Anh hùng LLVT Phạm Văn Lần - Người giữ lửa ở Sơn Trắng

Có những buổi sáng đi ngang cánh đồng Sơn Trắng, ông Lê Văn Sang vẫn dừng xe thật lâu nhìn về con đường đất ngày xưa. Giờ đây, nơi từng là bãi mìn và hố bom đã phủ kín màu xanh của lúa. Tiếng chim gọi nhau trên hàng dừa khiến ông chợt nhớ đến người chỉ huy năm nào – Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Văn Lần. "Tụi tôi gọi anh là anh Lần. Anh ít nói lắm, nhưng mỗi lần nhận nhiệm vụ thì luôn là người đi đầu." Ông Sang quen Phạm Văn Lần vào năm 1964, khi cả hai cùng hoạt động trong đội du kích ấp Sơn Trắng. Lúc ấy, chiến tranh ở Càng Long diễn ra vô cùng khốc liệt. Địch liên tục mở những cuộc càn quét, dựng đồn bốt dày đặc, gom dân lập ấp chiến lược nhằm bóp nghẹt phong trào cách mạng. Phạm Văn Lần tham gia lực lượng du kích từ năm 1963. Ban đầu, công việc của ông chỉ là cùng đồng đội chống càn, đào công sự, gài chông, đặt bẫy và bố trí mìn tự tạo để ngăn bước tiến của quân địch. Ông Sang kể: "Ngày đó, anh Lần thuộc từng bờ ruộng, từng con mương. Chỗ nào đặt chông, chỗ nào có thể phục kích, anh đều nhớ như lòng bàn tay." Chỉ sau một năm, nhờ lòng dũng cảm và khả năng chỉ huy, Phạm Văn Lần được giao làm Tiểu đội trưởng du kích ấp Sơn Trắng. Buổi họp đầu tiên sau khi nhận nhiệm vụ, ông trải một tấm bản đồ vẽ tay xuống nền đất rồi nói với anh em: "Muốn giữ được quê mình thì phải để địch sợ bước chân vào quê mình." Câu nói ấy nhanh chóng trở thành phương châm chiến đấu của cả đơn vị. Những tháng ngày sau đó, đội du kích liên tục tổ chức bao vây, quấy rối các đồn bốt, phục kích những toán lính đi càn và trừng trị bọn tề xã, biệt kích ác ôn chuyên chỉ điểm, đàn áp nhân dân. Ông Sang nhớ mãi một trận đánh vào toán lính đi bình định. Hôm ấy, trời vừa hửng sáng, cả tiểu đội đã bí mật ém quân bên bờ kênh. Nghe tiếng giày đinh lội xuống ruộng, Phạm Văn Lần khẽ giơ tay ra hiệu. Ông không nổ súng ngay. Đợi đến khi toàn bộ toán địch lọt vào trận địa, ông mới dứt khoát hô lớn: "Đánh!" Tiếng súng đồng loạt vang lên. Chỉ trong ít phút, toán lính bị đánh tan, số còn lại hoảng loạn bỏ chạy. Ông Sang cười hiền: "Anh Lần luôn dặn phải đánh chắc, đánh gọn, không để dân bị ảnh hưởng." Đó cũng là điều khiến bà con trong vùng hết lòng che chở cho lực lượng du kích. Năm 1970, Phạm Văn Lần được bổ nhiệm làm Xã đội phó xã Nhị Long. Chiến tranh ngày càng ác liệt. Địch tăng cường xây dựng thêm nhiều đồn bốt để khống chế các tuyến giao thông. Trên cương vị mới, ông trực tiếp tổ chức lực lượng đánh nhỏ, đánh liên tục, giữ thế chủ động. Ông Sang kể rằng điều đặc biệt ở Phạm Văn Lần là luôn dành thời gian huấn luyện chiến sĩ trẻ. Ông thường nói: "Biết bắn súng mới là người lính. Biết giữ dân mới là người cách mạng." Đến năm 1973, ông được giao trọng trách Xã đội trưởng xã Nhị Long. Đây cũng là giai đoạn đơn vị liên tục đánh mìn vào các đồn địch trên địa bàn. Mỗi trận đánh đều được nghiên cứu rất kỹ. Địa hình. Giờ đổi gác. Hướng rút lui. Không một chi tiết nào bị bỏ sót. Trong nhiều