Anh hùng LLVT Thẩm Thanh Quang - Giọt máu giữa chiến hào

"Trong đời tôi, chưa ai cho máu nhiều như anh Quang." Đại tá Nguyễn Văn Hòa đặt nhẹ bàn tay lên chiếc băng đỏ của Hội Chữ thập đỏ đã cũ. Ông nói chậm rãi: "Không phải chỉ sau hòa bình." "Mà ngay giữa chiến trường." Đó là điều khiến ông nhớ nhất về người đồng đội mang tên Thẩm Thanh Quang. Năm 1960, chàng thanh niên trẻ gia nhập Quân giải phóng. Ngày đầu tiên vào đơn vị, ông được phân công làm hộ lý tại Bệnh viện 320. Có người hỏi: "Sao không xin cầm súng?" Ông chỉ cười: "Cứu được một người cũng là đánh thắng một trận." Không ai ngờ câu nói ấy lại theo ông suốt cả cuộc đời. Những năm đầu chiến tranh, điều kiện của các bệnh viện dã chiến vô cùng thiếu thốn. Không điện. Không nước sạch. Không đủ thuốc mê. Không đủ băng gạc. Một ca mổ nhiều khi chỉ có ánh sáng từ ngọn đèn dầu hoặc chiếc đèn pin được đồng đội cầm trên tay. Ông Hòa kể: "Anh Quang chưa bao giờ than thiếu." Ông chỉ hỏi: "Còn cách nào cứu được không?" Nếu câu trả lời là còn. Ông làm đến cùng. Từ hộ lý, cứu thương. Ông trở thành y tá. Rồi y sĩ. Lần lượt công tác tại Bệnh viện 320, Đội phẫu thuật F342 và Viện Quân y Z12A. Chiến trường Tây Nam Bộ những năm ấy vô cùng ác liệt. Có hôm vừa mổ xong ca này. Bom lại dội xuống. Cả đội phải khiêng thương binh chạy sang hầm khác. Mổ tiếp. Có lần. Một thương binh mất quá nhiều máu. Kho máu dã chiến đã cạn. Mọi người nhìn nhau. Thẩm Thanh Quang bước lên. "Lấy máu của tôi." Đó là lần đầu tiên ông hiến máu cứu người. Rồi lần thứ hai. Lần thứ ba. Cho đến khi chiến tranh kết thúc. Ông đã nhiều lần hiến máu ngay giữa chiến trường. Và sau này, tổng cộng 42 lần hiến máu trong suốt cuộc đời làm nghề. Ông Hòa kể: "Anh bảo máu mình còn chảy được thì thương binh còn có cơ hội sống." Có những đêm đội phẫu thuật làm việc liên tục hơn hai mươi giờ. Người mệt quá ngủ gục ngay bên bàn mổ. Riêng Thẩm Thanh Quang vẫn đi kiểm tra từng thương binh. Có chiến sĩ tỉnh dậy giữa đêm. Thấy ông đang chỉnh lại chăn. Anh lính hỏi: "Bác sĩ chưa nghỉ sao?" Ông cười: "Người bệnh còn thức thì bác sĩ sao ngủ được." Câu nói ấy theo nhiều học trò của ông suốt đời. Một trong những ký ức khiến ông Hòa không bao giờ quên là một trận càn lớn. Đội điều trị vừa chuyển thương binh thì địch phát hiện. Bom nổ sát hầm. Đất đá sập xuống. Nhiều người bị thương. Chính Thẩm Thanh Quang cũng bị sức ép và mảnh đạn. Sau này ông được công nhận thương binh hạng 4/4. Nhưng hôm ấy. Ông không cho ai băng bó mình trước. Ông chỉ nói: "Cứ lo cho thương binh." Đó là con người ông. Luôn đặt người khác trước bản thân. Sau năm 1972, Thẩm Thanh Quang trở thành Bác sĩ Đội trưởng S.901A, rồi Đội trưởng Đội điều trị 1 – đơn vị sau này được phong tặng danh hiệu Anh hùng. Dù