ANH HÙNG LLVTND HÀ VĂN CHÚC – NGƯỜI PHI CÔNG MỘT MÌNH XÔNG THẲNG VÀO ĐỘI HÌNH ĐỊCH BẢO VỆ BẦU TRỜI HÀ NỘI

Sinh ra trong một gia đình nông dân, Hà Văn Chúc sớm tham gia quân đội và được đánh giá là chiến sĩ có sức khỏe, ý chí cùng bản lĩnh nổi bật. Ban đầu, ông phục vụ trong lực lượng pháo cao xạ. Nhờ thành tích tốt trong huấn luyện và công tác, ông được tuyển chọn sang nước ngoài đào tạo phi công chiến đấu.

Năm 1964, sau khi tốt nghiệp loại ưu, Hà Văn Chúc trở về nước và được phân công công tác tại Trung đoàn Không quân tiêm kích 921, đơn vị nòng cốt của Không quân nhân dân Việt Nam. Trên cương vị Đại đội phó, ông nhanh chóng trưởng thành qua các nhiệm vụ huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu, trở thành một trong những phi công giàu triển vọng của đơn vị.

Đầu năm 1968, cuộc chiến đấu bảo vệ bầu trời miền Bắc diễn ra hết sức ác liệt. Không quân Mỹ liên tục mở các đợt tập kích quy mô lớn nhằm đánh phá các mục tiêu quân sự, kinh tế và giao thông trọng yếu của Việt Nam. Trong khi đó, lực lượng không quân ta gặp nhiều khó khăn về phương tiện chiến đấu.

Có thời điểm đầu tháng 1/1968, Trung đoàn 921 chỉ còn hai chiếc MiG-21 đủ khả năng trực chiến. Sau một trận không chiến trong ngày 3/1/1968, một chiếc gặp sự cố khi hạ cánh, khiến đơn vị chỉ còn duy nhất một máy bay có thể tiếp tục xuất kích làm nhiệm vụ.

Chiều cùng ngày, hệ thống radar phát hiện một tốp lớn máy bay Mỹ đang hướng vào khu vực Hà Nội. Trước tình thế cấp bách, Bộ Tư lệnh Quân chủng Phòng không - Không quân quyết định sử dụng chiếc MiG-21 cuối cùng để đánh chặn.

Nhận lệnh xuất kích, Đại đội phó Hà Văn Chúc lập tức lên đường làm nhiệm vụ.

Khi tiếp cận khu vực Yên Châu, Sơn La, ông phát hiện đội hình đối phương gồm 36 máy bay cường kích F-105 cùng 8 máy bay tiêm kích F-4 hộ tống. Trước lực lượng áp đảo của đối phương, người phi công Việt Nam vẫn bình tĩnh lựa chọn thời cơ tấn công.

Bằng kỹ thuật bay điêu luyện cùng sự táo bạo trong chiến đấu, Hà Văn Chúc bất ngờ lao thẳng vào đội hình địch, phóng tên lửa bắn hạ một chiếc F-105 chỉ huy. Đòn đánh bất ngờ khiến đội hình máy bay Mỹ rơi vào tình trạng hỗn loạn, buộc phải thay đổi kế hoạch tác chiến.

Không thực hiện được ý đồ đánh phá Hà Nội như dự kiến, các tốp máy bay Mỹ phải thả bom dọc đường rồi rút lui. Trong quá trình đó, lực lượng tên lửa phòng không của ta tiếp tục bắn rơi thêm nhiều máy bay đối phương.

Chiến công của Hà Văn Chúc đã góp phần quan trọng bảo vệ an toàn Thủ đô Hà Nội, đồng thời khẳng định bản lĩnh và khả năng chiến đấu của Không quân nhân dân Việt Nam trước một đối thủ vượt trội về số lượng và trang bị.

Chỉ hơn mười ngày sau, ngày 14/1/1968, ông tiếp tục xuất kích chiến đấu tại vùng trời Sơn Dương, Tuyên Quang. Trong trận không chiến ác liệt này, Hà Văn Chúc tiếp tục bắn rơi thêm một máy bay F-105 của Mỹ.

Tuy nhiên, chiếc MiG-21 của ông cũng bị trúng đạn nghiêm trọng. Người phi công buộc phải nhảy dù rời máy bay.

Do vết thương quá nặng, ngày 19/1/1968, Thượng úy Hà Văn Chúc đã anh dũng hy sinh tại Quân y viện 108 khi mới 30 tuổi.

Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương sâu sắc đối với đồng đội và lực lượng Không quân nhân dân Việt Nam. Dù tuổi đời còn rất trẻ, Hà Văn Chúc đã kịp ghi tên mình vào lịch sử những phi công chiến đấu xuất sắc của quân đội ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Ghi nhận những chiến công và sự hy sinh anh dũng của ông, Đảng và Nhà nước đã trao tặng Huân chương Quân công hạng Ba. Năm 1995, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhiều năm sau chiến tranh, các cơ quan, đơn vị quân đội cùng chính quyền địa phương đã tổ chức nhiều hoạt động tri ân, chăm lo đời sống thân nhân gia đình Anh hùng Hà Văn Chúc. Đó là sự ghi nhận đối với người phi công đã hiến dâng tuổi trẻ và cuộc đời mình để bảo vệ bầu trời Tổ quốc trong những năm tháng cam go nhất của cuộc kháng chiến.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng câu chuyện về người phi công một mình lao vào đội hình máy bay địch đông gấp nhiều lần vẫn được nhắc lại như biểu tượng của lòng quả cảm, tinh thần quyết chiến quyết thắng và ý chí bảo vệ Tổ quốc của các thế hệ chiến sĩ Không quân nhân dân Việt Nam.

Tên tuổi Anh hùng Hà Văn Chúc mãi là niềm tự hào của quê hương Phú Thọ, của Quân chủng Phòng không - Không quân và của dân tộc Việt Nam.

Kim Anh (tổng hợp)