Nhạc sĩ Văn Chừng

Văn Chừng (tên khai sinh Trần Văn Chừng; 4 tháng 1, 1938 - 10 tháng 9, 2006), là nhạc sĩ Việt Nam, được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2017. Văn Chừng (bút danh: Hoài Minh, Trần Anh Văn, Lê Hoài My, Lê Hoài Việt), là một trong những nhạc sĩ quân đội đã lăn lộn trong thực tế chiến đấu và có rất nhiều tác phẩm để đời cả về thanh nhạc và khí nhạc. Ông là một trong những trụ cột của Đoàn văn công Quân Giải phóng miền Trung trong những năm kháng chiến chống Mỹ.

Văn Chừng quê Bình Định nhưng ông sinh ra và lớn lên ở Kon Tum. Năm 17 tuổi, Văn Chừng đã là văn công bộ đội Tây Nguyên và tập kết ra Bắc, rồi về công tác tại Đoàn văn công Quân khu 3. Năm 1962, sau khi tốt nghiệp Nhạc viện Hà Nội, ông cùng 10 chiến sĩ văn nghệ trong đoàn công tác đặc biệt vào Khu V, được Bác Hồ và Thủ tướng Phạm Văn Đồng đích thân gặp và tiễn về Nam. Thời điểm đó ông đã có những tác phẩm thành công, trong đó có ca khúc Vui mùa chiến thắng (Văn Chừng - Lam Lương). Năm 1965, ca khúc này được trao Giải thưởng văn học nghệ thuật Nguyễn Đình Chiểu.

Văn Chừng còn là một chiến sĩ của Trung đoàn 812 từng gắn bó với chiến trường cực Nam Trung bộ trong chiến tranh giải phóng. Trong quá trình hoạt động nghệ thuật, ông đã góp phần phát hiện, khuyến khích, chăm lo bồi dưỡng cho rất nhiều hội viên nhạc sĩ trẻ của các địa phương, đặc biệt là lực lượng sáng tác âm nhạc trẻ khu vực miền Trung và Tây Nguyên.

Sau năm 1975, Văn Chừng sống ở Nha Trang. Ông đi nhiều, sáng tác nhanh và luôn có những tác phẩm phổ cập đến tận cùng đời sống của đồng bào chiến sĩ các địa phương. Trong đó có những ca khúc nổi tiếng như: Bác Hồ trong lòng dân Tây Nguyên, Đêm xoang Tây Nguyên, Bài ca Phú Yên, Nha Trang thành phố anh hùng...

Năm 2006, ông qua đời vì những biến chứng của việc nhiễm chất độc hóa học trong những năm ở chiến trường. Vui mùa chiến thắng. Bác Hồ trong lòng dân Tây Nguyên. Hạt cát ấy - bông hoa ấy. Đêm xoang Tây Nguyên. Trường Sa - ơi Trường sa. Bài ca Phú Yên. Nha Trang thành phố anh hùng. Khúc hát em bay xa. Voi đã về buôn. Xuân Tây Nguyên... Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật (2017). Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhất. Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng Nhất. Giải thưởng Văn học Nghệ thuật Nguyễn Đình Chiểu (1960-1965). Giải Ba Hội Nhạc sĩ Việt Nam (1994, 1996).

(Cadn.com.vn) - Ngỡ như bị quên lãng, thế rồi cố nhạc sĩ Văn Chừng, tác giả của ca khúc "Vui mùa chiến thắng" đã được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học - nghệ thuật năm 2016. Một sự tôn vinh của Nhà nước, cũng là sự tưởng thưởng xứng đáng của nhân dân dành cho nhạc sĩ, chiến sĩ Văn Chừng. Dẫu muộn màng nhưng vẫn không vơi niềm vui chung cho những ai từng biết, từng trân quý ông, một nhạc sĩ, chiến sĩ cả trong chiến tranh và hòa bình.

Chia sẻ niềm vui với mọi người thân, trân quý ông và thay nén hương gửi về phía linh ông trong ngày nhận tin vui muộn dành cho ông, chợt chạnh lòng nhớ hôm nhận tin ông từ giã cõi trần, như hóa mình vào cánh chim Phí mà bay về cội nguồn.

Hôm đó, chính xác là 3 giờ sáng ngày 10-9-2006, từ TP Hồ Chí Minh, tôi nhận một tin nhắn với vỏn vẹn mấy dòng: Nhạc sĩ Văn Chừng, tác giả của ca khúc "Vui mùa chiến thắng" đã vĩnh biệt bạn bè, người thân lúc 2 giờ 50 sáng 10-9-2006 tại Nha Trang. Đọc tin nhắn đến mấy lần là cả mấy lần từng từ tiếc thương cứ quyện lấy từng ca từ trong mạch thanh âm ca khúc Vui mùa chiến thắng thấm đậm tình yêu quê hương, đất nước, thấm đậm chất lạc quan cách mạng: Chiều nay tôi đứng trên Trường Sơn, lòng tràn đầy vui sướng mùa lúa thơm ngạt ngào. Dòng sông đưa nước về xuôi, mang bóng nương ngô cùng bồng con phất cờ. Chim Phí bay về nương lúa xanh trĩu bông, chao mình trong gió thu đưa dạt dào... Hò ơ, mang trong tim này tình yêu quê hương, trên nương đồi này đẹp bao tấm lòng, mùa lúa chín chờ ta với bao niềm tin, thu sang trong mùa vui chiến thắng...".

