Anh hùng, Liệt sĩ Trần Văn Phương và ký ức "Vòng tròn bất tử" Gạc Ma 1988: Lời thề giữ biển khắc vào sóng nước Trường Sa

Giữa muôn trùng sóng gió của vùng biển Trường Sa thiêng liêng, ngày 14 tháng 3 năm 1988 đã đi vào lịch sử dân tộc Việt Nam như một bản hùng ca bi tráng về ý chí bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc. Trong trận chiến không cân sức bảo vệ bãi đá Gạc Ma thuộc quần đảo Trường Sa năm ấy, 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân nhân dân Việt Nam đã anh dũng hy sinh, hóa thân vào sóng nước để giữ vững từng tấc đảo quê hương. Giữa tâm điểm của biến cố lịch sử ấy, hình ảnh Thiếu úy, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Văn Phương quấn chặt lá cờ Tổ quốc quanh thân mình, cùng ký ức nghẹn ngào của những cựu chiến binh sống sót trở về và người mẹ già nơi quê nhà Quảng Bình, đã trở thành một "trang sử sống" làm lay động hàng triệu trái tim người Việt.

Sinh năm 1965 tại vùng quê nghèo ven biển xã Quảng Phúc, huyện Quảng Trạch (nay thuộc thị xã Ba Đồn), tỉnh Quảng Bình, chàng thanh niên Trần Văn Phương lớn lên cùng vị mặn mòi của biển cả và truyền thống cách mạng kiên cường của quê hương. Học xong cấp ba, năm 1983, anh viết đơn tình nguyện nhập ngũ vào Quân chủng Hải quân. Với phẩm chất thông minh, kỷ luật và tinh thần trách nhiệm cao, anh được cử đi đào tạo tại Trường Sĩ quan Chỉ huy Kỹ thuật Hải quân, tốt nghiệp với quân hàm Thiếu úy và được phân công về nhận nhiệm vụ tại Lữ đoàn 146 (Vùng 4 Hải quân), giữ chức vụ Phó Chỉ huy trưởng đảo Gạc Ma.

Theo hồi ức của người mẹ ruột là bà Hồ Thị Đức và người vợ trẻ Mai Thị Hoa, đầu năm 1988, trước khi lên đường vào Cam Ranh nhận nhiệm vụ ra Trường Sa, Trần Văn Phương được đơn vị cho về phép thăm nhà ít ngày. Lúc chia tay nơi bến đò quê hương, người vợ trẻ đang mang thai đứa con đầu lòng được hơn ba tháng. Anh nắm chặt tay vợ dặn dò: "Ở nhà em ráng giữ gìn sức khỏe, chăm sóc mẹ già. Nếu sinh con trai hay con gái thì đặt tên con là Trần Thị Thủy hoặc Trần Văn Sơn nhé, nghĩa là non nước, biển đảo của Tổ quốc mình." Không ai ngờ rằng, lời dặn dò mộc mạc ấy lại là di ngôn cuối cùng của người lính trẻ trước khi ra khơi, và cô con gái Trần Thị Thủy ra đời khi cha đã mãi mãi nằm lại giữa lòng biển mẹ.

Trở lại thời khắc lịch sử rạng sáng ngày 14/3/1988 tại bãi đá Gạc Ma, qua lời kể đầy xúc động của những nhân chứng sống trực tiếp tham gia trận chiến như cựu chiến binh Lê Hữu Thảo (nguyên Tiểu đội trưởng bảo vệ cờ trên đảo Gạc Ma) và cựu chiến binh Nguyễn Văn Thống, tàu vận tải HQ-604 của ta đang làm nhiệm vụ vận chuyển vật liệu xây dựng công trình bảo vệ chủ quyền trên bãi đá ngầm Gạc Ma thì bị các tàu chiến trang bị pháo hạng nặng của đối phương bao vây, uy hiếp buộc bộ đội ta phải rút lui.

