Anh hùng liệt sỹ Cù Chính Lan – Người anh hùng dùng lựu đạn diệt xe tăng giặc.
Tuổi thơ cơ cực và khát vọng tự do của người con xứ Nghệ
Cù Chính Lan sinh năm 1930 tại làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Đây là vùng đất nổi tiếng với truyền thống hiếu học và lòng yêu nước quật khởi, nhưng gia đình anh lại thuộc tầng lớp bần nông nghèo khổ nhất vùng. Lên 4 tuổi, mẹ qua đời, anh sống trong sự đùm bọc của người cha và người mẹ kế. Cuộc sống tăm tối của những năm tháng trước Cách mạng Tháng Tám, với sưu cao thuế nặng và những trận đòn roi của địa chủ, đã sớm hun đúc trong lòng cậu bé Lan một niềm căm thù sâu sắc đối với chế độ thực dân, phong kiến.
Năm 1945, khi Cách mạng Tháng Tám thành công, ánh sáng của tự do đã thay đổi cuộc đời Cù Chính Lan. Anh hăng hái tham gia vào đội du kích địa phương, tích cực tăng gia sản xuất và luyện tập quân sự. Năm 1950, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt, nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc, Cù Chính Lan tình nguyện nhập ngũ. Anh được biên chế vào Tiểu đoàn 353, Trung đoàn 66, Đại đoàn 304 – một trong những đơn vị chủ lực kiên cường của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Trong môi trường quân ngũ, anh luôn gương mẫu, chịu thương chịu khó, được đồng đội yêu mến và được bầu làm Tiểu đội trưởng.
Trận chiến trên đường số 6 và kỳ tích tay không diệt xe tăng
Cuối năm 1951, thực dân Pháp mở cuộc tiến công đánh chiếm thị xã Hòa Bình nhằm thiết lập một "phòng tuyến sông Đà" để cắt đứt đường liên lạc của ta giữa Việt Bắc và Liên khu 3, Liên khu 4. Để bẻ gãy âm mưu của địch, Trung ương Đảng quyết định mở Chiến dịch Hòa Bình. Trung đoàn 66 của Cù Chính Lan được giao nhiệm vụ đánh phục kích địch trên đường số 6 – con đường huyết mạch nối liền Hà Nội với Hòa Bình.
Ngày 13 tháng 12 năm 1951, trận đánh ác liệt nổ ra tại Giang Mỗ. Quân Pháp lọt vào trận địa phục kích của ta, bị đánh vỗ mặt nên hốt hoảng tháo chạy. Đúng lúc đó, địch tung một chiếc xe tăng hạng nặng điên cuồng bắn phá mở đường máu. Chiếc "quái vật thép" này càn lướt, xả súng đại liên đỏ nòng vào đội hình của ta, làm cản trở đà tiến công của bộ đội và gây nhiều thương vong cho đồng đội của Lan.
Chứng kiến đồng đội ngã xuống và chiếc xe tăng đang ngạo nghễ tiến lên, Cù Chính Lan sục sôi căm giận. Trong tay anh lúc này không có súng chống tăng chuyên dụng (như Bazooka hay súng không giật), vũ khí duy nhất là những quả lựu đạn và một khẩu súng trường. Không một chút do dự, anh ra lệnh cho tiểu đội tập trung hỏa lực bắn mạnh vào xích xe tăng để thu hút sự chú ý của địch, còn bản thân mình bất ngờ vọt lên khỏi công sự, nhanh nhẹn như một con sóc, lao thẳng về phía chiếc xe tăng đang gầm rú.
Anh tận dụng các mô đá, bờ đất bên đường để áp cận chiếc xe. Khi khoảng cách chỉ còn vài mét, Cù Chính Lan nhảy phắt lên nắp xe tăng. Bọn lính Pháp bên trong hoảng hốt chốt chặt cửa xe. Anh dũng cảm dùng báng súng gõ mạnh vào nắp hầm, thách thức địch mở cửa. Khi thấy chiếc xe tăng vẫn lầm lũi tiến và xả súng, Lan rút chốt một quả lựu đạn, chờ cho khói xì ra rồi nhét thẳng vào kẽ hở của nắp xích xe. Lựu đạn nổ, một bên xích bị đứt, chiếc xe tăng quay vòng rồi khựng lại, nhưng súng đại liên trên tháp pháo vẫn bắn điên cuồng.
Quyết không để chiếc xe tiếp tục gây hại, Cù Chính Lan chạy đua với thời gian, kịp thời tìm một quả lựu đạn khác từ đồng đội vừa ném tới. Anh lại leo lên nắp xe, lần này anh rình lúc chiếc nắp hầm hé mở để lính Pháp nhìn ra ngoài, anh nhanh tay giật chốt và nhét quả lựu đạn vào thẳng trong khoang xe rồi nhảy xuống đất lăn mấy vòng. Một tiếng nổ dữ dội vang lên từ bên trong, chiếc xe tăng bốc cháy ngùn ngụt, toàn bộ kíp lái lính Pháp bị tiêu diệt hoàn toàn. Trận địa vang lên tiếng reo hò dậy đất, tinh thần bộ đội lên cao như vũ bão, toàn đơn vị xông lên quét sạch cánh quân địch còn lại.
Sự hy sinh anh dũng và tấm gương sáng ngời
Chỉ hai tuần sau chiến công hiển hách tại Giang Mỗ, ngày 29 tháng 12 năm 1951, Cù Chính Lan lại cùng đơn vị tham gia trận đánh đồn Gót Phát. Đây là một cứ điểm phòng thủ kiên cố của Pháp với hệ thống lô cốt, dây gai dày đặc.
Trong lúc xung phong cắt hàng rào dây thép gai để mở đường cho bộ đội tiến vào, Cù Chính Lan bị trúng mảnh đạn pháo của địch vào đùi, máu chảy ra rất nhiều. Đồng đội định cõng anh về tuyến sau điều trị, nhưng anh kiên quyết từ chối. Anh bảo: "Trận đấu đang lúc quyết liệt, tôi không thể rời bỏ vị trí. Các đồng chí cứ xông lên, tôi sẽ ở lại bắn yểm trợ!".
Anh tự tay băng bó vết thương, tiếp tục ngồi tựa lưng vào hốc đá, ôm súng trường bắn chuẩn xác vào các lỗ châu mai của địch, tạo điều kiện cho xung kích lao lên chiếm đồn. Vì vết thương quá nặng, mất máu quá nhiều trong thời gian dài, Cù Chính Lan đã trút hơi thở cuối cùng ngay khi tiếng loa chiến thắng của quân ta vang lên khắp đồn Gót Phát. Anh hy sinh khi tuổi đời mới vừa 21, độ tuổi đẹp nhất của đời người.
Ngày 19 tháng 5 năm 1952, Cù Chính Lan vinh dự là một trong 7 chiến sỹ đầu tiên trong lịch sử Quân đội Nhân dân Việt Nam được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Quân công hạng Ba. Tên của anh đã được đặt cho nhiều ngôi trường, con đường trang trọng trên khắp mọi miền Tổ quốc.
