiêu biểu về lòng dũng cảm, tinh thần quyết chiến quyết thắng và sự hy sinh cao cả vì Tổ quốc.

Trần Can sinh năm 1931 tại xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo ở vùng quê giàu truyền thống yêu nước, ngay từ nhỏ ông đã chứng kiến cảnh quê hương bị thực dân xâm lược và nhân dân phải sống trong cảnh áp bức, lầm than. Chính hoàn cảnh đó đã hun đúc trong lòng người thanh niên trẻ tuổi ý chí chiến đấu để giải phóng quê hương, đất nước.

Tháng 5 năm 1951, khi vừa tròn 20 tuổi, Trần Can tình nguyện gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam và được biên chế vào Trung đoàn 209, Đại đoàn 312 – một trong những đơn vị chủ lực của quân đội ta thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Từ những ngày đầu trong quân ngũ, ông đã thể hiện phẩm chất của một người lính kiên cường, gan dạ, luôn xung phong nhận nhiệm vụ khó khăn nhất.

Trong quá trình chiến đấu, Trần Can luôn là người đi đầu trong các trận đánh. Dù đối mặt với bom đạn ác liệt hay những tình huống nguy hiểm đến tính mạng, ông vẫn bình tĩnh, mưu trí và quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ được giao. Chính tinh thần chiến đấu quả cảm ấy đã giúp ông nhanh chóng trưởng thành và trở thành một trong những cán bộ chỉ huy xuất sắc của đơn vị.

Năm 1952, trong Chiến dịch Tây Bắc, Trần Can tham gia trận đánh tại Bản Hoa. Trong trận chiến này, ông làm nhiệm vụ xung kích, trực tiếp dùng thủ pháo tiêu diệt các ụ súng của địch, mở đường cho đơn vị tiến công. Khi lực lượng tiểu đội bị tổn thất nặng nề, ông đã chủ động phối hợp với các chiến sĩ khác tổ chức tiến công liên tục, tiêu diệt nhiều ổ đề kháng, đánh thẳng vào sở chỉ huy của địch, bắt sống 22 tên và thu nhiều vũ khí.

Những thành tích xuất sắc trong chiến đấu đã giúp Trần Can trở thành Tiểu đội trưởng tiêu biểu của Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209. Ông được đồng đội kính trọng, cấp trên tin tưởng giao nhiều nhiệm vụ quan trọng.

Cuối năm 1953, quân đội ta bước vào giai đoạn chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ. Trung đoàn 209 được giao nhiệm vụ mở đường và kéo pháo vào trận địa. Đây là công việc vô cùng khó khăn vì địa hình hiểm trở, núi cao, vực sâu trong khi máy bay địch liên tục ném bom nhằm ngăn chặn quân ta.

Trong những ngày gian khổ ấy, Trần Can luôn là người tiên phong. Ông nhiều lần tham gia dập lửa cứu pháo khi bị bom địch đánh trúng, trực tiếp chỉ huy anh em đưa pháo vượt qua những đoạn đường nguy hiểm để đến vị trí tập kết an toàn. Những đóng góp thầm lặng ấy đã góp phần quan trọng vào việc bảo đảm hỏa lực cho chiến dịch.

Ngày 13 tháng 3 năm 1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức mở màn bằng trận đánh vào cứ điểm Him Lam. Đây là một trong những cứ điểm mạnh nhất của quân Pháp, được xây dựng kiên cố nhằm bảo vệ trung tâm Mường Thanh.

Trong trận đánh lịch sử này, Tiểu đội trưởng Trần Can chỉ huy đơn vị xung phong đánh chiếm lô cốt đầu cầu của địch. Sau khi phá vỡ tuyến phòng ngự đầu tiên, ông tiếp tục dẫn đầu chiến sĩ tiến công vào sở chỉ huy, tiêu diệt lực lượng còn lại trong hầm ngầm và bắt sống 25 tên địch.

Khi trận đánh kết thúc thắng lợi, Trần Can đã cắm lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” lên trung tâm cứ điểm Him Lam. Đây là lá cờ đầu tiên của quân đội ta tung bay trên một cứ điểm của quân Pháp tại chiến trường Điện Biên Phủ. Hình ảnh ấy đã trở thành biểu tượng cho khí thế tiến công mãnh liệt của quân đội Việt Nam trong chiến dịch lịch sử.