Dưới làn nước biển lạnh buốt ngập ngang ngực trên bãi đá ngầm san hô sắc nhọn, tổ bảo vệ cờ do Thiếu úy Trần Văn Phương chỉ huy cùng các chiến sĩ Nguyễn Văn Tư, Lê Hữu Thảo, Nguyễn Văn Thống... trong tay chỉ có xà beng, cuốc xẻng làm công binh và vài khẩu súng bộ binh, nhưng vẫn kiên quyết nắm chặt tay nhau tạo thành một vòng tròn kiên cố bảo vệ lá cờ đỏ sao vàng đang tung bay trên đá Gạc Ma. Khi đối phương cho lính có vũ trang xông vào giằng co, nổ súng sát hại chiến sĩ Nguyễn Văn Tư và tìm cách cướp cờ, Thiếu úy Trần Văn Phương đã lao tới giật lại lá cờ Tổ quốc, quấn chặt quanh người mình.

Trong khoảnh khắc sinh tử đối diện với họng súng quân thù, tiếng hô đanh thép của Phó Chỉ huy trưởng đảo Gạc Ma Trần Văn Phương đã vang vọng khắp mặt biển, khắc sâu vào tâm khảm của những người đồng đội còn sống sót: "Không được lùi bước! Phải để cho máu mình tô thắm lá cờ Tổ quốc và truyền thống vinh quang của Quân chủng!" Ngay sau lời hiệu triệu bất khuất ấy, một loạt đạn của đối phương đã bắn thẳng vào người anh. Thiếu úy Trần Văn Phương ngã xuống giữa lòng biển Gạc Ma khi vừa tròn 23 tuổi, tay vẫn giữ chặt cán cờ Tổ quốc.

Các tàu chiến đối phương sau đó tiếp tục nã pháo dữ dội đánh chìm tàu HQ-604 tại Gạc Ma, bắn cháy tàu HQ-605 tại đá Len Đao và tàu HQ-505 tại đá Cô Lin. Trong giờ phút hiểm nghèo, Thuyền trưởng Vũ Huy Lễ cùng thủy thủ đoàn tàu HQ-505 đã mưu trí, quả cảm cho tàu hết tốc lực lao lên bãi ngầm Cô Lin, biến con tàu đang bốc cháy thành một cột mốc sống kiên cường bảo vệ chủ quyền. Kết thúc trận chiến ngày 14/3/1988, 64 chiến sĩ Hải quân Việt Nam đã anh dũng hy sinh, hóa thành "Vòng tròn bất tử" giữa lòng biển Đông. Với lòng dũng cảm vô song, Liệt sĩ Trần Văn Phương đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân ngày 6/1/1989.

Nhiều năm sau sự kiện Gạc Ma 1988, những cựu chiến binh trở về từ trận chiến năm xưa vẫn lặng lẽ đi khắp mọi miền đất nước để thăm hỏi gia đình của 64 đồng đội đã khuất và kể lại câu chuyện lịch sử cho thế hệ trẻ. Đặc biệt, cô bé Trần Thị Thủy – giọt máu duy nhất của Anh hùng Trần Văn Phương – khi lớn lên đã nối tiếp lý tưởng của cha, trở thành một nữ sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam đang công tác tại chính Vùng 4 Hải quân, hàng ngày nhìn ra hướng biển Trường Sa nơi cha mình đã ngã xuống.

Câu chuyện về Anh hùng Trần Văn Phương và 64 liệt sĩ Gạc Ma năm 1988 là lời nhắc nhở thiêng liêng đối với mỗi đoàn viên, sinh viên Việt Nam hôm nay: Chủ quyền Tổ quốc không chỉ hiện hữu trên những tấm bản đồ, mà được đánh dấu bằng máu xương, tuổi xuân và lời thề "không lùi bước" của thế hệ cha anh nơi đầu sóng ngọn gió. Hiểu đúng lịch sử, khắc ghi công ơn của những người đã ngã xuống và nỗ lực rèn luyện trí tuệ, làm chủ khoa học kỹ thuật để xây dựng đất nước vững mạnh từ biển chính là cách thiết thực nhất để tuổi trẻ hôm nay giữ trọn lời thề với Gạc Ma.