Anh hùng, Liệt sĩ Trần Văn Ơn

Anh hùng, Liệt sĩ Trần Văn Ơn (1931 – 1950) là biểu tượng bất tử của lòng yêu nước và ý chí đấu tranh kiên cường, dũng cảm của thế hệ học sinh, sinh viên Việt Nam. Anh là người ngòi pháo, thắp lên ngọn lửa phong trào đấu tranh sôi nổi của thanh niên đô thị miền Nam trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.

Sinh ngày 29 tháng 5 năm 1931 tại một gia đình nông dân nghèo thuộc xã Phước Thạnh, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre, Trần Văn Ơn sớm phải theo gia đình lưu lạc lên Sài Gòn sinh sống sau khi quê nhà bị giặc tàn phá. Được nuôi dưỡng trong một gia đình có truyền thống cách mạng, anh sớm bộc lộ tư tưởng yêu nước sâu sắc. Năm 1945, Trần Văn Ơn thi đỗ vào Trường Pétrus Ký (nay là Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, TP.HCM) – một trong những ngôi trường trung học danh tiếng và là chiếc nôi của nhiều phong trào học sinh yêu nước lúc bấy giờ. Tại đây, anh luôn được thầy yêu, bạn mến nhờ học lực xuất sắc, tính tình hiền lành, lễ độ nhưng lại vô cùng hăng hái tham gia các hoạt động xã hội.

Từ năm 1947, Trần Văn Ơn tích cực tham gia vào phong trào học sinh yêu nước bí mật của trường, trở thành hội viên mật của Đoàn học sinh kháng chiến nội thành. Anh được giao nhiệm vụ tuyên truyền, tổ chức, vận động các bạn học bãi khóa, biểu tình chống sưu thuế, chống bắt lính và đòi trả tự do cho những học sinh bị chính quyền thực dân bắt giữ trái phép. Dưới sự dẫn dắt và hoạt động tích cực của anh, phong trào đấu tranh tại trường Pétrus Ký luôn diễn ra sôi nổi, biến anh trở thành một trong những "cột trụ" vững chắc của phong trào thanh niên nội thành Sài Gòn - Chợ Lớn.

Đỉnh điểm là ngày 9 tháng 1 năm 1950, một cuộc biểu tình quy mô lớn của hơn 6.000 học sinh, sinh viên và giáo chức Sài Gòn đã nổ ra trước dinh Thủ hiến Nam phần, yêu cầu chính quyền thả ngay các học sinh bị bắt. Đến chiều cùng ngày, chính quyền tay sai đã huy động một lực lượng lớn cảnh sát, lính dù dùng vòi rồng và dùi cui đàn áp dã man đoàn biểu tình tay không. Trong làn mưa đạn và báng súng tàn bạo của kẻ thù, Trần Văn Ơn đã dũng cảm xông lên phía trước, dùng thân mình che chở cho các học sinh nhỏ tuổi và các nữ sinh trèo tường thoát hiểm. Khi đang cùng bạn khiêng một nữ sinh trường Gia Long bị đánh ngất xỉu, anh đã bị trúng đạn vào bụng. Do vết thương quá nặng, người thanh niên quả cảm ấy đã trút hơi thở cuối cùng tại Bệnh viện Chợ Rẫy vào lúc 15 giờ 30 phút cùng ngày, khi chưa đầy 19 tuổi.

Sự hy sinh anh dũng của Trần Văn Ơn đã thổi bùng làn sóng căm phẫn trong nhân dân. Đám tang của anh sau đó trở thành một cuộc biểu tình khổng lồ với hơn 30 vạn người tham gia, đẩy phong trào đấu tranh lên cao trào. Để ghi nhận tinh thần bất khuất của anh, Đại hội toàn quốc Liên đoàn Học sinh, Sinh viên Việt Nam lần thứ nhất đã quyết định lấy ngày 9 tháng 1 hằng năm làm Ngày truyền thống Học sinh - Sinh viên Việt Nam. Năm 2000, anh vinh dự được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, lưu danh ngàn đời như một ngôi sao sáng của tuổi trẻ nước nhà.