ANH HÙNG LIỆT SĨ TRẦN VĂN ƠN: TUỔI 19 DỪNG LẠI, NHƯNG NGỌN LỬA YÊU NƯỚC VẪN ĐƯỢC TIẾP NỐI

Ngày 8/1/1950, với chiếc xe đạp cũ, người học sinh Trần Văn Ơn đến từng nhà bạn bè để vận động mọi người tham gia cuộc xuống đường đòi trả tự do cho những học sinh, sinh viên bị bắt trong các hoạt động yêu nước.

Khi ấy, Trần Văn Ơn đang theo học Trường Pétrus Ký, nay là Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, Thành phố Hồ Chí Minh. Sinh ra trong một gia đình nông dân ở Bến Tre, người học sinh trẻ sớm tham gia phong trào yêu nước trong trường và trở thành hội viên mật của Đoàn học sinh kháng chiến nội thành. Từ năm 1947, anh đảm nhận công việc tuyên truyền, vận động học sinh tham gia các hoạt động chống thực dân Pháp và chính quyền thân Pháp.

Nhưng chuyến đi bằng chiếc xe đạp cũ ngày 8/1 không chỉ để kêu gọi bạn bè tham gia một cuộc biểu tình. Đó là sự chuẩn bị cho một ngày mà hàng nghìn học sinh, sinh viên Sài Gòn cùng bước ra khỏi lớp học để lên tiếng cho những người bạn đang bị giam giữ.

Ngày 9/1/1950, hơn 6.000 học sinh, sinh viên và giáo viên từ nhiều trường tập trung tại Sài Gòn. Người học sinh Trần Văn Ơn dẫn đầu đoàn học sinh Trường Pétrus Ký đến tham gia, cùng đưa ra yêu cầu trả tự do cho những học sinh, sinh viên bị bắt và bảo đảm an toàn cho người học.

Đến đầu giờ chiều, lực lượng đàn áp được huy động. Đoàn biểu tình bị giải tán bằng vòi rồng và dùi cui. Trước tình thế hỗn loạn, người thanh niên Trần Văn Ơn cùng một số bạn vẫn đứng lại phía trước để lên tiếng phản đối, đồng thời che chở cho những học sinh nhỏ tuổi ở phía sau. Khi một nữ sinh đang tìm cách thoát khỏi khu vực nguy hiểm, anh hỗ trợ đưa người bạn ấy qua tường. Nhưng chính lúc ấy, người học sinh trẻ bị trúng đạn. Trần Văn Ơn hy sinh vào chiều cùng ngày, khi tuổi đời mới 19.

Điều làm nên hình ảnh của anh không chỉ nằm ở việc dám bước vào một cuộc đấu tranh lớn. Trong thời khắc nguy hiểm nhất, người học sinh ấy đã không tìm đường thoát cho riêng mình. Anh chọn đứng về phía trước, giúp những người nhỏ tuổi hơn rời khỏi nơi nguy hiểm rồi mới nghĩ đến bản thân.

Ngày 12/1/1950, lễ tang liệt sĩ Trần Văn Ơn được tổ chức tại Trường Pétrus Ký. Hàng chục nghìn người tập trung tiễn đưa, trong khi đông đảo người dân Sài Gòn xuống đường bày tỏ sự ủng hộ. Đám tang của một học sinh trẻ đã trở thành một cuộc biểu tình lớn, thể hiện tinh thần đấu tranh mạnh mẽ của học sinh, sinh viên và nhân dân thành phố.

Tháng 2/1950, ngày 9/1 được chọn làm Ngày truyền thống học sinh, sinh viên Việt Nam. Đến năm 1993, ngày này tiếp tục được xác định là Ngày truyền thống của Hội Sinh viên Việt Nam.

Nhiều thập kỷ đã trôi qua, câu chuyện về Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Trần Văn Ơn vẫn được nhắc lại không chỉ bởi sự hy sinh của một người trẻ tuổi, mà còn bởi lựa chọn trong những giây phút cuối cùng của anh.

Từ chiếc xe đạp cũ đi vận động bạn bè đến vị trí phía trước của đoàn biểu tình, người học sinh Trần Văn Ơn đã sống trọn với tinh thần trách nhiệm của tuổi trẻ: biết lên tiếng trước bất công, biết đứng cạnh đồng đội và sẵn sàng bảo vệ người khác trong lúc hiểm nguy.

Anh đã ngã xuống khi còn chưa kịp bước ra khỏi mái trường. Nhưng từ ngày 9/1/1950, tên người học sinh ấy đã trở thành biểu tượng của lòng yêu nước và khí phách học sinh, sinh viên Việt Nam.