Anh hùng LLVT nhân dân Trần Hữu Bào

Đại tá, cựu chiến binh, Anh hùng LLVT nhân dân Trần Hữu Bào, sinh năm 1950, quê ở xã Hiến Sơn, huyện Đô Lương (nay là xã Bạch Hà, tỉnh Nghệ An), nguyên Chủ nhiệm Chính trị Sư đoàn 968, Quân khu 4. Năm 17 tuổi (12-7-1967), ông lên đường nhập ngũ, được biên chế vào Đại đội 5, Tiểu đoàn 8, Trung đoàn 66, Sư đoàn 304. Trong cuộc đời binh nghiệp của mình, ông đã tham gia nhiều chiến dịch với nhiều trận đánh, trong đó với chiến công oanh liệt “45 ngày chốt giữ cao điểm 595”, một mình tiêu diệt 78 lính thủy đánh bộ Mỹ.​

Trong không khí chuẩn bị kỷ niệm 51 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30-4-1975 / 30-4-2026), chúng tôi đến thăm Đại tá, cựu chiến binh, Anh hùng LLVT nhân dân Trần Hữu Bào tại phường Vinh Phú, tỉnh Nghệ An. Câu chuyện về cuộc đời binh nghiệp của ông như thước phim quay chậm.

Ông kể, đầu năm 1968, Khe Sanh - Hướng Hóa (Quảng Trị) trở thành tâm điểm, được cả thế giới chú ý, theo dõi, khi Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương quyết định mở Chiến dịch Đường 9 - Khe Sanh. Không chỉ đội ngũ cố vấn quân sự của Mỹ ở Sài Gòn, mà ngay cả những chuyên gia quân sự hàng đầu của nước Mỹ cũng bị “mất phương hướng” khi cho rằng sẽ có một “Điện Biên Phủ khác” ở Khe Sanh.

Anh hùng LLVT nhân dân Trần Hữu Bào xem lại tư liệu, hiện vật gắn bó với cuộc đời quân ngũ.

Thung lũng Khe Sanh nằm ở vùng rừng núi heo hút phía Tây Quảng Trị, được xác định là một trong những địa bàn chiến lược ở khu vực giáp ranh giới tuyến quân sự tạm thời. Năm 1966, tại khu vực Nam vĩ tuyến 17 đến Đường 9 - Khe Sanh, Mỹ đã cho xây dựng tuyến phòng thủ, lấy tên là hàng rào điện tử McNamara.

Ở vị trí “mỏ neo” khu vực ngã ba biên giới, Khe Sanh được định vị là một trong ba “mắt thần” của hàng rào điện tử McNamara, nơi Mỹ tập trung xây dựng một tập đoàn cứ điểm mạnh, gồm chi khu quân sự Hướng Hóa, cụm cứ điểm Làng Vây và sân bay Tà Cơn. Khu vực này được trang bị đầy đủ các loại vũ khí hiện đại, tối tân lúc bấy giờ, với nhiều hệ thống công sự dày đặc có sự yểm trợ bằng máy bay B52, cùng với đội quân tinh nhuệ, nhằm cắt đứt tuyến chi viện của ta trên tuyến đường mòn Hồ Chí Minh, ngăn chặn quân ta từ Bắc vào, từ Lào sang và làm tấm bình phong che chắn cho khu vực phòng thủ của chúng ở phía Đông Đường 9.

Tà Cơn là căn cứ quân sự có kết cấu hoàn chỉnh của địch, bao gồm sân bay, sở chỉ huy trung tâm, hệ thống tiếp tế, thông tin liên lạc đầy đủ. Điểm cao 595 trước đó do địch chiếm đóng, nằm giữa các điểm cao 832, cao điểm 689, cao điểm 500, phía Tây Bắc của sân bay Tà Cơn khoảng 1,5km, trên con đường này, hằng ngày quân Mỹ thường cho xe tăng yểm hộ xe vận tải chở hàng tiếp tế tới sân bay Tà Cơn. Nhưng sau đó bị ta vây ép, chúng buộc phải rút chạy về trung tâm cứ điểm Tà Cơn. Ngay khi ta chiếm cao điểm, đồng chí Trần Hữu Bào, cùng đơn vị Tiểu đội 3, Trung đội 1, Đại đội 5, Tiểu đoàn 8, Trung đoàn 66, Sư đoàn 304 được giao nhiệm vụ nhanh chóng chốt giữ cao điểm 595, đánh tiêu diệt quân thủy quân lục chiến Mỹ, chặn đường tiếp tế và hạn chế máy bay vận tải của địch xuống sân bay.

