ANH HÙNG LLVT, LS HOÀNG VIỆT - BẢN GIAO HƯỞNG CỬU LONG CÒN DANG DỞ

Hoàng Việt tên khai sinh là Lê Chí Trực, sinh ngày 28 tháng 2 năm 1928 tại Chợ Lớn. Từ nhỏ, ông đã bộc lộ năng khiếu âm nhạc và bắt đầu sáng tác khi mới khoảng 16 tuổi. Những ca khúc đầu tiên được ông ký bằng bút danh Lê Trực.

Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ ở Nam Bộ, Lê Chí Trực rời đô thành, mang theo những bản nhạc của mình vào chiến khu. Từ đây, ông lấy bút danh Hoàng Việt, tham gia các đoàn văn công và dùng tiếng hát, giai điệu để động viên bộ đội, nhân dân. Những ca khúc như “Lá xanh”, “Nhạc rừng”, “Lên ngàn” được viết từ cuộc sống chiến đấu gian khổ nhưng tràn đầy niềm tin ấy.

Sau năm 1954, Hoàng Việt tập kết ra Bắc. Nỗi nhớ người vợ và quê hương miền Nam đã trở thành cảm xúc để ông sáng tác “Tình ca”. Bài hát không chỉ là tình cảm của một người chồng dành cho vợ mà còn là lời thủy chung của những người con phải xa cách vì đất nước còn chia cắt.

Năm 1958, Hoàng Việt được cử sang Bulgaria học sáng tác tại Nhạc viện Sofia. Sau khi trở về nước, ông hoàn thành bản giao hưởng “Quê hương” – một trong những tác phẩm giao hưởng tiêu biểu đầu tiên của nền âm nhạc cách mạng Việt Nam. Dù có điều kiện tiếp tục sáng tác tại miền Bắc, ông vẫn tha thiết xin trở lại chiến trường.

Năm 1966, Hoàng Việt cùng nhạc sĩ Lưu Hữu Phước, nhà văn Nguyễn Quang Sáng và một số văn nghệ sĩ vượt Trường Sơn vào Nam. Ông công tác tại Đoàn Văn công Quân Giải phóng miền Nam, đi thực tế tại nhiều đơn vị và vùng căn cứ. Người nhạc sĩ không đứng bên ngoài cuộc chiến mà sống, hành quân và làm việc như một chiến sĩ.

Trong những ngày ở chiến trường, Hoàng Việt ấp ủ viết bản giao hưởng thứ hai mang tên “Cửu Long”. Ông mong muốn tác phẩm sẽ tái hiện vẻ đẹp, sức sống và tinh thần chiến đấu của con người Nam Bộ. Những giai điệu đầu tiên đã được hình thành, nhưng ông chưa kịp hoàn thành bản nhạc.

Sáng ngày 31 tháng 12 năm 1967, Hoàng Việt cùng đoàn công tác di chuyển qua khu vực bờ kênh Ả Rặt, làng Mỹ Thiện, huyện Cái Bè, tỉnh Mỹ Tho. Bất ngờ, máy bay Mỹ xuất hiện và tập kích vào khu vực. Người nhạc sĩ – chiến sĩ bị trúng đạn rocket và anh dũng hy sinh ngay trên quê ngoại khi mới 39 tuổi.

Dòng kênh nhỏ nơi Hoàng Việt ngã xuống chảy ra sông Cửu Long. Bản giao hưởng mang tên dòng sông lớn mà ông đang viết cũng mãi mãi dừng lại. Tuy nhiên, những tác phẩm đã hoàn thành vẫn tiếp tục ngân vang, kể lại niềm tin, tình yêu và ý chí của một thế hệ sẵn sàng chiến đấu vì ngày thống nhất.

Năm 1996, Hoàng Việt được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học, nghệ thuật. Ngày 22 tháng 11 năm 2011, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông cũng là một trong những nhạc sĩ đầu tiên được trao tặng danh hiệu cao quý này.