Anh hùng LLVT, Liệt sĩ Nguyễn Văn Kiến - Dáng đứng cuối cùng trên núi Hòn Đất

Nguyễn Văn Kiến sinh năm 1958 tại xã Thổ Sơn, huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang. Quê hương em là vùng đất có những ngọn núi đá nằm giữa đồng bằng, với nhiều hang động tự nhiên được quân và dân địa phương sử dụng làm căn cứ, bệnh xá, kho hậu cần và nơi trú quân trong kháng chiến.

Khi mới 9 tuổi, Nguyễn Văn Kiến được gia đình gửi vào một đơn vị quân y. Ban đầu, em làm những công việc phù hợp với tuổi nhỏ như chuyển thuốc, đưa cơm, dẫn đường và mang thư giữa các bộ phận. Nhờ thông thạo từng con đường, khe đá và cửa hang ở Hòn Đất, Kiến dần trở thành một liên lạc viên đáng tin cậy.

Dù trời tối, mưa lớn hay quân địch đang càn quét, Kiến vẫn tìm cách chuyển tin đến đúng nơi. Có khi em phải bò qua những khoảng đất trống, men theo sườn núi hoặc nằm im hàng giờ trong bụi cây để tránh các toán lính tuần tra.

Sống gần bộ đội, Kiến học được cách quan sát địa hình, sử dụng vũ khí và nhận biết các dấu hiệu hoạt động của quân địch. Em không chỉ làm liên lạc mà còn tham gia trinh sát, hỗ trợ đồng đội chuẩn bị trận địa.

Trong một lần theo dõi, Kiến phát hiện quân địch có thói quen chui vào các hang đá để nghỉ mỗi khi đi càn. Em báo lại cho đơn vị rồi cùng đồng đội nghiên cứu cách đánh. Mìn được bí mật đặt tại những vị trí địch thường tập trung. Khi chúng tiến vào hang, lực lượng ta cho nổ mìn và dùng súng tiến công, loại khỏi vòng chiến đấu cả một trung đội.

Chiến công ấy cho thấy người liên lạc nhỏ tuổi không chỉ nhanh nhẹn mà còn có khả năng quan sát và phán đoán tình hình. Sau mỗi nhiệm vụ, Kiến càng trưởng thành và được đồng đội tin tưởng giao thêm nhiều phần việc quan trọng.

Năm 1971, chiến sự tại Hòn Đất diễn ra quyết liệt. Quân địch tăng cường càn quét nhằm phá hệ thống căn cứ và tiêu diệt lực lượng cách mạng đang bám trụ trên núi. Các đơn vị quân y, hậu cần và bộ đội phải vừa bảo vệ thương binh, vừa chiến đấu giữ hang.

Ngày 13-5-1971, quân địch mở một đợt tiến công vào vị trí của lực lượng ta. Nguyễn Văn Kiến vừa làm nhiệm vụ liên lạc, vừa trực tiếp cầm súng chiến đấu. Trước sức ép của địch, đơn vị phải tổ chức bảo vệ thương binh và di chuyển lực lượng khỏi khu vực nguy hiểm.

Kiến ở lại một vị trí trên núi, liên tục nổ súng ngăn quân địch tiến lên. Tiếng súng của em khiến chúng tưởng lực lượng ta vẫn còn đông, nhờ đó đồng đội có thêm thời gian đưa người bị thương và tài liệu vào nơi an toàn.

Quân địch tổ chức nhiều đợt xung phong nhưng đều bị Kiến đánh trả. Khi đạn gần cạn và vòng vây ngày càng khép chặt, người chiến sĩ nhỏ tuổi vẫn không rời vị trí. Em đứng bên vách đá, tiếp tục hướng súng về phía quân địch cho đến khi trúng đạn và anh dũng hy sinh.

Nguyễn Văn Kiến ngã xuống trên quê hương Hòn Đất khi tuổi đời chỉ khoảng 13–14. Hình ảnh người thiếu niên hy sinh trong tư thế đứng bắn được đồng đội và người dân địa phương ghi nhớ như biểu tượng của một chiến sĩ không lùi bước trước quân thù.

Qua ký ức của ông Nguyễn Văn Chấp, ông Vũ Hoàng Giang và những cựu chiến binh Hòn Đất, vùng đất này từng phải đối mặt với những đơn vị lớn, xe tăng và nhiều phương tiện chiến tranh hiện đại của địch. Trong hoàn cảnh ấy, những thiếu niên như Nguyễn Văn Kiến vẫn bám núi, giữ hang, chuyển tin và trực tiếp chiến đấu cùng bộ đội.

Nguyễn Văn Kiến được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên em được khắc ghi cùng những người con đã hy sinh tại Khu di tích lịch sử – thắng cảnh Hòn Đất.

Từ một cậu bé 9 tuổi làm liên lạc cho đơn vị quân y, Nguyễn Văn Kiến đã trưởng thành giữa bom đạn và trở thành người chiến sĩ bảo vệ đồng đội đến giây phút cuối cùng. Dáng đứng của em trên núi Hòn Đất năm ấy đã trở thành dáng đứng bất tử của một người anh hùng nhỏ tuổi.