Sau chiến thắng Him Lam, Trần Can tiếp tục tham gia nhiều trận đánh ác liệt khác trong chiến dịch. Ông luôn có mặt ở những vị trí nguy hiểm nhất, trực tiếp chỉ huy chiến sĩ vượt qua khó khăn, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Trận chiến cuối cùng của ông diễn ra tại điểm cao 507 – một vị trí chiến lược nằm gần trung tâm Mường Thanh. Đây là một trong những cứ điểm cuối cùng bảo vệ sở chỉ huy của Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Trong trận đánh này, Trần Can dẫn đầu đơn vị tiến công chiếm giữ trận địa. Địch liên tiếp tổ chức phản kích với hỏa lực mạnh nhằm giành lại vị trí. Trần Can cùng đồng đội kiên cường chống trả, đánh bại bốn đợt phản công liên tiếp của quân Pháp.

Đến đợt phản kích thứ năm, quân địch sử dụng lựu đạn và pháo binh đánh phá dữ dội. Trần Can không ngại nguy hiểm, trực tiếp nhặt lựu đạn của địch ném trả lại và chỉ huy đơn vị chiến đấu giáp lá cà. Khi cán bộ chỉ huy đại đội bị thương vong, ông đã thay mặt chỉ huy tiếp tục điều hành trận đánh.

Dù bản thân bị thương nặng, Trần Can vẫn không rời trận địa. Rạng sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954, ông tập hợp những chiến sĩ còn khả năng chiến đấu, động viên tinh thần và củng cố công sự để tiếp tục giữ vững vị trí.

Trong những giờ phút cuối cùng của chiến dịch, quân địch mở thêm nhiều đợt phản công quyết liệt. Trần Can vẫn kiên cường chỉ huy đơn vị chiến đấu, góp phần giữ vững trận địa và tạo điều kiện cho quân ta tiến vào trung tâm Mường Thanh.

Khi đang trực tiếp chỉ huy chiến đấu, ông trúng đạn từ một đợt hỏa lực mạnh của quân địch và anh dũng hy sinh vào sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954 – đúng ngày Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng.

Sự hy sinh của Trần Can đã trở thành biểu tượng của tinh thần “vì nước quên thân”, sẵn sàng hiến dâng tuổi thanh xuân và cả cuộc đời cho độc lập, tự do của dân tộc.

Để ghi nhận những cống hiến và chiến công xuất sắc của ông, ngày 7 tháng 5 năm 1956, Đảng và Nhà nước đã truy tặng Trần Can danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cùng Huân chương Quân công hạng Nhì. Trước đó, ông cũng được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Chiến công hạng Nhất, Huy chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Chiến sĩ thi đua của Đại đoàn.

Một kỷ vật gắn liền với cuộc đời chiến đấu của Anh hùng Trần Can là chiếc mũ nan phủ vải trắng mà ông thường sử dụng trong những năm tháng kháng chiến. Chiếc mũ ấy đã theo ông trên các chặng đường hành quân, trong những trận chiến ác liệt và đặc biệt là trong trận đánh cuối cùng tại điểm cao 507.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, chiếc mũ được đồng đội gìn giữ cẩn thận và hiện nay được lưu giữ tại nhà truyền thống của Sư đoàn 312 như một minh chứng lịch sử sống động về tinh thần chiến đấu kiên cường của người chiến sĩ Điện Biên năm xưa.

Ngày nay, khi nhắc đến Chiến thắng Điện Biên Phủ, người dân Việt Nam luôn nhớ tới hình ảnh người chiến sĩ trẻ Trần Can cắm lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” trên cứ điểm Him Lam. Hình ảnh ấy không chỉ tượng trưng cho chiến thắng quân sự mà còn là biểu tượng của ý chí độc lập dân tộc, của lòng yêu nước và khát vọng tự do.

Cuộc đời tuy ngắn ngủi nhưng đầy hào hùng của Anh hùng liệt sĩ Trần Can mãi mãi là tấm gương sáng cho các thế hệ hôm nay và mai sau noi theo. Tinh thần dũng cảm, ý chí kiên cường và sự hy sinh cao cả của ông sẽ luôn được ghi nhớ trong lịch sử dân tộc Việt Nam như một biểu tượng bất diệt của chủ nghĩa anh hùng cách mạng.