trận tập kích liên tiếp, dưới sự chỉ huy của Phạm Văn Lần, lực lượng xã đội đã tiêu diệt và làm bị thương 56 tên địch, góp phần làm suy yếu hệ thống phòng thủ của đối phương trên địa bàn Nhị Long. Ông Sang nhớ nhất buổi tối trước một trận đánh. Có chiến sĩ trẻ hỏi: "Anh có sợ không?" Phạm Văn Lần nhìn về phía đồn địch đang sáng ánh đèn rồi đáp: "Sợ chứ. Nhưng nếu mình không đi thì mai này con cháu mình còn phải sống trong chiến tranh." Không ai nói thêm lời nào. Sáng hôm sau, trận đánh giành thắng lợi. Tháng 6 năm 1974, ông được điều động giữ chức Đại đội phó địa phương quân huyện Càng Long. Đơn vị liên tiếp nhận những nhiệm vụ khó. Trong đó có trận đánh vào đồn Cống Đá – một cứ điểm được địch bố trí hỏa lực rất mạnh. Trước giờ xuất kích, Phạm Văn Lần đi một vòng bắt tay từng chiến sĩ. Ông chỉ nói ngắn gọn: "Cứ bình tĩnh. Có tôi ở phía trước." Đêm ấy, giữa tiếng bộc phá và đạn súng, người Đại đội phó vẫn dẫn đầu mũi tiến công. Trận đánh thành công, nhưng cũng trong những tháng cuối năm 1974, khi tiếp tục chiến đấu với quân địch, ông bị thương rất nặng. Đồng đội phải vượt qua nhiều cánh đồng ngập nước để đưa ông về tuyến quân y. Ông Sang nghẹn giọng nhớ lại: "Trên cáng thương, anh vẫn hỏi trước tiên: 'Anh em mình còn đủ không?'" Đó là câu hỏi của một người chỉ huy luôn nghĩ về đồng đội trước bản thân mình. Sau thời gian điều trị, tháng 12 năm 1975, Phạm Văn Lần được chuyển về công tác tại Văn phòng Huyện đội Càng Long. Chiến tranh đã kết thúc. Đất nước thống nhất. Nhưng những vết thương chiến tranh vẫn theo ông suốt cuộc đời. Năm 1976, ông được nhân dân tín nhiệm bầu giữ chức Phó Chủ tịch UBND xã Nhị Long. Từ người lính cầm súng, ông trở thành người cán bộ gần dân, tiếp tục góp sức dựng xây quê hương sau ngày hòa bình. Đến năm 1988, vì sức khỏe suy giảm do thương tật chiến tranh, ông nghỉ hưu. Ông Sang nhiều lần đến thăm người đồng đội cũ. Có lần nhìn ra cánh đồng lúa chín vàng, Phạm Văn Lần mỉm cười rất hiền: "Hồi đó mình giữ đất để có ngày bà con được cày trên mảnh ruộng này trong yên bình." Đó cũng là lần cuối cùng ông Sang nghe người chỉ huy năm xưa nhắc về chiến tranh. Hôm nay, trên vùng quê Nhị Long, những con đường bê tông đã thay cho lối mòn năm cũ, trẻ em tung tăng đến trường trên chính những nơi từng là chiến hào. Mỗi lần đi qua Sơn Trắng, ông Sang lại nhớ lời Phạm Văn Lần: "Người lính chiến đấu không phải để được nhớ đến, mà để quê hương có một ngày không còn tiếng súng." Cuộc đời của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Văn Lần là hình ảnh đẹp của người chiến sĩ du kích miền Nam trưởng thành từ phong trào quần chúng. Từ một thanh niên gài chông chống càn đến người chỉ huy lực lượng vũ trang địa phương, ông đã dành trọn tuổi xuân cho độc lập của Tổ quốc. Những chiến công ông để lại không chỉ được ghi bằng những đồn bốt bị phá, những trận đánh thắng lợi hay những vết thương trên cơ thể, mà còn bằng niềm tin yêu của nhân dân và tấm gương về lòng trung kiên, trách nhiệm đối với quê hương, đất nước.