Anh hùng LLVT Hoàng Minh Châu - Lá cờ trên nóc Tòa Bố Biên Hòa

Những ngày cuối tháng Tám năm 1945.

Khắp Nam Bộ sục sôi khí thế cách mạng.

Tin Hà Nội giành chính quyền lan nhanh như ngọn lửa.

Ở Biên Hòa, lực lượng cách mạng còn rất mỏng.

Toàn tỉnh khi ấy chỉ có khoảng 40 đảng viên, hoạt động phân tán sau nhiều năm bị thực dân Pháp khủng bố. Nhưng trong lòng mỗi người đều cháy bỏng một niềm tin:

Đã đến lúc nhân dân giành lại chính quyền.

Người được Xứ ủy và Liên Tỉnh ủy miền Đông tin tưởng giao trọng trách lãnh đạo cuộc khởi nghĩa là Hoàng Minh Châu.

Ít ai biết rằng trước đó, ông từng vào làm công nhân ở Sở Cơ khí Trường Tiền để gây dựng cơ sở cách mạng, bí mật tập hợp công nhân, thanh niên yêu nước và thành lập Chi bộ Bình Phước – Tân Triều, chi bộ Đảng đầu tiên của Biên Hòa. Chính từ hạt nhân ấy, phong trào cách mạng của địa phương từng bước được khôi phục và phát triển.

Trước ngày tổng khởi nghĩa, Hoàng Minh Châu cùng các đồng chí họp liên tục.

Ông nói:

"Phải giành chính quyền thật nhanh, nhưng phải hạn chế đổ máu cho nhân dân."

Đó cũng là phương châm xuyên suốt kế hoạch khởi nghĩa.

Thay vì chỉ chuẩn bị lực lượng vũ trang, ông phân công nhiều cán bộ tìm gặp các quan chức của chính quyền cũ, vận động họ giao chính quyền trong hòa bình.

Đồng thời, lực lượng cách mạng cũng tiếp xúc với chỉ huy quân Nhật tại Biên Hòa, yêu cầu không can thiệp vào cuộc khởi nghĩa và giao nộp vũ khí.

Sáng 26 tháng 8 năm 1945.

Hàng trăm quần chúng từ khắp nơi đổ về trung tâm Biên Hòa.

Lá cờ đỏ sao vàng tung bay trước Tòa Bố Biên Hòa.

Đúng 11 giờ trưa, Hoàng Minh Châu cùng các thành viên Ủy ban Khởi nghĩa tiến vào tiếp nhận chính quyền.

Trong tiếng hò reo của nhân dân, ông được cử làm Chủ tịch Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời tỉnh Biên Hòa.

Khoảnh khắc ấy đánh dấu lần đầu tiên chính quyền cách mạng thực sự thuộc về nhân dân trên mảnh đất Biên Hòa.

Nhưng niềm vui chưa kéo dài bao lâu.

Chỉ ít tuần sau, thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Nam Bộ.

Hoàng Minh Châu lại khoác ba lô lên đường.

Ông được bầu làm Phó Bí thư Tỉnh ủy lâm thời Biên Hòa, trực tiếp chỉ đạo phong trào tiêu thổ kháng chiến, tổ chức lực lượng chiến đấu bảo vệ quê hương.

Đầu năm 1946, ông được nhân dân Biên Hòa tín nhiệm bầu làm Đại biểu Quốc hội khóa I.

Sau khi dự kỳ họp đầu tiên tại Hà Nội, nhiều người mong ông ở lại công tác tại miền Bắc.

Nhưng Hoàng Minh Châu xin trở lại chiến trường Nam Bộ.

Ông nói với đồng chí:

"Đồng bào miền Nam còn chiến đấu, mình không thể ở nơi yên bình."

Ông tìm mọi cách vượt qua vòng vây của địch để trở lại Nam Bộ.

Trên đường đi, ông từng bị mật thám Pháp bắt, tra tấn dã man.

Dù sức khỏe suy kiệt, ông vẫn không khai báo, không khuất phục. Sau khi được giải thoát và điều trị, ông tiếp tục nhận nhiệm vụ của Trung ương vào công tác ở chiến trường Tây Nam Bộ.

Những năm kháng chiến gian khổ, vết thương cũ liên tục tái phát.

Ngày 19 tháng 6 năm 1948, người chiến sĩ cộng sản kiên cường ấy qua đời tại bệnh viện kháng chiến tỉnh Vĩnh Long khi mới 37 tuổi.

Đồng đội kể rằng, trước lúc nhắm mắt, điều ông vẫn đau đáu là cuộc kháng chiến và tương lai của đất nước.