Anh hùng LLVT nhân dân Trần Hữu Bào cùng đồng đội đã có “45 ngày chốt giữ cao điểm 595”, một mình ông tiêu diệt 78 lính thủy đánh bộ Mỹ.

Để chốt giữ điểm cao, đơn vị đã bố trí lực lượng: Mỏm 1 thấp bố trí Tiểu đội 1 và Tiểu đội 2, Tiểu đội 3 chốt giữ mỏm 2. Ở vị trí này mỏm 2 cao hơn mỏm 1, được bố trí hai hầm chữ Y ở cửa hầm, có hố đứng bắn, cảnh giới quan sát phát hiện địch. Trung đội có hỏa lực B41, Tiểu đội có hỏa lực B40, Đại đội có hỏa lực cối 60mm, Đại đội 5 giữ chốt được sự chi viện của Đại đội 8 cối 82mm và hai Đại đội cơ động là Đại đội 6 và Đại đội 7.

Bản thân ông Bào, được giao nhiệm vụ giữ súng hỏa lực B40 và súng AK và 3 cơ số lựu đạn thuộc Tiểu đội 3 do đồng chí Phạm Nhất Linh - Phó trung đội trưởng trực tiếp chỉ huy, trang bị súng AK. Đồng chí Bút - Tiểu đội trưởng, trang bị súng AK; đồng chí Thứ - Tiểu đội phó, trang bị súng AK; đồng chí Thúy - chiến sĩ trang bị súng trung liên. Nhiệm vụ của đơn vị giữ vững cao điểm 595 với quyết tâm cao “Còn người còn trận địa”, tiểu đội được quán triệt cách đánh, chờ địch vào gần 10 - 15m mới nổ súng, làm cho địch bất ngờ, địch bị sát thương cao mà vẫn giữ bí mật được lực lượng của ta.

Từ khi lên giữ chốt, các chiến sĩ trực thay nhau canh gác 24/24 giờ trong ngày. Ngày và đêm bị máy bay, pháo cối của địch từ sân bay Tà Cơn bắn ra liên tục, cao điểm 595 bị bom đạn cày xới, ban ngày không đi lại được, các hoạt động đều diễn ra ban đêm. Cuộc sống của anh em trên chốt ăn cơm nắm, uống nước không đủ, không tắm, quần áo nhờ anh nuôi mang về sau giặt rồi mang lên. Khi hành quân chiếm lĩnh trận địa và giữ chốt, đơn vị bị thương và hy sinh 45 đồng chí. Trận địa chốt của Tiểu đội 3 được bố trí hai hầm chữ Y, có thể quan sát phát hiện địch từ sân bay Tà Sơn đánh vào chốt. Hầm bên trái gồm có đồng chí Linh - Phó trung đội trưởng; đồng chí Bút - Tiểu đội trưởng; đồng chí Thúy - chiến sĩ trung liên. Hầm bên phải đồng chí Thứ - Tiểu đội trưởng và ông Bào - chiến sĩ.

Ngày 6-4-1968, đã là ngày thứ 45 làm nhiệm vụ chốt giữ ở điểm cao 595, trận địa chốt của đơn vị thường xuyên bị máy bay ném bom, pháo cối từ sân bay Tà Cơn bắn ra liên tục, vô cùng căng thẳng.

Trước đó hai tuần, một đại đội thủy quân lục chiến Mỹ đánh vào mỏm 1 do Tiểu đội 1 và Tiểu đội 2 chốt giữ, quân địch bị tiêu diệt 23 tên. Sáng ngày 6-4-1968, như thường lệ, đồng chí Linh, Phó trung đội trưởng và đồng chí Bút đi kiểm tra, nhắc nhở các đồng chí trong tiểu đội. Đồng chí Linh nhận định: “Tối hôm qua và sáng nay, địch bắn pháo cối ít hơn những ngày trước, đề phòng địch tấn công vào chốt, các đồng chí ăn sáng xong, tất cả chuẩn bị thật chu đáo để đánh địch. Đạn lên nòng, lựu đạn mở nắp bảo hiểm và tăng cường quan sát phát hiện địch từ xa, từ phía sân bay Tà Cơn ra”.

Anh hùng LLVT nhân dân Trần Hữu Bào thăm sân bay Tà Cơn, trọng điểm ác liệt trong Chiến dịch Đường 9 - Khe Sanh.