Anh hùng LLVT nhân dân Nguyễn Quang Lộc

Nguyễn Quang Lộc sinh năm 1953, quê tại xã Tân Dân, huyện Hạc Trì, tỉnh Phú Thọ cũ, nay thuộc phường Dữu Lâu, tỉnh Phú Thọ. Tuổi thơ của ông cũng như bao chàng trai cùng thế hệ lớn lên trong những năm đất nước còn chiến tranh, khi tiếng máy bay, tiếng bom đạn và những câu chuyện về người ra trận đã trở thành một phần của cuộc sống. Năm 1971, khi vừa học xong lớp 10 tại Trường cấp 3 Việt Trì, chàng trai Nguyễn Quang Lộc mới 18 tuổi đã cùng nhiều thanh niên quê hương lên đường nhập ngũ. Tuổi 18 đáng lẽ là tuổi của sách vở, của những ước mơ về giảng đường và tương lai, nhưng với Nguyễn Quang Lộc, đó lại là thời điểm bắt đầu một hành trình đặc biệt của cuộc đời. Sau thời gian huấn luyện, tháng 2 năm 1972, ông cùng đơn vị hành quân vào chiến trường miền Đông Nam Bộ, trở thành chiến sĩ Đại đội 3, Tiểu đoàn 172, đơn vị tên lửa tầm thấp của Quân chủng Phòng không – Không quân, sử dụng khí tài tên lửa vác vai A72. Trước ngày bước vào trận đánh đầu tiên, người lính trẻ mang theo bên mình không chỉ là vũ khí và hành trang quân ngũ mà còn có một cuốn nhật ký nhỏ, nơi ông ghi lại những suy nghĩ, nỗi nhớ gia đình và những cảm xúc rất đỗi đời thường của một chàng trai vừa rời ghế nhà trường. Trong nhật ký, trước giờ ra trận, Nguyễn Quang Lộc viết về sự thao thức, lo lắng trước trận đánh đầu tiên và niềm tin rằng sau những mất mát, “hoa hòa bình” nhất định sẽ nở. Những dòng chữ ấy về sau trở thành một phần ký ức đặc biệt, giúp người đọc hôm nay hình dung được tâm thế của một người lính trẻ khi lần đầu đối diện với chiến tranh. Ngày 12 tháng 5 năm 1972, đơn vị của Nguyễn Quang Lộc nhận nhiệm vụ chiến đấu tại mặt trận tỉnh lỵ An Lộc, tỉnh Bình Long, nay thuộc tỉnh Bình Phước. Trận địa được bố trí gần khu vực đồi Núi Gió. Khoảng 9 giờ ngày 13 tháng 5, khi phát hiện tốp máy bay địch gồm máy bay AD-6, trực thăng và máy bay trinh sát hoạt động trên bầu trời, Nguyễn Quang Lộc được Đại đội trưởng Phạm Văn Quỳ giao nhiệm vụ bắn quả đạn đầu tiên. Khoảnh khắc ấy, người lính trẻ mới 18 tuổi phải đối diện với thử thách thực sự của chiến trường. Khoảng 9 giờ 30 phút, khi chiếc máy bay lọt vào tầm ngắm, ông khai hỏa quả tên lửa A72 và bắn hạ một máy bay AD-6; phi công đối phương sau đó nhảy dù và bị quân ta bắt. Ngày hôm sau, cũng tại trận địa ấy, ông tiếp tục bắn rơi một chiếc OV-10. Chỉ trong hai ngày, người chiến sĩ trẻ đã lập chiến công bắn rơi hai máy bay và được trao tặng Huân chương Chiến công hạng Ba. Nhưng chiến trường miền Đông Nam Bộ vẫn tiếp tục thử thách bản lĩnh của người lính trẻ. Tháng 10 năm 1972, Nguyễn Quang Lộc được giao nhiệm vụ tham gia chiến đấu cùng bộ đội địa phương. Ngày 11 tháng 11 năm 1972, trong một trận đánh trên khu vực sông Sài Gòn, ông phát hiện tốp hai máy bay AD-6 và chọn chiếc đi đầu để khai hỏa. Quả tên lửa A72 đã bắn hạ mục tiêu; chiếc máy bay còn lại hạ thấp để ứng cứu cũng bị bộ đội địa phương bắn cháy. Ngày 18 tháng 12 năm 1973, tại khu vực quận Kiến Đức, tỉnh Quảng Đức, nay thuộc huyện Đắk R’lấp, tỉnh Đắk Nông, ông tiếp tục bắn rơi một máy bay trinh sát L-19. Những chiến công nối tiếp nhau đã đưa Nguyễn Quang Lộc trở thành một xạ thủ tên lửa