ANH HÙNG LIỆT SỸ ĐỖ NHƯ DẠY: BIỂU TƯỢNG CỦA LÒNG TRUNG KIÊN VÀ MƯU TRÍ CỦA CÔNG AN PHÚ YÊN

Trong những trang sử vàng của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam, tên tuổi của Anh hùng liệt sỹ Đỗ Như Dạy (thường gọi là Đỗ Dạy) hiện lên như một biểu tượng rực rỡ của lòng trung kiên và trí tuệ mưu lược,. Sinh năm 1917 tại mảnh đất giàu truyền thống cách mạng xã Hòa Xuân Tây, huyện Đông Hòa (nay thuộc tỉnh Phú Yên), người thanh niên ấy đã dành trọn vẹn tuổi thanh xuân và máu xương của mình cho khát vọng độc lập dân tộc.

Ngay từ thời trai trẻ, Đỗ Như Dạy đã sớm giác ngộ lý tưởng cách mạng. Năm 1946, giữa lúc vận nước đang trong thế "ngàn cân treo sợi tóc", đồng chí vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam và trở thành người giữ ngọn lửa phong trào đầu tiên với tư cách Bí thư Chi bộ xã Thạch Bình.

Nhưng tiếng gọi của chiến trường và nhu cầu bảo vệ chính quyền non trẻ đã đưa đồng chí đến với một con đường đầy cam go hơn. Năm 1947, đồng chí gia nhập Đội Công an biệt động (sau này là Đội Công an xung phong) thuộc Ty Công an Phú Yên. Với bản tính thông minh và gan dạ, chỉ một năm sau, đồng chí đã được tin tưởng giao trọng trách Đội trưởng. Những bước chân của người chiến sỹ công an ấy đã in dấu khắp các nẻo đường từ huyện Đồng Xuân đến Tuy Hòa 1, từ vai trò Trưởng Công an huyện đến Trưởng Tiểu ban Phản gián (Điệp báo) đầy bí mật.

Giai đoạn lãnh đạo Đội Công an xung phong là thời kỳ rực rỡ về tài năng quân sự và nghiệp vụ của Đỗ Như Dạy. Trong bối cảnh lực lượng mỏng, khí giới thô sơ, lại phải hoạt động ngay trong vùng địch kiểm soát – nơi mà cái chết luôn cận kề "sát nách quân thù" – đồng chí đã chọn một chiến thuật sáng suốt nhất: dựa vào lòng dân.

Đồng chí đã cùng đồng đội xây dựng Đội ngày càng lớn mạnh, tổ chức những trận đánh táo bạo khiến kẻ thù khiếp vía. Dưới sự chỉ huy mưu trí của Đỗ Như Dạy, hàng loạt tên tề ngụy ác ôn có nợ máu với nhân dân bị trừng trị, nhiều tổ chức gián điệp, phản động bị đánh phá tận gốc rễ. Những chiến công ấy không chỉ là con số tiêu diệt địch, mà quan trọng hơn, nó đã đập tan sự hung hăng của thực dân Pháp và tay sai, nhen nhóm niềm tin và khí thế cách mạng sục sôi trong lòng quần chúng nhân dân Phú Yên.

Sau khi Hiệp định Giơnevơ được ký kết vào tháng 7/1954, đồng chí Đỗ Như Dạy nhận nhiệm vụ phụ trách huyện Tuy Hòa 1. Đây là thời điểm nhạy cảm và nguy hiểm khi địch ráo riết đánh phá các cơ sở cách mạng. Đồng chí đã kiên trì móc nối, xây dựng các đường dây liên lạc bí mật giữa các thôn xã.

Ngày 20/9/1954, trong một chuyến công tác đầy rủi ro, đồng chí không may bị địch phát hiện và bắt sống. Kẻ thù chuyển đồng chí cho Tiểu đoàn 506 quân ngụy giam giữ với ý đồ dùng cực hình để khai thác những bí mật quan trọng của lực lượng công an tỉnh. Chúng bắt đầu một chuỗi ngày tra tấn dã man đến rợn người, nhưng chúng đã lầm. Trước những đòn roi nát thịt thấm máu, người chiến sỹ ấy vẫn đứng vững như một vách đá giữa sóng gầm.

Không một lời khai báo, không một sự nao núng. Ngay trong buồng giam tối tăm, Đỗ Như Dạy không chỉ dùng lý lẽ cách mạng đanh thép để thuyết phục, cảm hóa kẻ thù mà còn cất cao tiếng hát. Những bài ca cách mạng hào hùng vang lên át cả tiếng xiềng xích và roi vọt, trở thành nỗi khiếp sợ ngược lại cho chính những kẻ đang hành hạ đồng chí.

Bất lực trước ý chí sắt đá ấy, ngày 20/10/1954, bọn giặc đã thực hiện một hành động tàn độc: chôn sống đồng chí tại Soi Bợm, thuộc thôn Nam Bình, xã Hòa Xuân. Đồng chí ngã xuống khi tuổi đời mới 37, nhưng tư thế hy sinh ấy đã trở thành một tượng đài bất tử của lòng trung thành tuyệt đối với Tổ quốc.

Sự hy sinh của liệt sỹ Đỗ Như Dạy đã để lại niềm tiếc thương vô hạn nhưng cũng là niềm tự hào to lớn của nhân dân Phú Yên. Để ghi nhận công lao to lớn ấy, Đảng và Nhà nước đã truy tặng đồng chí Huân chương Kháng chiến hạng Nhất và Huân chương Độc lập hạng Ba. Đặc biệt, ngày 02/02/2015, Chủ tịch nước đã ký Quyết định số 225/QĐ-CTN truy tặng danh hiệu cao quý nhất: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Câu chuyện về người chiến sỹ công an mưu trí, người con kiên trung của xã Hòa Xuân Tây mãi mãi là bài học vô giá về tinh thần "vì nước quên thân, vì dân phục vụ", nhắc nhở thế hệ hôm nay về cái giá của hòa bình và trách nhiệm giữ gìn an ninh cho dân tộc.