Anh hùng LLVT Nguyễn Huy Hồng - Người chỉ huy không rời mâm pháo

Đã hơn nửa thế kỷ trôi qua, nhưng mỗi lần nghe tiếng còi báo động trong những buổi diễn tập phòng không, ông Lê Văn Mão vẫn bất giác siết chặt hai bàn tay. Âm thanh ấy đưa ông trở về những ngày tháng bom đạn, nơi có người chỉ huy trẻ tuổi Nguyễn Huy Hồng – người mà cả khẩu đội luôn gọi bằng cái tên thân thương: anh Hồng. "Tôi chưa từng thấy anh ấy lùi khỏi mâm pháo." Ông Mão nói chậm rãi. "Dù chỉ một lần." Ông gặp Nguyễn Huy Hồng khi cả hai cùng về đơn vị thuộc Sư đoàn Phòng không 361. Ngày ấy, Hồng mới ngoài hai mươi tuổi. Người thanh niên quê Phục Lễ nhập ngũ từ khi vừa tròn mười tám. Nước da rám nắng. Giọng nói nhỏ nhẹ. Nhưng mỗi lần bước vào huấn luyện, ánh mắt lại vô cùng cương nghị. Ông Mão nhớ buổi tập đầu tiên. Khẩu pháo vừa khai hỏa, nhiều chiến sĩ mới còn giật mình vì sức giật mạnh. Riêng Nguyễn Huy Hồng chỉ chăm chú quan sát mục tiêu rồi hỏi cán bộ: "Lần sau cho tôi làm lại." Ông muốn mọi thao tác phải thật chính xác. Bởi ông hiểu rằng ngoài chiến trường, chỉ cần chậm một giây là máy bay địch đã kịp ném bom xuống trận địa. Từ ngày ấy, người chiến sĩ trẻ gần như sống cùng khẩu pháo. Ban ngày luyện tập. Ban đêm học cách nhận dạng từng loại máy bay. Ông ghi nhớ tiếng động cơ của F-105. Phân biệt tốc độ của F-4. Từng góc bắn. Từng khẩu lệnh. Không điều gì được phép sai sót. Ông thường nói với đồng đội: "Muốn bắn trúng máy bay thì trước hết phải hiểu nó." Ba năm sau đó, Nguyễn Huy Hồng cùng đơn vị bước vào hơn 100 trận đánh lớn nhỏ trên bầu trời miền Bắc. Nơi nào có máy bay Mỹ. Nơi ấy có những khẩu pháo của Sư đoàn 361. Ông Mão kể: "Ngày ấy tụi tôi ăn bên mâm pháo. Ngủ cũng cạnh mâm pháo." Máy bay Mỹ xuất hiện bất cứ lúc nào. Có hôm vừa ăn xong bữa cơm thì còi báo động vang lên. Mọi người lập tức lao về vị trí chiến đấu. Không ai nghĩ đến bản thân. Ngày 21 tháng 6 năm 1969, bầu trời Đáp Cầu (Bắc Ninh) đặc quánh tiếng động cơ phản lực. Nhiều tốp máy bay F-105 và F-4 lao đến với ý đồ hủy diệt trận địa phòng không. Bom trút xuống liên tiếp. Đất đá bắn tung mù mịt. Một quả bom nổ rất gần. Sức ép hất nhiều chiến sĩ ngã xuống. Nguyễn Huy Hồng bị nhiều mảnh đạn găm khắp người. Máu chảy đỏ cả cánh tay và vai áo. Ông Mão chạy tới. "Anh Hồng! Lui xuống!" Người chỉ huy chỉ lắc đầu. Ông tự lấy băng cá nhân quấn vội quanh vết thương. Rồi quay lại mâm pháo. "Bắn tiếp!" Khẩu lệnh vang lên dứt khoát. Khẩu đội lập tức khai hỏa. Giữa màn khói bụi, từng loạt đạn phòng không xé toạc bầu trời. Chỉ ít phút sau. Một chiếc máy bay địch trúng đạn. Lửa bùng lên từ cánh. Chiếc F-105 nghiêng mạnh rồi lao xuống phía xa. Khắp trận địa vang lên tiếng reo. Nhưng Nguyễn Huy Hồng chỉ khẽ gật đầu. Ông tiếp tục quan sát bầu trời. Bởi với ông. Trận đánh vẫn chưa kết thúc. Ít lâu sau, tại