có nhiều kinh nghiệm, được điều động phối thuộc với nhiều đơn vị trong những trận chiến đấu quan trọng. Đến tháng 5 năm 1974, tổ A72 của ông phối thuộc với Lữ đoàn 316 Đặc công biệt động làm nhiệm vụ phục kích tại khu vực Rừng Sác, một địa bàn chiến đấu đặc biệt hiểm nguy. Tại đây, những người lính phải luồn sâu vào vùng địch kiểm soát, giữ bí mật, chờ thời cơ và sẵn sàng tiêu diệt những mục tiêu quan trọng. Mùa xuân năm 1975, thời cơ giải phóng miền Nam đã đến. Ngày 25 tháng 4 năm 1975, tổ A72 của Nguyễn Quang Lộc hành quân tới khu vực Gò Vấp, nhận nhiệm vụ tiêu diệt máy bay địch, khống chế máy bay cất cánh từ sân bay Tân Sơn Nhất, đồng thời hỗ trợ các lực lượng xe tăng và bộ binh tiến vào giải phóng Sài Gòn. Khoảng 9 giờ 30 phút ngày 29 tháng 4, khi một chiếc C-119 của đối phương bay nhiều vòng trên bầu trời và liên tục phát tín hiệu, hỏa lực xuống hướng tiến quân của ta, Nguyễn Quang Lộc nhanh chóng đưa tên lửa A72 lên vai, bình tĩnh quan sát mục tiêu, chờ thời cơ và khai hỏa. Quả tên lửa lao thẳng vào chiếc máy bay, chiếc C-119 bị bắn hạ. Đó là một trong những chiến công đặc biệt của người xạ thủ trẻ trong những ngày cuối cùng của cuộc chiến tranh, góp phần vào thắng lợi chung của Chiến dịch Hồ Chí Minh. Tổng cộng trong những năm chiến đấu, Nguyễn Quang Lộc đã tham gia bắn rơi 5 máy bay trên chiến trường miền Đông Nam Bộ. Chiến tranh kết thúc, đất nước bước sang một trang sử mới. Với người lính từng sống giữa những ngày tháng bom đạn, hòa bình không có nghĩa là dừng lại. Nguyễn Quang Lộc xin chuyển ngành, tiếp tục con đường học tập tại Tiệp Khắc trước đây. Trở về nước, ông công tác tại Công ty Cấp thoát nước Vĩnh Phúc cho đến khi nghỉ hưu. Hành trình ấy cho thấy một nét đẹp khác của thế hệ người lính thời chiến: sau khi hoàn thành nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, họ lại trở về với công việc đời thường, tiếp tục học tập, lao động và đóng góp cho cuộc sống hòa bình. Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, năm 2018, Nguyễn Quang Lộc được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Từ chàng trai 18 tuổi rời Trường cấp 3 Việt Trì năm nào, đến người chiến sĩ cầm súng trên chiến trường miền Đông Nam Bộ, rồi trở về tiếp tục học tập, công tác và gìn giữ những trang nhật ký của tuổi trẻ, cuộc đời Nguyễn Quang Lộc là một câu chuyện đẹp về một thế hệ đã đi qua chiến tranh bằng lòng dũng cảm, ý chí và niềm tin. Cuốn nhật ký năm xưa không chỉ ghi lại những ngày tháng chiến đấu mà còn lưu giữ tâm hồn của một người lính trẻ: có nhớ nhà, có lo lắng trước trận đánh, có khát vọng được trở về và trên tất cả là niềm tin vào ngày đất nước hòa bình. Hôm nay, khi những năm tháng chiến tranh đã lùi xa, câu chuyện về Nguyễn Quang Lộc vẫn nhắc chúng ta rằng phía sau mỗi chiến công là một con người bằng xương bằng thịt, từng có tuổi trẻ, có gia đình, có những ước mơ riêng và đã lựa chọn đặt trách nhiệm với Tổ quốc lên trên những dự định của tuổi đôi mươi. Từ tuổi 18 đến danh hiệu Anh hùng, đó không chỉ là hành trình của một người lính, mà còn là một lát cắt xúc động về cả một thế hệ thanh niên Việt Nam đã gửi tuổi xuân của mình vào những năm tháng gian lao nhất của đất nước.