Vâng, ca khúc đẹp từng ca từ với giai điệu tiết tấu rộn ràng, mạch lạc trên cái nền tấm lòng của một người con trở lại quê hương đó xuất hiện giữa những năm đầu thập niên 1960, khi cuộc chiến tranh giải phóng đang vào độ gian nan, ác liệt đã đồng hành theo bước chân hành quân của lớp lớp chiến sĩ chúng tôi hướng vào tương lai. Vào thời đó, hầu như tất cả chúng tôi đều thuộc bài hát Vui mùa chiến thắng của Văn Chừng, nhưng ít ai trong chúng tôi biết rõ về xuất xứ của ca khúc. Đó là đêm 13-5-1962, Văn Chừng cùng 10 chiến sĩ văn nghệ trong đoàn công tác đặc biệt vào Khu V đánh Mỹ đã được Bác Hồ và Thủ tướng Phạm Văn Đồng đích thân gặp và tiễn "về Nam". Với tâm trạng hạnh phúc, hân hoan được trở về giải phóng quê hương, những năm đồng cam, cộng khổ với đồng bào chiến sĩ quê hương miền Trung - Tây Nguyên đau thương nhưng kiên cường, nhiều chiến sĩ văn nghệ trong đoàn quân công tác đó đã có những tác phẩm thôi thúc lòng người như: Đất nước đứng lên của Nguyên Ngọc; Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành; Bóng cây Kơnia, Những ánh sao đêm của Phan Huỳnh Điểu; Câu hò trên bến Hiền Lương của Hoàng Hiệp... Trong số đó, riêng Văn Chừng và Lam Lương chỉ sau một năm "đi B" đã có ngay ca khúc Vui mùa chiến thắng cùng với các tác phẩm của đồng nghiệp trong đoàn góp phần thổi vào trái tim chiến sĩ và đồng bào một niềm tin mãnh liệt vào ngày toàn thắng. Đó cũng là lẽ tự nhiên để năm 1965, Vui mùa chiến thắng của Văn Chừng - Lam Lương được trao giải thưởng Văn học nghệ thuật Nguyễn Đình Chiểu cùng với những tác phẩm của các chiến sĩ văn nghệ cách mạng đương thời.

* Nhạc sĩ Văn Chừng tên khai sinh Trần Văn Chừng, sinh ngày 4- 1-1938, quê Bình Định, qua đời năm 2006 tại Nha Trang. Là một trong những nhạc sĩ quân đội, nhạc sĩ Văn Chừng (bút danh: Hoài Minh, Trần Anh Văn, Lê Hoài My, Lê Hoài Việt) đã lăn lộn trong thực tế chiến đấu và có rất nhiều tác phẩm để đời cả về thanh nhạc và khí nhạc. Đặc biệt trong quãng thời gian từ năm 1957 đến 1962, tại chiến trường Trung Bộ, công tác ở Đoàn Văn công Quân Giải phóng miền Trung, ông đã sáng tác một số ca khúc: Vui mùa chiến thắng, Khúc hát em bay xa, Voi đã về buôn, Xuân Tây Nguyên...

Qua tư liệu lịch sử và bài viết "Chương kết có hậu cho tác giả "Vui mùa chiến thắng" đăng trên Báo Công an TP. Đà Nẵng, cuộc đời và quá trình hoạt động cách mạng của Nhạc sĩ Văn Chừng (1938 – 2006) – người con của quê hương Hà Nội – là minh chứng tiêu biểu cho phẩm chất kiên trung của thế hệ cán bộ, chiến sĩ thuộc nhóm Người có công với cách mạng gắn liền với giai đoạn lịch sử 1975. Trong suốt những năm tháng chiến đấu và công tác, vượt qua muôn vàn gian khổ, thử thách của thời cuộc, Văn Chừng đã dành trọn tâm huyết, trí tuệ và bản lĩnh để hoàn thành xuất sắc trọng trách trước Đảng, Nhà nước, Quân đội và Nhân dân.

Những cống hiến và dấu ấn lịch sử của Nhạc sĩ Văn Chừng được lưu giữ trên các trang báo chí cách mạng Việt Nam (Báo Công an TP. Đà Nẵng: https://cadn.com.vn/chuong-ket-co-hau-cho-tac-gia-vui-mua-chien-thang-post163392.html) không chỉ là nguồn sử liệu quý giá đối với quê hương Hà Nội, mà còn là tấm gương sáng về lòng yêu nước, đạo đức cách mạng và ý chí phụng sự Tổ quốc để thế hệ trẻ hôm nay học tập, noi theo. Bên cạnh đó, nhiều bài viết báo chí chính thống như "Chương kết có hậu cho tác giả "Vui mùa chiến thắng" (Báo Công an TP. Đà Nẵng - https://cadn.com.vn/chuong-ket-co-hau-cho-tac-gia-vui-mua-chien-thang-post163392.html); "“Đất nước này sáng mãi tên Anh...”" (Báo Khánh Hòa - https://baokhanhhoa.vn/van-hoa/201310/dat-nuoc-nay-sang-mai-ten-anh-2268333/); "Cái kết đẹp cho tác giả "Vui mùa chiến thắng"!" (Báo Khánh Hòa - https://baokhanhhoa.vn/van-hoa/201703/cai-ket-dep-cho-tac-gia-vui-mua-chien-thang-5001500/) cũng đã ghi nhận sâu sắc những đóng góp của nhân vật.