Cầu Giẽ – Hà Tây, đơn vị lại bước vào một trận chiến ác liệt khác. Máy bay Mỹ liên tục bổ nhào đánh phá. Trong lúc chỉ huy, Nguyễn Huy Hồng một lần nữa bị thương. Lần này, mảnh bom găm vào chân khiến việc di chuyển vô cùng khó khăn. Đồng đội định đưa ông xuống hầm. Ông gạt đi. "Nếu tôi xuống thì ai chỉ huy?" Không ai nói thêm lời nào. Khẩu đội tiếp tục bám trụ. Và cũng trong trận đánh ấy. Một chiếc máy bay Mỹ nữa bị bắn cháy. Ông Mão nhớ mãi hình ảnh người chỉ huy ngồi tựa vào càng pháo sau khi trận đánh kết thúc. Đôi chân đầy máu. Nhưng ánh mắt vẫn hướng lên bầu trời. Không phải để tìm chiến công. Mà để chắc rằng không còn chiếc máy bay nào quay lại. Ông bảo: "Bầu trời yên rồi." Tháng 10 năm 1967, trong một trận đánh bảo vệ bầu trời Hà Nội, khẩu đội của Nguyễn Huy Hồng tiếp tục lập công xuất sắc khi bắn cháy thêm một máy bay Mỹ. Chiến công nối tiếp chiến công. Nhưng người chỉ huy trẻ chưa bao giờ nhận công lao về mình. Mỗi lần được biểu dương, ông đều nói: "Máy bay rơi là nhờ cả khẩu đội." Chính sự khiêm nhường ấy khiến đồng đội càng thêm kính phục. Ông Mão kể rằng sau mỗi trận đánh, việc đầu tiên Nguyễn Huy Hồng làm không phải kiểm tra thành tích. Mà là đi hỏi từng người: "Có ai bị thương không?" Nếu có chiến sĩ bị thương. Ông luôn nhường phần thuốc của mình. Có hôm chính ông còn chưa thay băng. Một chiến sĩ trẻ hỏi: "Anh không đau sao?" Ông cười: "Đau chứ. Nhưng còn chịu được." Câu trả lời giản dị ấy theo ông Mão suốt cả cuộc đời. Với những chiến công đặc biệt xuất sắc trong hơn một trăm trận đánh, Nguyễn Huy Hồng được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi mới 23 tuổi. Ngày nhận tin. Ông chỉ lặng lẽ cúi đầu. Rồi nói với đồng đội: "Danh hiệu này thuộc về những người đã nằm lại bên trận địa." Đó là lần duy nhất ông nhắc đến vinh dự của mình. Nhiều năm sau, trở lại Đáp Cầu. Ông Lê Văn Mão đứng rất lâu trên nền trận địa cũ. Nơi ấy giờ đã xanh màu cỏ. Không còn hố bom. Không còn tiếng phản lực gầm rú. Chỉ còn bầu trời xanh bình yên. Ông ngước lên cao. Khẽ mỉm cười. "Hồng à… Điều anh giữ năm xưa vẫn còn nguyên." Đó là bầu trời của Tổ quốc. Bầu trời mà biết bao người lính phòng không đã lấy tuổi trẻ, máu và cả cuộc đời mình để gìn giữ. Cuộc đời của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Huy Hồng là biểu tượng sáng ngời của bản lĩnh, ý chí và tinh thần "còn người, còn trận địa" của Bộ đội Phòng không Việt Nam. Từ chàng trai mười tám tuổi rời quê hương Phục Lễ đến người chỉ huy quả cảm của Sư đoàn 361, ông đã cùng đồng đội viết nên những trang sử hào hùng trên bầu trời miền Bắc. Hình ảnh người chiến sĩ nhiều lần bị thương nhưng vẫn tự băng bó, tiếp tục chỉ huy khẩu đội chiến đấu sẽ mãi là biểu tượng đẹp của lòng dũng cảm và tinh thần quyết chiến quyết thắng trong những năm tháng "thời hoa lửa".