Anh hùng LLVTND Đặng Trần Đức
Thiếu tướng Đặng Trần Đức (1922–2004), thường được biết đến với bí danh Ba Quốc, là một trong những nhà tình báo siêu hạng và bí ẩn nhất của Việt Nam. Ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân vào năm 1978 và thăng quân hàm Thiếu tướng năm 1990 vì những đóng góp đặc biệt xuất sắc trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.
Vai trò tình báo của ông mang tính chiến lược xuyên suốt nhiều giai đoạn lịch sử. Trong hơn 20 năm hoạt động đơn tuyến giữa lòng địch, ông đã thâm nhập sâu vào các cơ quan mật vụ cao cấp của chính quyền Sài Gòn như Phủ Đặc ủy Trung ương Tình báo. Tại đây, ông đã thực hiện nhiều điệp vụ khó khăn, tiêu biểu là việc giải cứu Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh (khi đó là Bí thư Đặc khu ủy Sài Gòn - Gia Định) cùng 9 đặc khu ủy viên thoát khỏi sự truy bắt của mật vụ. Ông cũng là người cứu Quốc vương Norodom Sihanouk thoát khỏi một âm mưu amsat.
Về mặt quân sự, ông đã cung cấp những thông tin vô giá giúp quân đội ta điều chỉnh kế hoạch trong chiến dịch Mậu Thân 1968 để giảm bớt thương vong, đồng thời dự báo chính xác cuộc tập kích bằng máy bay B-52 vào Hà Nội năm 1972. Bên cạnh đó, ông còn giúp xóa sạch hàng chục ổ gián điệp mà Mỹ cài cắm ở miền Bắc thông qua các bộ hồ sơ mật.
Sau năm 1975, ông tiếp tục tỏa sáng với vai trò là người phát hiện sớm nhất dã tâm của tập đoàn Pol Pot, giúp Việt Nam chủ động triển khai chiến dịch bảo vệ biên giới Tây Nam và giải phóng Campuchia khỏi nạn dietchung. Cuối thập niên 1980, ông đưa ra những nhận định sắc bén và dự báo chính xác về sự tan rã của Liên Xô, giúp lãnh đạo đất nước chủ động ứng phó với biến động chính trị thế giới.
Đằng sau những chiến công lẫy lừng là sự hy sinh cá nhân to lớn. Ông đã phải chấp nhận mang danh "phản bội Tổ quốc" để xây dựng vỏ bọc, để lại người vợ đầu và con nhỏ ngoài Bắc trong cảnh cơ cực suốt 24 năm. Ông được coi là người thầy, người có công lao quyết định trong việc xây dựng và phát triển ngành tình báo quân đội vươn mình trở thành một Tổng cục mạnh mẽ sau này. Năm 2023, Hà Nội đã chính thức đặt tên phố Đặng Trần Đức tại quận Hoàng Mai để tri ân những cống hiến vĩ đại của ông.
