Anh hùng, Liệt sĩ Vũ Xuân Thiều: Cựu sinh viên Bách khoa xếp bút nghiên hóa "Cảm tử quân" giữa bầu trời Hà Nội đêm tháng Chạp

Trong khuôn viên Đại học Bách khoa Hà Nội hôm nay, giữa những giảng đường sáng đèn và nhịp sống hối hả của thời đại công nghệ, câu chuyện về những thế hệ sinh viên "xếp bút nghiên lên đường ra trận" vẫn luôn là một trang sử sống động, truyền lửa cho hàng vạn trái tim tuổi trẻ. Một trong những biểu tượng sáng ngời nhất của thế hệ ấy chính là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Thượng úy phi công, Liệt sĩ Vũ Xuân Thiều – người cựu sinh viên khóa 10 ngành Vô tuyến điện của trường Đại học Bách khoa Hà Nội, người đã biến chiếc tiêm kích MiG-21 thành quả tên lửa thứ ba tiêu diệt "pháo đài bay" B-52 trong chiến dịch Điện Biên Phủ trên không tháng 12 năm 1972.

Sinh năm 1945 tại Hà Nội trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng, quê gốc tại xã Hải Bắc, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, chàng thanh niên Vũ Xuân Thiều sớm bộc lộ tư chất thông minh, điềm đạm và niềm đam mê đặc biệt với khoa học kỹ thuật. Năm 1963, anh thi đỗ vào khoa Vô tuyến điện, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội. Trong ký ức của những người bạn cùng lớp và gia đình, Thiều là một chàng trai cao ráo, thư sinh, tính tình hiền hậu, vẽ rất đẹp và học rất giỏi các môn tự nhiên. Thế nhưng, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn ác liệt, bầu trời miền Bắc liên tục bị không quân đối phương đánh phá, chàng sinh viên năm thứ ba đã tình nguyện gác lại giấc mơ kỹ sư nơi giảng đường để viết đơn xin nhập ngũ vào Quân chủng Phòng không – Không quân năm 1965.

Được cử đi đào tạo lái máy bay phản lực chiến đấu MiG-21 tại Liên Xô, với nền tảng kiến thức kỹ thuật vững chắc từ giảng đường Bách khoa cùng ý chí khổ luyện phi thường, Vũ Xuân Thiều nhanh chóng làm chủ loại khí tài hiện đại bậc nhất lúc bấy giờ. Năm 1968, anh trở về nước, biên chế vào Trung đoàn Không quân Sao Đỏ (Trung đoàn 921), sau đó thuộc Phi đội bay đêm của Trung đoàn 927. Bay đêm trên tiêm kích MiG-21 vốn là một thử thách sinh tử, đòi hỏi phi công phải có bản lĩnh thép, khả năng phán đoán chính xác từng giây trong điều kiện tầm nhìn hạn chế và nhiễu điện tử dày đặc.

Qua lời kể của các đồng đội cùng phi đội và các nhân chứng tại Sở chỉ huy đêm ấy, khi Mỹ mở cuộc tập kích chiến lược đường không bằng máy bay B-52 vào Hà Nội, Hải Phòng cuối tháng 12/1972, máy bay B-52 luôn được hộ tống bởi hàng chục máy bay tiêm kích F-4 cùng hệ thống gây nhiễu điện tử cực mạnh. Trong các cuộc họp rút kinh nghiệm chiến đấu của đơn vị, Vũ Xuân Thiều đã nhiều lần trăn trở. Anh tâm sự với những người đồng đội thân thiết rằng nếu bắn ở cự ly thông thường mà tên lửa chưa đủ sức phá hủy hoàn toàn kết cấu đồ sộ của B-52, hoặc bị nhiễu làm lệch hướng, thì người phi công sẵn sàng tiếp cận ở cự ly gần nhất, thậm chí lao thẳng vào mục tiêu để quyết không cho "pháo đài bay" chạy thoát. Không ai ngờ rằng, suy nghĩ nung nấu ấy lại trở thành lời thề quyết tử của anh chỉ ít ngày sau đó.

Đêm 28/12/1972, lúc 21 giờ 41 phút, từ sân bay dã chiến Cẩm Thủy (Thanh Hóa), nhận lệnh từ Sở chỉ huy, Vũ Xuân Thiều điều khiển chiếc MiG-21 xuất kích trong màn đêm đặc quánh, xuyên qua tầng mây mù để đón lõng tốp B-52 đang tiến vào đánh phá Hà Nội từ hướng Tây Bắc. Dưới sự dẫn đường của các sĩ quan dẫn đường mặt đất, anh khéo léo vượt qua hàng rào máy bay tiêm kích hộ tống của đối phương và phát hiện mục tiêu trên bầu trời khu vực Sơn La.

Khi tiếp cận chiếc B-52 ở cự ly chiến đấu, Vũ Xuân Thiều xin phép công kích và phóng liền cả hai quả tên lửa. Quả cầu lửa bùng lên từ chiếc B-52, nhưng với sự lì lợm của một "pháo đài bay", chiếc máy bay khổng lồ dù bị thương nặng vẫn cố gắng bay tiếp. Giữa khoảnh khắc sinh tử chỉ tính bằng tích tắc trên bầu trời đêm Sơn La, thay vì kéo cần lái thoát ly để bảo toàn tính mạng theo quy tắc an toàn bay, người cựu sinh viên Bách khoa đã đưa ra một quyết định làm chấn động lịch sử không chiến thế giới: Anh tăng tốc tối đa, lao thẳng chiếc MiG-21 của mình vào chiếc B-52 đang bốc cháy.

Một tiếng nổ kinh thiên động địa xé toạc màn đêm trên bầu trời khu vực Cò Nòi (Mai Sơn, Sơn La). Hai quầng lửa khổng lồ bùng sáng rực cả một góc trời rồi rơi xuống trong niềm xúc động nghẹn ngào của đồng bào, chiến sĩ chứng kiến từ mặt đất và sự lặng đi của toàn bộ kíp trực tại Sở chỉ huy. Chiếc B-52 bị tiêu diệt hoàn toàn tại chỗ, còn người phi công trẻ Vũ Xuân Thiều đã mãi mãi hóa thân vào bầu trời Tổ quốc ở tuổi 27 – độ tuổi đẹp nhất của thanh xuân.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng câu chuyện về "cảm tử quân trên bầu trời" Vũ Xuân Thiều vẫn luôn được các cựu chiến binh Không quân và các thế hệ thầy trò Đại học Bách khoa Hà Nội nhắc lại với niềm tự hào sâu sắc. Sự hy sinh của anh không phải là một phút bốc đồng, mà là đỉnh cao của lòng yêu nước, của trí tuệ và bản lĩnh người lính tri thức Việt Nam. Đứng trước những trang sử hào hùng ấy, mỗi sinh viên hôm nay càng thấm thía rằng: Hòa bình và bầu trời trong xanh chúng ta đang hít thở được đánh đổi bằng máu xương và cả những ước mơ giảng đường còn dang dở của thế hệ đi trước. Tiếp nối ngọn lửa của người đàn anh Vũ Xuân Thiều, thế hệ trẻ hôm nay nguyện đem hết trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng cống hiến để làm chủ khoa học công nghệ, xây dựng một Việt Nam hùng cường.