Anh hùng Liệt sĩ Vũ Phi Trừ – "Thuyền trưởng thép" tàu HQ-604, bất khuất chỉ huy đến giây phút cuối cùng tại Gạc Ma

Vũ Phi Trừ sinh năm 1957 tại xã Thượng Vũ, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương. Trưởng thành từ vùng quê giàu truyền thống văn hóa và cách mạng của đồng bằng Bắc Bộ, người thanh niên Vũ Phi Trừ gia nhập Hải quân Nhân dân Việt Nam, được cử đi đào tạo sĩ quan chỉ huy tàu biển tại Học viện Hải quân. Sau khi tốt nghiệp, ông về công tác tại Lữ đoàn 125 – đơn vị anh hùng kế thừa truyền thống của "Đoàn tàu Không số" năm xưa.

Tháng 3 năm 1988, Trung úy Vũ Phi Trừ được giao nhiệm vụ Thuyền trưởng tàu vận tải quân sự HQ-604, trực tiếp chỉ huy tàu đưa lực lượng công binh Trung đoàn 83 và vật tư chiến đấu ra chốt giữ bãi đá ngầm Gạc Ma thuộc quần đảo Trường Sa trong Chiến dịch CQ-88. Đây là nhiệm vụ hết sức nặng nề và nguy hiểm khi tàu vận tải ta phải di chuyển giữa vùng biển dạn dày sóng gió và liên tục bị các tàu chiến đối phương cơ động vây áp, khiêu khích gắt gao.

Chiều ngày 13 tháng 3 năm 1988, Thuyền trưởng Vũ Phi Trừ đã mưu trí điều khiển tàu HQ-604 tiến vào neo đậu an toàn ngay sát mạn bãi đá Gạc Ma, nhanh chóng tổ chức cho lực lượng công binh vận chuyển vật tư, cọc sắt lên bãi ngầm để dựng nhà bạt và cắm cờ khẳng định chủ quyền. Bất chấp việc đối phương cho tàu chiến trang bị hỏa lực hạng nặng áp sát đe dọa, ông vẫn bình tĩnh, kiên quyết giữ vững vị trí neo đậu, giữ vững thế chủ động trên biển.

Rạng sáng ngày 14 tháng 3 năm 1988, pháo hạm đối phương bất ngờ bắn phá tàn bạo dồn dập vào tàu HQ-604 và lực lượng ta trên bãi đá chìm. Giữa làn mưa đạn pháo cày xới mặt biển khiến mạn tàu bùng cháy dữ dội, Trung úy Vũ Phi Trừ vẫn hiên ngang đứng vững trên đài chỉ huy. Ông liên tục phát lệnh cho kíp tàu giữ vững máy, chỉ đạo lực lượng dập lửa cứu hộ và quăng phao tiếp ứng cho các chiến sĩ đang làm nhiệm vụ dưới nước.

Khi một quả đạn pháo hạng nặng của đối phương bắn trúng trực tiếp vào đài chỉ huy làm thân tàu bị tổn thương nặng và chìm nhanh xuống lòng đại dương, Thuyền trưởng Vũ Phi Trừ đã anh dũng hy sinh ngay trên đài chỉ huy con tàu thân yêu ở tuổi 31. Bản lĩnh chỉ huy kiên cường và sự xả thân lẫm liệt của ông đã trở thành biểu tượng bất tử về khí tiết sĩ quan Hải quân Nhân dân Việt Nam. Ngày 17 tháng 12 năm 1989, Vũ Phi Trừ vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.