Anh hùng, Liệt sĩ Trần Phú Cương

Đồng chí Trần Phú Cương, bí danh Năm Mộc, sinh năm 1929, quê ở xã Vũ Bản, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, đồng chí hoạt động trong lực lượng Biệt động Sài Gòn - Gia Định và khi hy sinh giữ cương vị Đội phó Đội L59, thuộc Đội Biệt động số 4, Cụm biệt động 345. Cuộc đời chiến đấu của đồng chí gắn liền với những nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm, đòi hỏi lòng dũng cảm, sự mưu trí và tinh thần sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ.

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968, lực lượng đặc công, biệt động được giao nhiệm vụ tiến công đồng loạt vào nhiều mục tiêu quan trọng trong nội thành Sài Gòn. Để chuẩn bị cho trận đánh, vũ khí và lực lượng phải được bí mật đưa vào nội đô. Nhiều cơ sở cách mạng trong nhân dân đã trở thành những địa điểm cất giấu vũ khí, sẵn sàng phục vụ cho thời cơ tiến công. Gia đình đồng chí Trần Phú Cương cùng vợ là bà Nguyễn Thị Út cũng góp phần quan trọng vào công tác chuẩn bị ấy.

Gia đình đồng chí có một tiệm may được sửa lại để phù hợp với yêu cầu làm kho chứa vũ khí. Sau đó, nhằm tạo điều kiện tiếp cận gần hơn với Đài Phát thanh Sài Gòn - một trong những mục tiêu quan trọng của cuộc tiến công, gia đình chuyển về số 65 Nguyễn Bỉnh Khiêm và xây dựng một kho bí mật dưới danh nghĩa “Tiệm may Quốc Anh”. Chính tại địa điểm này, lực lượng biệt động đã tập kết, ém quân và chuẩn bị vũ khí cho trận đánh.

Đội Biệt động số 4 gồm 12 chiến sĩ, do đồng chí Nguyễn Văn Tăng, Cụm trưởng Cụm biệt động 345, chỉ huy, được giao nhiệm vụ đánh chiếm Đài Phát thanh Sài Gòn. Đêm 30, rạng sáng ngày 31-1-1968, các chiến sĩ từ nơi ém quân tiến lên đánh địch. Với tinh thần bất ngờ, táo bạo, đơn vị nhanh chóng chiếm được mục tiêu và bảo vệ khu vực đài phát thanh.

Tuy nhiên, sau khi bị đánh chiếm, địch nhanh chóng tổ chức phản kích quyết liệt. Lực lượng tăng cường của ta không thể đến kịp theo kế hoạch, khiến các chiến sĩ biệt động phải tự mình chống trả trước lực lượng địch đông hơn. Trong tình thế hết sức khó khăn, các chiến sĩ vẫn kiên cường bám trụ, chiến đấu quyết liệt và giữ vững vị trí được giao. Khi nhận thấy không thể tiếp tục duy trì mục tiêu, các chiến sĩ đã sử dụng bộc phá đánh hỏng các thiết bị phát thanh, hạn chế khả năng sử dụng đài của địch.

Trận chiến kéo dài hơn ba giờ đồng hồ. Mặc dù bị bao vây và chịu sức ép lớn từ lực lượng đối phương, các chiến sĩ biệt động vẫn chiến đấu với tinh thần quyết tâm cao, gây tổn thất lớn cho lực lượng địch. Trong trận đánh ấy, Đội phó Trần Phú Cương bị thương nặng. Tuy nhiên, ngay cả khi bị thương, đồng chí vẫn động viên đồng đội tiếp tục chiến đấu, giữ vững tinh thần và kiên quyết tiến công địch.

Với tinh thần chiến đấu đến cùng, Trần Phú Cương đã anh dũng hy sinh trong trận đánh. Sự hy sinh của đồng chí là mất mát lớn đối với gia đình và đồng đội, nhưng cũng thể hiện rõ tinh thần kiên cường của những chiến sĩ biệt động Sài Gòn - Gia Định trong những ngày Tết Mậu Thân lịch sử.

Sau khi biết tin chồng hy sinh, bà Nguyễn Thị Út đã nén đau thương, tiếp tục thực hiện nhiệm vụ được giao. Bà tìm cách bảo vệ và giúp hai chiến sĩ còn lại của đội thoát khỏi sự bao vây, truy lùng của địch. Sự hy sinh của Trần Phú Cương và sự kiên cường của Nguyễn Thị Út đã trở thành một phần trong câu chuyện về những cơ sở cách mạng và gia đình nhân dân đã âm thầm đóng góp cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu, năm 1978, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho đồng chí Trần Phú Cương.

Tên tuổi Anh hùng, Liệt sĩ Trần Phú Cương, người chiến sĩ biệt động mang bí danh Năm Mộc, gắn với một trong những trận đánh tiêu biểu của lực lượng Biệt động Sài Gòn - Gia Định trong Tết Mậu Thân 1968. Cuộc đời và sự hy sinh của đồng chí góp phần làm sáng rõ tinh thần quả cảm, ý chí chiến đấu và sự hy sinh thầm lặng của những người lính đã chiến đấu ngay giữa lòng đô thị trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.