chiến tranh còn ác liệt. Ông vẫn kiên trì đào tạo lớp quân y trẻ. Ông thường nói: "Kỹ thuật có thể học. Nhưng lòng thương người phải tự rèn." Trong nhiều ca phẫu thuật. Ông không chỉ hướng dẫn. Mà trực tiếp cầm tay học viên. Chỉ từng đường khâu. Từng mạch máu. Từng quyết định. Ông luôn nhắc: "Một động tác chính xác có thể giữ lại cả cuộc đời." Sau ngày đất nước thống nhất. Thẩm Thanh Quang tiếp tục cống hiến cho ngành quân y. Ông lần lượt giữ chức Viện trưởng Bệnh viện 122, Giám đốc Bệnh viện 121. Dưới sự lãnh đạo của ông. Bệnh viện 121 trở thành một trong những đơn vị tiêu biểu của ngành quân y. Điều khiến cán bộ kính trọng nhất là. Dù đã là giám đốc. Ông vẫn mặc áo blouse đi buồng bệnh mỗi sáng. Có bệnh nhân nghèo. Ông lặng lẽ giúp. Có bác sĩ trẻ mắc sai sót. Ông không trách nặng. Ông chỉ hỏi: "Lần sau em làm thế nào để tốt hơn?" Đó là cách ông đào tạo con người. Không chỉ bằng chuyên môn. Mà bằng nhân cách. Suốt cuộc đời nghề y. Ông trực tiếp cấp cứu và điều trị hàng trăm nghìn thương binh, bệnh binh. Phẫu thuật gần 20.000 thương binh. Thực hiện 7 đề tài nghiên cứu khoa học cấp Quân khu. Được phong Thầy thuốc Ưu tú năm 1994. Thầy thuốc Nhân dân năm 2003. Năm 2007, được phong quân hàm Thiếu tướng. Nhưng với đồng đội. Danh hiệu đẹp nhất vẫn là: "Bác sĩ của chiến trường." Ông Hòa kể. Có lần hỏi: "Anh nhận nhiều huân chương như vậy. Điều gì làm anh vui nhất?" Thẩm Thanh Quang nhìn về khu điều trị. Nơi những thương binh đang tập đi. Ông mỉm cười. "Thấy họ khỏe mạnh trở về." "Đó là phần thưởng lớn nhất." Nhiều năm sau khi nghỉ hưu. Ông Nguyễn Văn Hòa đến thăm người chỉ huy cũ. Trong phòng làm việc. Vẫn còn chiếc hộp đựng giấy chứng nhận hiến máu. Ông cầm lên. Khẽ hỏi: "Sao anh còn giữ?" Thẩm Thanh Quang vuốt nhẹ tấm giấy. Rồi đáp: "Đó là những giọt máu đã trở thành sự sống." Ông Hòa lặng người. Ông hiểu. Có những người làm nên lịch sử bằng chiến thắng. Có những người làm nên lịch sử bằng lòng nhân ái. Thẩm Thanh Quang thuộc về những con người như thế. Cuộc đời của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Thẩm Thanh Quang là biểu tượng cao đẹp của người thầy thuốc quân đội Việt Nam. Từ người hộ lý trẻ bước vào chiến trường năm 1960 đến vị Thiếu tướng, Giám đốc Bệnh viện 121, ông luôn mang theo lời thề cứu người như một mệnh lệnh thiêng liêng. Gần 20.000 ca phẫu thuật, hàng trăm nghìn thương binh được cứu chữa, 42 lần hiến máu và cả những vết thương mang theo suốt cuộc đời đã minh chứng cho một trái tim không chỉ biết chữa lành bằng y thuật mà còn bằng sự hy sinh và lòng nhân ái. Trong những năm tháng "thời hoa lửa", những giọt máu của ông đã trở thành mạch nguồn của sự sống, góp phần viết nên phẩm chất cao đẹp của người thầy thuốc quân y Việt Nam.